باز کردن منو اصلی

سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

(تغییرمسیر از سازمان صداوسیما)

سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران (کوته‌نوشت انگلیسی: IRIB) سازمانی رسانه‌ای است که تنها متولی قانونی پخش برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی در جمهوری اسلامی ایران است.[۱]

صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران
نوع تلویزیون زمینی رادیو، تلویزیون و وبگاه
کشور
دسترس‌پذیری ملی
بین‌المللی
بنیان‌گذاری توسط رضا قطبی
مالک نظام جمهوری اسلامی ایران
افراد کلیدی عبدالعلی علی‌عسگری (مدیر کل)
علی دارابی (معاون)
تاریخ راه‌اندازی ۱۳۰۵ (رادیو)
۱۳۳۷ (تلویزیون)
۱۳۴۵ (ترکیب شدن)
وبگاه رسمی http://www.irib.ir/

مختصات: ۳۵°۴۶′۵۴٫۶۹″ شمالی ۵۱°۲۴′۴۱٫۲۸″ شرقی / ۳۵٫۷۸۱۸۵۸۳°شمالی ۵۱٫۴۱۱۴۶۶۷°شرقی / 35.7818583; 51.4114667

بر اساس قانون اساسی ایران، رئیس صدا و سیما توسط رهبر ایران انتخاب می‌شود. این سازمان که پیش از انقلاب ۱۳۵۷ سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران نامیده می‌شد، آن‌زمان هم به شکل حکومتی اداره می‌شد. تعداد کارکنان این سازمان در سراسر کشور تا اواخر سال ۱۳۹۵ در حدود ۵۰۰۰۰ نفر تخمین زده شده‌است.[۱]

از بسیاری جنبه‌ها، صدا و سیما قدرتمندترین، فراگیرترین و پرنفوذترین رسانه خبری و نهاد آموزشیفرهنگی در ایران به‌شمار می‌رود.[۲] این سازمان علاوه بر تملک و کنترل رادیو و تلویزیون، مالک شرکت فیلم‌سازی سیما فیلم است، جشنواره‌های فیلم، موسیقی و هنری برگزار می‌کند، کتاب، روزنامه و مجله منتشر می‌کند و از دانشگاه صدا و سیما به عنوان یک بازوی آموزشی بهره می‌گیرد.[۲]

فعالیت‌های صدا و سیما به مرزهای ایران محدود نیست و در کشورهای مختلف جهان دارای تشکیلات است.[۲]

صدا و سیما آشکارا به حمایت رسانه‌ای از اسلام و حکومت جمهوری اسلامی می‌پردازد؛[۳] این سازمان وظیفهٔ شستشوی مغزی ایرانیان را برعهده دارد و بی‌طرف نیست.[۴] عملکرد این سازمان توسط ایرانیان مورد انتقاد واقع شده و برخی آن را «دستگاه تولید دروغ» نامیده‌اند.[۵] مسئول بخش ایران و افغانستان در سازمان گزارشگران بدون مرز، اعلام کرد رسانه‌هایی نظیر صدا و سیما تنها در چند کشور دیگر از جمله چین و کره شمالی وجود دارند.[۵]

بودجه سازمان صدا و سیما در لایحه بودجه سال ۱۳۹۷ حدود ۴۰۰۰ میلیارد تومان پیش‌بینی شده، این در حالی است که بنا به گفته دکتر علی‌عسگری، رئیس این سازمان، فقط بودجه شبکه‌ای مانند بی‌بی‌سی به بیش از ۶۰۰۰ میلیارد تومان می‌رسد و سازمان برای اداره ۶۲ شبکه تلویزیونی و ۸۳ شبکه رادیویی، نیاز به بودجهٔ بیشتری دارد.[۶][۷]

رئیس کنونی این سازمان عبدالعلی علی‌عسگری است. رئیس سازمان صدا و سیما طی حکمی سید رمضانعلی موسوی مقدم را به سمت قائم مقام و همچنین علی دارابی را به عنوان معاونت امور استانهای سازمان صدا و سیما منصوب کرد.[۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳]

