سازمان برنامه و بودجه کشور

سازمان دولتی ایرانی

سازمان برنامه و بودجه کشور یک سازمان دولتی ایرانی است که در سال ۱۳۲۷ راه‌اندازی شد. به گفته خداداد فرمانفرمائیان هدف از بنیان‌گذاری آن، یافتن راهی برای انجام پروژه‌هایی بود که سیستم «پرفساد و تودرتوی آن دوره» از انجام آنها عاجز بود. وظیفه این سازمان، برنامه‌ریزی و نظارت توسعه‌ای و راهبردی نظام اقتصادی و اجتماعی کشور بود، که تحت نظر یک شورای عالی، یک هیئت نظارت و یک مدیرعامل فعالیت می‌نمود. این سازمان در ۱۷ تیر ۱۳۷۹ با سازمان اداری و استخدامی کشور ادغام و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور را تشکیل دادند. این سازمان جدید نیز در ۱۸ تیر ۱۳۸۶ منحل شد و دو معاونت جدید زیر نظر رئیس‌جمهور تحت عنوان معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی و معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی تشکیل شد.[۱]

سازمان برنامه و بودجهٔ کشور
نام پیشینسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی
معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی
بنیان‌گذاری۱۳۲۷: بنیادگذاری
۴ مرداد ۱۳۹۵: احیای سازمان با تفکیک مجدد سازمان مدیریت
انحلال۱۷ تیر ۱۳۷۹: ادغام در سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی
۱۳۸۶: انحلال سازمان مدیریت و تشکیل معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی
۱۹ آبان ۱۳۹۳: احیای سازمان مدیریت
گونهدولتی
ستادتهران
محدودهٔ فعالیت
 ایران
معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان
سید مسعود میرکاظمی
وبگاه
نام پیشین
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی
معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی

در ۴ مرداد ۱۳۹۵ و در دولت حسن روحانی، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور مجدداً شروع بکار کرد به دو سازمان برنامه و بودجه و سازمان اداری واستخدامی کشور تجزیه گردید و محمدباقر نوبخت به عنوان رئیس سازمان برنامه و بودجه منصوب گردید.[۲] رئیس کنونی این سازمان مسعود میرکاظمی است.

سازمان‌ها و شوراهای وابستهویرایش

مرکز آمار ایرانویرایش

در سال 1334 برای اولین بار سازمانی به وجود آمد که صرفا محدود به جمع آوری آمار می‌شد و اداره آمار عمومی نامید شد. در سل 1335 اولین سرشماری نفوس را در کل کشور انجام داد. به علت نیاز دستگاه‌های برنامه‌ریزی کشور به آمار در سال 1344 اداره آمار از وزارت کشور جدا شد و با نام مرکز آمار ایران به سازمان برنامه و بودجه منتقل شد. [۳]

سازمان نقشه‌برداری کشورویرایش

سازمان نقشه برداری کشور، عالی‌ترین نهاد حاکمیتی کشور در امور اطلاعات مکانی شناخته می‌شود. [۴]

سازمان هدفمندسازی یارانه‌هاویرایش

در سال ۱۳۸۹ بدنبال تصویب قانون هدفمندکردن یارانه‌ها توسط مجلس و براساس مادهٔ ۱۵ آن، سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها با ماهیت شرکت دولتی ایجاد شد.[۵]

مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده نگریویرایش

از سال 1396 مرکز پژوهشهای توسعه و آینده‌نگری سازمان برنامه و بودجه کشور به منظور "پشتیبانی اندیشه‌ای از نظام برنامه‌ریزی و بودجه ریزی" در قالب "بازوی پژوهشی و آموزشی سازمان برنامه و بودجه" شروع به فعالیت نموده است. [۶] از اواخر مهر ماه 1400، مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری مسئولیت مطالعات پشتیبان برنامه هفتم توسعه را عهده دار شد. [۷]

در خصوص برنامه ششم توسعه رئیس مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده نگری دلیل عدم تحقق آن را در نظر گرفتن پیش فرضی به نام رفع تحریم و برجام دانست در حالیکه برنامه ای برای بازگشت تحریم‌ها و عدم تحقق برجام دیده نشده بود.[۸] این مرکز در جهت افزایش درصد تحقق برنامه هفتم توسعه، رویکرد را از پژوهش محوري به مسئله محوري و افزايش ارتباط با مراكز علمي كشور ، تغییر داد. [۹]

از دیگر اقدامات انجام شده و در دست اقدام در این مرکز می توان به شروع تدوین گزارش‌های پشتیبان لایحه بودجه سال ۱۴۰۲[۱۰]، همکاری با دانشگاه شهید بهشتی و مرکز بررسی های استراتژیک نهاد ریاست جمهوری[۱۱] بررسی عملکرد اقتصادی مناطق آزاد ایران در یک دوره ۸ساله (۹۹ تا ۹۲)[۱۲]، و برگزاری نشست های علمی با موضوعات مختلف اشاره نمود.

