زمین‌لغزش

پدیده‌ای زمین‌شناختی
(تغییرمسیر از زمین لغزش)

زمین‌لغزه[۱] یا زمین‌لغزش یا رانش زمین به حرکت لایه‌های رسوبی غیر متراکم و متراکمی بر روی سطح شیب‌دار که ناپایدار شده‌اند حال به دلایل متفاوت مانند زمین لرزه وقوع باران های شدید یا سستی خاک در اثر فرآیند راه‌سازی و جاده سازی به سمت پایین را گویند.[۲] عامل حرکت توده رسوبی، نیروی جاذبه، زلزله، جاده‌سازی، باران شدید یا فشار منفذی سیالات، سبک‌سازی پایین دست توده و بسیاری عوامل دیگر است. حرکت نزولی در رانش زمین ممکن است بسیار کند رخ دهد (تنها چند میلی‌متر در سال) یا با سرعت بسیار بروز کند و تأثیرات مصیبت‌باری به جای بگذارد. رانش زمین حتی می‌تواند در بستر دریا و زیر آب رخ دهد و امواج جزر و مدی به وجود آورد که باعث تخریب در مناطق ساحلی شود. این رانش‌ها را رانش زمین زیردریایی می‌گویند. رانش زمین ممکن است به علت زلزله، فعالیت آتشفشانی، تغییرات آب‌های زیرزمینی، به هم خوردن یا تغییر شیب زمین رخ دهد. اما مهمترین عامل دخیل در رانش زمین را میتوان بارانهای سیل آسا دانست.[۳]

یک زمین لغزش در جنوب چین

انواع زمین لغزش‌هاویرایش

لغزش انتقالی یا سادهویرایش

در لغزش انتقالی، توده‌ای از مواد به روی یک سطح کم و بیش سفت به سمت پایین دامنه می‌لغزند. شرایط زمین‌شناسی و در راس آن وجود ناپیوستگی‌های ساختی دارای جهت یابی مناسب، از جملهٔ عوامل ایجاد یک لغزش انتقالی است.

لغزش دایره‌ای یا چرخشیویرایش

در این حالت گسیختگی در راستای سطوحی منحنی و قاشقی شکل، که حداکثر تنش برشی را تحمل می‌کنند، صورت می‌گیرد. برای ایجاد یک لغزش دایره‌ای معمولاً نیاز به شرایط زمین‌شناسی ویژه و گسستگی‌های ساختی نیست.[۴]

عوامل موثر در رانش زمینویرایش

۱. باران های سیل آسا ۲. زمین لرزه ها ۳. فعالیت های راه سازی و جاده سازی. ۴. جنس خاک منطقه

اما مهمترین عامل در وقوع رانش را میتوان باران های سیل آسا دانست. از طرفی نبود پوشش گیاهی مناسب در محل وقوع رانش میتواند بر گستردگی و شدت آن بیفزاید.

پراکندگی زمین لغزش در جهانویرایش

 
نقشه احتمال بروز رانش زمین را نشان می‌دهد.

از آنجایی که پیش‌بینی مناطق حادثه خیز باعث می‌گردد تا تلفات و خسارات به حداقل برسد امروزه با استفاده از فناوری سیستم اطلاعات جغرافیایی مناطق حادثه خیز را تا حدود زیادی مشخص کرده‌اند.

رانش های مرگبارویرایش

در تاریخ ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۳ مصادف با ۴ ماه می سال ۲۰۱۴ میلادی رانش عظیمی در منطقه بدخشان افغانستان واقع در نزدیکی مرز مشترک با پاکستان و چین روی داد در این رانش عظیم ۳۰۰ خانوار در زیر حجم بسیار عظیمی از گل و لای مدفون شدند، این رانش در دو مرحله روی داد. در مرحله اول افرادی که برای شرکت در مراسم عروسی به آنجا آمده بودند گرفتار رانش عظیمی شدند. پس از گذشت یک ساعت رانش بزرگتری روی داد و اشخاصی که برای کمک رسانی از مناطق اطراف به آنجا آمده بودند، در زیر حجم عظیمی از گل و لای به ارتفاع ۵۰ متر مدفون شدند. در این حادثه بیش از ۲۵۰۰ نفر جان باختند. از این فاجعه به عنوان قبرستان عظیم یاد میشود.

زمین لغزش‌ها بر روی سیارات دیگرویرایش

 
زمین لغزه بر روی سیارهٔ مریخ ۱۹ فوریه ۲۰۰۸

زمین لغزش‌ها در سیارات دیگر همانند مریخ نیز ثبت شده‌اند.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. «زمین‌لغزه» [زمین‌شناسی] هم‌ارزِ «landslide»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. جواد میرشکاری، ویراستار. دفتر پنجم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۷۶-۴ (ذیل سرواژهٔ زمین‌لغزه)
  2. آنگاه که طبیعت برتری خود را به رخ می‌کشد .
  3. «رانش زمین چیست؟». بایگانی‌شده از اصلی در ۱ دسامبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱ نوامبر ۲۰۱۳.
  4. «پایگاه ملی داده‌های علوم زمین کشور». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ اوت ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱ نوامبر ۲۰۱۳.

پیوند به بیرونویرایش