محتویات

پیشینهویرایش

پیش از انقلابویرایش

 
نشان سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران

در ۴ اردیبهشت ۱۳۱۹، رادیو ایران رسماً توسط محمدرضا پهلوی –ولیعهد وقت ایران– افتتاح گردید و عیسی صدیق نخستین رئیس آن بود.[۱۴] رادیو روزی ۵ ساعت برنامه داشت و برنامه‌هایی نظیر اخبار داخلی و خارجی، موسیقی سنتی ایرانی و غربی، بحث‌های مذهبی و ورزشی و همچنین اقتصادی و سیاسی پخش می‌کرد.[۱۴] بنا بر تخمین مرکز آمار ایران، در سال ۱۳۵۵ حدود ۷۶٪ جمعیت شهری و ۴۵٪ جمعیت روستایی به رادیو دسترسی داشتند.[۱۴]

تلویزیون ملی ایران در روز ۱ فروردین ۱۳۴۶ رسماً افتتاح شد تا بعدتر سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران شکل بگیرد. در آن زمان تجهیزات سخت‌افزاری تلویزیون در اختیار وزارت پست، تلگراف و تلفن بود و محتوای آن توسط اداره تبلیغات و انتشارات تولید می‌شد. در سال‌های بعد گسترش فعالیت‌های رادیوتلویزیونی به سراسر کشور ایجاب می‌کرد تا نهاد یکپارچه‌ای تشکیل شود و از سال ۱۳۵۰ تمامی تأسیسات در اختیار سازمان رادیو و تلویزیون ملی قرار گرفت.[۱۴] شاه شخصاً رضا قطبی را به ریاست سازمان منصوب کرد و زمان پخش برنامه‌ها به سرعت زیاد شد. در اواخر انقلاب دو شبکه تلویزیونی (برنامه اول و برنامه دوم) فعال بودند و با گسترش تأسیسات، بیش از ۹۵٪ جمعیت شهرنشین و چیزی در حدود ۷۵٪ از جمعیت کشور قادر به دریافت امواج تلویزیونی بودند. پیش از انقلاب در حدود ۴۰٪ برنامه‌های تلویزیون خارجی و وارداتی بودند و برنامه‌های ساخت داخل نیز عمدتاً از برنامه‌های خارجی الگوبرداری شده بودند.[۱۴]

در بحبوحهٔ ناآرامی‌های انقلاب ۱۳۵۷ و زمانی که ارتشبد ازهاری نخست‌وزیر ایران شد، تورج فرازمند به ریاست سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران پس از رضا قطبی برگزیده شد.[۱۵]

نشانویرایش

 
نشان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

نشان صدا و سیما شامل نشان جمهوری اسلامی ایران در رأس و دو نوشتهٔ «لا» به عربی است که در طراحی آن از المان‌های شیعی استفاده شده‌است. زمانی که این آرم در اوایل انقلاب طراحی شد، نمادی از «نه گفتن» به شرق و غرب (نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی) و به‌طور خاص ایالات متحدهٔ آمریکا و اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی بود. این دو لا در وسط به شکل یک شبکه به یکدیگر می‌رسند و در محل تلاقی آن‌ها نماد چشم قرار دارد. در زیر نماد، عبارت صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران با خط نستعلیق نوشته شده‌است.[۱]

مدیریتویرایش

بر اساس اصل یکصد و هفتاد و پنجم قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی ایران رئیس صدا و سیمای ایران مستقیماً توسط رهبر جمهوری اسلامی منصوب می‌شود. مدت ریاست این فرد منصوب به‌طور سنتی ۵ ساله است و در پایان هر دوره می‌تواند از سوی رهبر ایران یک بار تمدید شود.

ردیف رئیس دوره ریاست آغاز پایان
۰   رضا قطبی قبل از انقلاب ۱۳۵۰(احتمال) ۱۳۵۷
۱   صادق قطب‌زاده یک سال ۱۳۵۸ ۱۳۵۹
۱/۱   عبدالله نوری/علی اکبر محتشمی پور دو سال سرپرست ۱۳۵۹ ۱۳۶۱
۱/۲  سید محمد موسوی خوئینی‌ها دو سال سرپرست ۱۳۶۱ ۱۳۶۳
۲   محمد هاشمی ده سال ۱۳۶۳ ۱۳۷۳
۳   علی لاریجانی ده سال ۱۳۷۳ ۱۳۸۳
۴   سید عزت‌الله ضرغامی ده سال ۱۳۸۳ ۱۳۹۳
۵   محمد سرافراز ۱۸ ماه ۱۳۹۳ ۱۳۹۵
۶   عبدالعلی علی‌عسگری مشغول به کار ۱۳۹۵ تاکنون

نظارتویرایش

شورای نظارت بر صدا و سیما نهادی متشکل از نمایندگان قوای سه‌گانه کشور است که بر فعالیت این سازمان نظارت دارند.