علاوه براین تدوین اسناد آمایش ملی و استانی از جمله اقدامات دیگری است که در راستای اجرای برنامه ششم توسعه بر عهده سازمان برنامه و بودجه کشور و مرکز پژوهش های توسعه و آینده نگری قرار گرفت.[۱۳] سند ملی آمایش سرزمنی یکی از اسناد راهبردی مبتنی بر سیاست های کلی نظام است که مجموعه ای از سیاست‌ها و راهبردها لازم جهت تحقق آمایش سرزمینی در افق 1424 است.[۱۴] در راستای پیاده سازی این سند وظیفه کمک به الزامات تحقق و اجرایی شدن سند آمایش و افزایش وضوح تصویر افق این سند بر عهده این مرکز قرار گرفت.[۱۵] علاوه براین در تدوین برنامه هفتم توسعه نیز یکی از مهم ترین نکات محوریت برنامه برمبنای سند آمایش سرزمینی است.[۱۶]

از جمله مهم ترین ماموریت های این مرکز می توان موارد ذیل را ذکر نمود:[۱۷]

  1. تبیین، انتقال و حمایت از کاربست آخرین دستاوردهای مطالعاتی و پژوهشی در زمینه ­های آینده ­نگری، برنامه ریزی توسعه و بودجه ­ریزی
  2. پاسخ­گویی به نیازهای مطالعاتی و پژوهشی سازمان
  3. آینده نگری پیرامون جریان های برنامه ریزی و توسعه
  4. تقویت تعامل با موسسات آموزش عالی و پژوهشی و فناوری و ایفای نقش واسط مرکز بین سازمان برنامه و بودجه باموسسات مذکور
  5. بهبود، توانمندسازی و ارتقای نظام برنامه ریزی توسعه، بودجه­ ریزی.

یکی از انتقاداتی که نسبت به عملکرد مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده نگری وجود دارد این است که این مرکز نتوانسته در حوزه‌های آسیب‌‌شناسی برنامه های توسعه، تدوین برنامه هفتم توسعه، آسیب شناسی نظام بودجه ریزی و تبیین مبانی بودجه ریزی عملیاتی و انجام پژوهشهایی در بخش آینده نگری؛ اثربخش باشد. [۱۸]

در حال حاضر ریاست این مرکز بر عهده مهدی پاکذات است.[۱۹]

دبیرخانه هیئت امنای صندوق توسعه ملیویرایش

صندوق توسعه ملی ایران یک نهاد دولتی است که نقش صندوق ثروت ملی ایران را دارد.[۲۰]

شورای عالی اقتصادویرایش

در اردیبهشت 97، به درخواست آیت الله خامنه ای شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا انجام شد. این شورا با حضور روسای سه قوه رسمیت پیدا می کند و مصوبات قبل از تشکیل جلسه دارای تایید رهبر ایران است.[۲۱]

شورای عالی آمارویرایش

از وظایف شورای عالی آمار، تنظیم و ارائه گزارش عملکرد آئین‌نامه نشان کیفیت آمارهای رسمی کشور به‌صورت سالانه است. یکی از رویکردهای جدید این شورا تلاش برای افزایش کیفیت آمارهای ارائه شده است. [۲۲]

شورای عالی فنیویرایش

به منظور ساماندهی قیمت های پایه و قراردادهای طرح های عمرانی شورای عالی فنی تشکیل شد. [۲۳]

شورای عالی نقشه‌برداریویرایش

در سال 1359 شورای عالی نقشه برداری به سازمان وزارت دفاع ملی به سازمان بودجه و برنامه الحاق شد و وظایفی چون تعيين خط مشي ها و سياستهاي كلي حاكم بر نظام نقشه‌ برداري و تعيين حدود و وظائف و فعاليتها را دارد. این شورا از 11 عضو اصلی تشکیل شده است. [۲۴]