مکانویرایش

 
ساختمان اداری صدا و سیما در خیابان ولیعصر، تهران.

محل ساختمان مرکزی صدا و سیما در خیابان ولی‌عصر تهران نرسیده به چهارراه پارک وی و در محدوده‌ای است که اصطلاحاً جام‌جم خوانده می‌شود. اراضی سازمان صدا و سیما در این منطقه جزو مرغوبترین اراضی در شمال شهر «روبروی منطقه امانیه» تهران محسوب می‌شود. با عنایت به اطلاعاتی که از اداره کل ساختمان و تأسیسات این سازمان به دست آمده مساحت زمین محوطه جام جم به بیش از ۱۲۰ هکتار می‌رسد. البته این محوطه عظیم منهای سایر ساختمان‌ها و اراضی سازمان صدا و سیما در دیگر نقاط تهران است. ساختمان شبکه دو سیما در میدان آرژانتین قرار دارد. البته دفاتر و استودیوهای دیگری به صورت ثابت و سیار در مناطق مختلف کشور فعالیت دارند.

منابع مالیویرایش

  • نیمی از کل هزینهٔ سالانهٔ سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران هر سال در قانون بودجه مشخص می‌شود و نیمی دیگر از راه‌هایی دیگر ازجمله راه‌های زیر گفته تأمین می‌شود:
  • فروش زمان پخش رادیو و تلویزیونی به تبلیغات بازرگانی
  • دریافت هزینه آبونمان از تمام مشترکان برق در ایران
  • دریافت مبلغی با عنوان عوارض توسعه شبکه صدا و سیما از فروش هر دستگاه تلویزیون
  • دریافت مبلغ از تیم‌های ورزشی مورد نمایش در اوقات خاص
  • درآمد حاصل از انتشارات سروش
  • درآمد حاصل از انتشار مجلات
  • درآمد حاصل از روزنامه جام جم
  • درآمد حاصل از شرکت صنعتی سیما چوب
  • درآمد حاصل از شرکت صوتی و تصویری سروش
  • بودجه مصوب که هرساله در مجلس تصویب و سپس از خزانه دولت دریافت می‌کند
  • تولید برنامه مشارکتی که با مشارکت مالی ارگان‌ها، موسسات، شرکت‌ها و … ی دولتی و غیردولتی انجام می‌شود.

منابع انسانیویرایش

منابع انسانی صداوسیما غالباً از راه‌های زیر گفته تأمین می‌شود:

تولیداتویرایش

بنا بر گزارش سالانه سال ۱۳۸۴، صدا و سیما در این سال ۶۰٬۷۶۴ ساعت برنامه تلویزیونی تولید و ۱۷۵٬۷۵۶ ساعت پخش نموده‌است که ۷۳٪ آن تولید داخلی بوده‌است. در این سال همچنین ۲۰۴٬۶۱۵ ساعت برنامه رادیویی تولید و ۲۶۸٬۳۷۳ ساعت پخش شده‌است که ۸۰٪ آن داخلی بوده‌است. آمار پخش برنامه نسبت به سال پیش خود در تلویزیون ۴٪ و در رادیو ۵٪ افزایش نشان می‌دهد.[۱۶]

مراکزویرایش

دیجیتالویرایش

پخش دیجیتال شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی با استاندارد DVB-T از آبان ماه سال ۱۳۸۸ فعالیت خود را آغاز کرده‌است و تاکنون ادامه دارد.[۱۷] در اسفند ماه ۱۳۹۴، پخش آزمایشی نسل جدید دیجیتال با استاندارد DVB-T2 در فرکانس ۵۵۴ شهر تهران با پخش شبکه ۴ آغاز شد و سپس در روستاهای کشور ایران به‌ترتیب جمعیت در حال راه‌اندازی است.

شبکه‌های تلویزیونیویرایش

شبکه‌های سراسریویرایش

شبکه‌های برون‌مرزیویرایش

شبکه‌های استانی و محلی (به ترتیب حروف الفبا)ویرایش

شبکه‌های اینترنتیویرایش

شبکه‌های رادیوییویرایش

شبکه‌های سراسریویرایش

  1. رادیو ایران - صدای ملی - (فرکانس ۹۰٫۰)
  2. رادیو فرهنگ - مباحث فرهنگی، فکری، ادبیات، هنر - (فرکانس ۱۰۶٫۰)
  3. رادیو پیام - اطلاع‌رسانی و آگاهی - (فرکانس ۱۰۴٫۰)
  4. رادیو قرآن - فرهنگ قرآنی و تلاوت قرآن - (فرکانس ۱۰۰٫۰)
  5. رادیو معارف - معارف و اخبار دینی و قرآنی - (فرکانس ۹۶٫۰)
  6. رادیو جوان - جوان و جامعه، اندیشه، فرهنگ، ورزش، دانش - (فرکانس ۸۸٫۰)
  7. رادیو ورزش - اخبار و مسابقات ورزشی - (فرکانس ۹۲٫۰)
  8. رادیو سلامت - بهداشت و سلامت جامعه - (فرکانس ۱۰۲٫۰)
  9. رادیو اقتصاد - آموزش و اطلاع‌رسانی اقتصادی - (فرکانس ۹۸٫۰)
  10. رادیو نمایش - مرکز هنرهای نمایشی رادیو - (فرکانس ۱۰۷٫۵)
  11. رادیو آوا - موسیقی ایرانی - (فرکانس ۹۳٫۵)
  12. رادیو تلاوت - تلاوت‌های قرآنی - (فرکانس ۱۰۱٫۵)
  13. رادیو گفتگو - صدای اندیشه‌ها - (فرکانس ۱۰۳٫۵)
  14. رادیو صبا - صدای شادی آفرین - (فرکانس ۱۰۵٫۵)
  15. رادیو مناسبتی - (فرکانس ۹۵٫۵)
  16. رادیو زیارت - صدای مهر و معرفت - (فرکانس ۹۹٫۵)

شبکه‌های برون‌مرزیویرایش

  1. رادیو برون‌مرزی - به زبان‌های عربی، انگلیسی، روسی، ترکی استانبولی، فرانسه، آلمانی، فارسی دری و …

شبکه‌های استانی و محلی (به ترتیب حروف الفبا)ویرایش

  1. رادیو آبادان - آبادان (خوزستان)
  2. رادیو تبریز - آذربایجان شرقی
  3. رادیو ارومیه - آذربایجان غربی
  4. رادیو اردبیل - اردبیل
  5. رادیو اصفهان - اصفهان
  6. رادیو البرز - البرز
  7. رادیو ایلام - ایلام
  8. رادیو بروجرد - بروجرد (لرستان)
  9. رادیو بوشهر - بوشهر
  10. رادیو تهران - تهران - فرکانس ۹۴٫۰ مگاهرتز
  11. رادیو شهرکرد - چهارمحال و بختیاری
  12. رادیو بیرجند - خراسان جنوبی
  13. رادیو مشهد - خراسان رضوی
  14. رادیو بجنورد - خراسان شمالی
  15. رادیو اهواز - خوزستان
  16. رادیو دزفول - دزفول (خوزستان)
  17. رادیو زنجان - زنجان
  18. رادیو سمنان - سمنان
  19. رادیو زاهدان - سیستان و بلوچستان
  20. رادیو شیراز - فارس
  21. رادیو قزوین - قزوین
  22. رادیو قم - قم
  23. رادیو سنندج - کردستان
  24. رادیو کرمان - کرمان
  25. رادیو کیش - جزیره کیش (هرمزگان)
  26. رادیو کرمانشاه - کرمانشاه
  27. رادیو یاسوج - کهگیلویه و بویر احمد
  28. رادیو گرگان - گلستان
  29. رادیو گیلان - گیلان
  30. رادیو لرستان - لرستان
  31. رادیو ملایر - ملایر (همدان)[۱۸]
  32. رادیو ساری - مازندران
  33. رادیو مراغه - مراغه (آذربایجان شرقی)
  34. رادیو اراک - مرکزی
  35. رادیو مهاباد - مهاباد (آذربایجان غربی)
  36. رادیو بندرعباس - هرمزگان
  37. رادیو همدان - همدان
  38. رادیو یزد - یزد