شورای عالی آمایش سرزمینویرایش

شورای عالی آمایش سرزمین با دیدی وسیع و همه جانبه به فضای ملی، همه مناطق کشور را از جهات مختلف مورد مطالعه و شناسایی قرار می‌دهد، درنهایت طبق توانمندی‌ها، قابلیت‌ها و استعدادهای هر سرزمین با توجه به یکنواختی و هماهنگی اثرات نتایج عملکردهای آن‌ها در سطح ملی، نقش و مسئولیت خاصی را به هر سرزمین محول می‌کند. [۲۵]

فهرست رؤساویرایش

دوره پهلویویرایش

دوره پس از انقلاب ۱۳۵۷ویرایش

منابعویرایش

  1. امضای رئیس‌جمهور پای احیای سازمان مدیریت نشست خبرگزاری مهر
  2. سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی تجزیه شد الف
  3. «آشنایی با مرکز آمار ایران». همشهری آنلاین.
  4. «انتصاب مسعود شفیعی به ریاست سازمان نقشه برداری کشور». ایسنا.
  5. «قانون هدفمند کردن یارانه‌ها». مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. ۱۵ دی ۱۳۸۸.
  6. علیزاده، محمد. «یک مرکز پژوهشی با هزینه بسیار، کارآیی کم».
  7. «دلایل محقق نشدن اهداف برنامه ششم توسعه». ایسنا.
  8. «دلایل محقق نشدن اهداف برنامه ششم توسعه». ایسنا.
  9. «تغيير رويكرد برنامه هفتم از پژوهش محوري به مسئله محوري/افزايش ارتباط با مراكز علمي كشور براي تدوين بر». سازمان برنامه و بودجه.
  10. «دعوت از متخصصان برای تدوین گزارش‌های پشتیبان لایحه بودجه سال ۱۴۰۲». ایسنا.
  11. [ana.press/x7qzh «سه ضلعی مطالعاتی در خدمت حل مسائل کشور»] مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک). آنا.
  12. «کارنامه مردودی مناطق آزاد». دنیای اقتصاد.
  13. «مجموعه مطالعات منطقه ای و آمایش سرزمین در ایران (۱۰): بررسی و نقد مطالعات سند ملی آمایش (گزارش تلفیق)». مرکز پژوهش های مجلس.
  14. «سند ملی آمایش سرزمین و الزامات اجرا». خبرگزاری صداوسیما.
  15. «همکاری مرکز پژوهش‌های‌ سازمان برنامه و وزارت نیرو در آمایش‌ حوزه‌های‌ آب و برق‌». فارس نیوز.
  16. «برنامه هفتم باید به طور قطع مبتنی بر سند ملی آمایش سرزمین باشد». ایرنا.
  17. «مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌ نگری». جامعه اندیشکده ها.
  18. «یک مرکز پژوهشی با هزینه بسیار، کارآیی کم». الف.
  19. «رییس مرکز پژوهش های توسعه و آینده نگری منصوب شد». ایسنا.
  20. «صندوق ذخیره ارزی در ایران چگونه تشکیل شد؟». خبرگزاری باشگاه خبرنگاران. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۲۶.
  21. «شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا چیست؟». bbc.
  22. «نشان کیفیت بر سینۀ آمار رسمی کشور می‌نشیند». مهر.
  23. «اعضای شورای عالی فنی تعیین شدند». ایلنا.
  24. «وظائف و اختيارات شورايعالي نقشه‌ برداري كشور و همچنين اعضاي شورا». معاونت حقوقی ریاست جمهوری.
  25. «لزوم توجه به آمایش سرزمین در سیاستگذاری‌ها و برنامه های توسعه‌ی کشور با عنایت به ابلاغ اسناد استانی و سند ملی آمایش سرزمین». مجمع تشخیص مصلحت نظام.
  26. «زندگی و زمانه مهدی سمیعی، شایسته‌ترین بانکدار ایرانی عصر پهلوی دوم». عصر بانک. ۱۱ شهریور ۱۳۹۳. بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۳۹۴.
  27. «حکم انتصاب آقای عزت اللَّه سحابی به سمت سرپرست سازمان برنامه و بودجه». سایت جامع امام خمینی.
  28. «حکم انتصاب آقای عزت اللَّه سحابی به سمت سرپرست سازمان برنامه و بودجه». سایت جامع امام خمینی.
  • طباطبایی مجد، غلامرضا (زمستان ۱۳۷۴). دائرةالمعارف مصور زرین. انتشارات زرین. شابک ۹۶۴-۴۰۷-۰۱۹-۴.
  • محمدزاده، «اکبر اهداف و رسالتهای سازمان برنامه و بودجه»

پیوند به بیرونویرایش