شبکه‌های اینترنتیویرایش

  1. شبکه ایران صدا

مؤسسات وابستهویرایش

مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیماویرایش

مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما یکی از چند مرکز پژوهشی سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران است و ساختمان آن در شهر قم قرار دارد. نخستین ساختار تشکیلاتی و شرح وظایف این مرکز در سال ۱۳۷۷ تصویب شد و در طول سال‌های اخیر با توجه به گسترش فعالیت‌ها، مورد بازنگری و اصلاح قرار گرفته‌است. اهداف سازمانی این مرکز عبارتند از: سامان‌دهی پژوهش‌های اسلامی مورد نیاز صدا و سیما؛ تأمین مطلوب نیازهای پژوهشی برنامه‌های رسانه ملی با مضامین معارف اسلامی؛ اعتلای محتوای برنامه‌های اسلامی رسانه ملی. این مرکز از معاونت‌ها و اداره کل‌هایی در همین راستا تشکیل شده‌است. این مرکز دارای دو اداره کل زیر می‌باشد: اداره کل پژوهش اداره کل خدمات رسانه‌ای[۲۰]

دانشگاه صدا و سیماویرایش

 
جشن چهل و هشت سالگی دانشگاه صدا و سیما در سال ۹۷ با حضور دکتر علی عسکری ریاست سازمان صدا و سیما

[۲۱]

دانشگاه صدا و سیما یک دانشگاه دولتی در تهران و وابسته به سازمان صدا و سیمای ایران است که در سال ۱۳۴۸ خورشیدی در ایران تأسیس شد. نخستین بار تحت عنوان «مدرسه عالی تلویزیون و سینما» شروع به فعالیت کرد. این دانشگاه به عنوان قطب علمی رشته‌های تحصیلی حوزه رسانه شناخته می‌شود. رسالت این دانشگاه تأمین نیروی انسانی در سازمان صدا و سیما می‌باشد. این دانشگاه از طریق آزمون سراسری دانشجو می‌پذیرد.[۲۲] پردیس اصلی دانشگاه صدا و سیما در خیابان ولیعصر، ابتدای بزرگراه نیایش و جنب پردیس سینمایی پارک ملت واقع است.[۲۳]

 
دانشگاه صدا و سیما - تهران

[۲۴]

پس از آغاز به کار سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران و گستردگی فعالیت آن در سال ۱۳۳۷ و بعد از فراهم آمدن مقدمات کار در سال ۱۳۴۸ موسسه‌ای به نام «مدرسه عالی تلویزیون و سینما» به منظور تربیت نیروهای مورد نیاز رسانه کشور در آن زمان تشکیل شد که دانش‌آموختگان آن به فعالیت در سازمان رادیو و تلویزیون و حوزه سینما مشغول شدند.[۲۵] در سال ۱۳۴۸ این مؤسسه کار خود را با یک دوره کوتاه مدت یک ساله آغاز کرد. بعدها این دوره به دو دوره دو ساله ارتقا یافت؛ و بعد دوره‌های کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی، تحقیق در ارتباطات جمعی و مهندسی الکترونیک نیز قبل از انقلاب در آن اجرا شدند. پس از انقلاب اسلامی ایران، این مؤسسه فقط به تربیت نیروی انسانی مورد نیاز سازمان صدا و سیما پرداخت و تاکنون فارغ التحصیلان دوره‌های روزانه آن در سازمان صدا و سیما و هم چنین در مراکز استانی صدا و سیما مشغول به کار هستند. در ۱۵ مهر ۱۳۹۱ از سوی شورای گسترش آموزش عالی از دانشکده صداوسیما علیرغم رسالت خاص تربیت دانشجو و آمار دانشجویی محدود ولی به دانشگاه صداوسیما ارتقاء درجه یافت.[۲۶][۲۷]

رشته‌ها و مقاطع تحصیلی دانشگاه صدا و سیماویرایش

رشته‌های تحصیلی مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه صدا و سیماویرایش

  • مدیریت رسانه
  • تهیه‌کنندگی تلویزیونی
  • مهندسی صدا
  • مهندسی برق مخابرات سیستم
  • تهیه‌کنندگی رادیو
  • نویسندگی رادیو
  • تحقیق در ارتباطات
  • روزنامه‌نگاری
  • ادبیات نمایشی (دانشکده صداوسیما-قم ویژه طلاب)
  • دین و رسانه (دانشکده صداوسیما-قمویژه طلاب)[۲۸]

رشته‌های تحصیلی مقطع کارشناسی دانشگاه صدا و سیماویرایش

  • کارگردانی تلویزیون (پذیرش از کنکور سراسری هنر)
  • تلویزیون و هنرهای دیجیتال با دو گرایش:۱-انیمیشن ۲-گرافیک رایانه ای (پذیرش از کنکور سراسری هنر)
  • مهندسی برق مخابرات (پذیرش از کنکور سراسری ریاضی و فیزیک)
  • روزنامه‌نگاری (پذیرش از کنکور سراسری علوم انسانی)[۲۹]

مقطع کاردانیویرایش

  • کاردانی برق با سه گرایش: ۱-فرستنده ۲-صدابرداری ۳-صدا و تصویر[۳۰]

انتقاداتویرایش

عملکرد صداو سیمای ایران با انتقادات فراوانی روبه‌رو بوده‌است. مجید محمدی در کتاب «سیمای اقتدارگرایی، تلویزیون دولتی ایران» به شرح موارد متعددی از انتقادات وارده بر صداوسیما می‌پردازد، از جمله؛ نقض گستردهٔ حقوق پدیدآورندگان، حضور بسیار کمرنگ ایرانیان اهل سنت در برنامه‌های تلویزیون، نادیده گرفتن فرهنگ مردم حاشیه کشور و محدود شدن حوزه فرهنگی این رسانه به فرهنگ مناطق مرکزی کشور، تحریک پاره‌فرهنگ‌های موجود در کشور با عنوان مقابله با تهاجم فرهنگی، دخالت گرایش سیاسی مدیریت صدا و سیما در برنامه‌ها به‌طوری‌که آن را به رسانهٔ حزبی و ستاد انتخاباتی یک جناح سیاسی خاص تبدیل کرده‌است، حضور در انواع مجامع و فیلمبرداری و پخش تصاویر افراد بدون رضایت آن‌ها. سانسور برخی از اخبار مهم کشور؛ مانند قتل‌های زنجیره‌ای، حضور دوربین تلویزیون در همه جا و تصویربرداری کامل از رخدادها و مراسمی که تقریباً هیچ تصویری از آن‌ها پخش نمی‌شود؛ مانند فیلمبرداری کامل دادگاه روزنامه خرداد و ماجرای کوی دانشگاه. که مورد آخر شائبه فعالیت اطلاعاتی و استفادهٔ شخصی مدیران تلویزیون از منابع این سازمان را مطرح می‌کند.[۳۱]

مصاحبه گرفتن از زنان دارای آرایش غلیط در تأیید انقلاب و نظامویرایش

تلویزیون دولتی ایران در ایامی مانند روزهای انتخابات، ۲۲ بهمن و روز قدس از زنانی که دارای آرایش‌های غلیظ هستند در تأیید انقلاب و نظام مصاحبه پخش می‌کند که این موضوع مورد نقد منتقدان بوده‌است.[۳۲]

وضعیت موسیقیویرایش

صدا و سیما سال‌هاست در حوزه موسیقی مورد نقد فراوان قرار دارد و هر دو گروه موسیقی سنتی و جهانی فعال در کشور معتقدند صدا و سیما بهایی به موسیقی در شبکه‌های تلویزیونی نمی‌دهد و تلویزیون ایران هم تنها مجموعه تلویزیونی در میان همه کشورهاست که شبکه مستقل موسیقی نداشته و فقط به یک برنامه موسیقایی یک ساعته در زمان خواب مردم (شبکوک) اکتفا کرده‌است. مشاور عالی رئیس‌جمهور هم چندی پیش اعلام کرد هنوز در صدا و سیما جای یک برنامه خوب دربارهٔ کتاب خالی است، همان‌طور که جای یک برنامه خوب دربارهٔ موسیقی نیز خالی است، بخشی از این مسئله به دلیل تفاوت نگاه دوستان ما در صداوسیما و دوستان ما در وزارت فرهنگ و ارشاد است همچنین مدیر خانه موسیقی نیز از بی مسئولیتی صدا و سیما دربارهٔ وضعیت موسیقی انتقاد کرد. مسولان صدا وسیما معتقدند موسیقی در کشور با مشکلات خاصی مواجه است که باید در رسانه ملی روی مبانی آن بحث و گفتگو شود تا به راه‌حل درستی در این زمینه برسیم. مسئولیتی-صدا-و-سیما 1 ۲

هرچند افتتاح شبکه (آوا و نوا) که در سال ۹۱ توسط ریاست وقت صدا و سیما دنبال شد کم‌کم از دستور کار صدا و سیما خارج شد اما اخیراً زمزمه‌هایی برای افتتاح شبکه‌ای موسوم به (شبکه هنر) به گوش می‌رسد که قرار است علاوه بر پخش آثار فاخر موسیقایی به پخش فعالیت کاری هنرمندان سایر رشته‌ها نظیر خوشنویسی، معرق، سفال و … تحت کلیپهای چند دقیقه‌ای و همراه با قطعات موسیقی بپردازد، از زمان دقیق شروع بکار این شبکه اطلاع دقیقی در دسترس نیست، این موضوع از زمانی قوت گرفت که نظرسنجیها علاقه زیاد مردم به افتتاح شبکه مستقل موسیقی در سیما را نشان می‌داد.3 4

سانسورویرایش

صدا و سیمای ایران سابقه سانسور در مسابقات ورزشی داخلی و خارجی را دارد. بگونه‌ای که موقع بازی تیم ملی والیبال ایران و آمریکا از سری مسابقات لیگ جهانی به هنگام پخش سرود ملی ایالات متحده، سرود این کشور سانسور و پخش زنده برنامه قطع شد.[۳۳] پیشینه سانسور صدا و سیما با استفاده از ترفندهای جدید به مسابقات فوتبال در اسپانیا نیز کشیده شده‌است که با توجه به اسپانسری کشور آذربایجان از باشگاه آتلتیکومادرید در مسابقات فوتبال، این سازمان تبلیغات حاشیه‌ای را که با نام آذربایجان پوشش داده می‌شود را عوض کرده و نام شرکتی ایرانی را در حوزه اینترنت تبلیغ می‌کند.[۳۴] اما مسئولین صدا و سیما منکر هرگونه سانسور در این زمینه شده‌اند.[۳۵]

در سال ۱۳۹۷ و در جریان یک برنامهٔ ورزشی، صدا و سیما اقدام به سانسور لوگوی یک باشگاه فوتبال کرد؛ این سازمان پستان گرگ ماده‌ای را که در لوگوی باشگاه فوتبال آ.اس. رم وجود داشت را سانسور کرد و هیچ‌گونه عذرخواهی برای این کار ارائه نداد.[۳۶] این اتفاق، باعث واکنش منفی گسترده در رسانه‌های ایتالیایی شد.[۳۷] باشگاه آ.اس. رم نیز در چند پست توئیتری، به این سانسور واکنش نشان داد.[۳۸]

این سانسور، توسط کاربران شبکه‌های اجتماعی به تمسخر گرفته شد و برخی کاربران گرگ موجود در لوگو را محجبه و اسلامی می‌کردند.[۳۸]

تحریمویرایش

کنگره آمریکا در تاریخ فوریه ۲۰۱۳ (میلادی)، صدا و سیمای ایران را به دلیل ارسال امواج پارازیت بر روی امواج ماهواره، مشمول تحریم اعلام کرد. به موجب لغو ارسال پارازیت از سوی ایران بر روی امواج ماهواره به صورت کلی، کنگره آمریکا، این مصوبه را در فوریه ۲۰۱۴ (میلادی) به حالت تعلیق درآورد.[۳۹]

تهدید به قطع همکاریویرایش

صدا و سیما موظف شده همکاری خود را با چهره‌های سرشناسی که به زعم خود در شبکه‌های اجتماعی به هنجارشکنی مشغول هستند را قطع کند. در توضیحات تعریف خاصی از «هنجارشکنی» نیامده اما اظهار شده که مخاطبش آن دسته از چهره هاییست که اقدام به نشر تصاویر و نوشته‌های مخالف قوانین جمهوری اسلامی می‌کنند.[۴۰] منبع

وضعیت حقوقیویرایش

اصل ۱۷۵ قانون اساسی ایران به سازمان صداوسیما اختصاص یافته.

در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، آزادی بیان و نشر افکار با رعایت موازین اسلامی و مصالح کشور باید تأمین گردد. نصب و عزل رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران با مقام رهبری است و شورایی مرکب از نمایندگان رئیس‌جمهور و رئیس قوه قضاییه و مجلس شورای اسلامی (هر کدام دو نفر) نظارت بر این سازمان خواهند داشت. خط مشی و ترتیب اداره سازمان و نظارت بر آن را قانون معین می‌کند.

اساسنامه سازمان صداو سیما[۴۱] در ۲۷ مهر ۱۳۶۲ به تصویب مجلس رسید. یکی از مقررات این اساسنامه ماده ۷ آن است که این سازمان را رادیو و تلویزیون انحصاری ایران ساخته‌است:

تاسیس فرستنده و پخش برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی در هر نقطه کشور در انحصار این سازمان بوده و چنانچه اشخاص حقیقی یا حقوقی اقدام به تأسیس یا بهره‌برداری از چنین رسانه‌هایی کنند از ادامه کار آنان جلوگیری به عمل آمده و تحت تعقیب قانونی قرار خواهد گرفت.

ذکر چنین اصلی با عرف اساسنامه‌های سازمان‌های رسانه‌ای سازگار نیست و چنین انحصارهایی فقط در اساسنامه سازمان‌های امنیتی و نظامی به چشم می‌خورد.[۴۲]

محدودیت‌ها و حقوق رسانه‌ای صدا و سیما نیز نامشخص است. در مطبوعات مسئولیت مطالب منتشر شده با مدیر مسئول است[۴۳] و در حوزه کتاب، فیلم و دیگر کالاهای صوتی و تصویری نیز با دولت است که مجوز انتشار آن‌ها را صادر می‌کند. اما به وضعیت حقوق و حدود اختیارات صدا و سیما نه در قانون اساسی و نه در اساسنامه سازمان اشاره نشده‌است. شاید به همین دلیل این سازمان هیچگاه به دادگاه کشیده نشده‌است.[۴۴]

مجلس ششم در همین زمینه برای تغییر اساسنامه صدا و سیما تلاش ناموفقی داشت. مصوبه این مجلس صدا و سیما را ملزم می‌کرد که در صورت توهین، افتراء و پخش مطالب غیرواقع، پاسخ شخص ذی‌نفع را پخش کند (مشابه قاعده‌ای که در مطبوعات رعایت می‌شود).[۴۵] اما این قانون با مخالفت شورای نگهبان روبرو شد.[۴۶]مجمع تشخیص مصلحت نظام در ۲۳ خرداد ۱۳۸۸ یک روز پس از انتخابات ریاست جمهوری دهم این تغییر را در اساسنامه صدا و سیما ایجاد کرد و مراحلی را نیز برای شکایت از سازمان در صورت استنکاف از پخش جوابیه پیش‌بینی کرد.[۴۷]

جستارهای وابستهویرایش

یادکرد منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ Structure of Iran's State-Run TV IRIB.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ Kamalipour, “Historical Evolution of Broadcasting”, Iran Today: Life in the Islamic Republic.
  3. «استقبال کاربران برای تحریم صدا و سیما از سوی آمریکا با هشتگ BanIRIB»(fa)‎. به کوشش صدای آمریکا. بازبینی‌شده در 2018-04-17. 
  4. کسرایی، عرفان. «رسانه‌ها تحولات اخیر ایران را چگونه پوشش دادند؟»(en-GB)‎. به کوشش BBC Persian. 2018. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 2018-03-27. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «چرا «صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران» در نظر بسیاری از مردم این کشور «دستگاه تولید دروغ» نام گرفته‌است؟»(fa-IR)‎. به کوشش ار. اف. ای - RFI. 2018-01-05. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در 2018-04-17. 
  6. http://www.asriran.com/fa/news/526221/رییس-صدا-و-سیما-بودجه-صدا-و-سیما-۴-هزار-میلیاد-تومان-و-بودجه-بی-بی-سی-فارسی-۶-هزار-میلیارد-تومان-۱۸۵-میلیارد-تومان-حقوق-کارکنان-صدا-و-سیما-نامه-به-رهبری-برای-افزایش-بودجه
  7. رادیو فردا. www.radiofarda.com/a/f4_parazit_iran_use_excessive/26762480.html. 
  8. «علی دارابی معاون امور استان‌ها شد». ۱۵ تیر ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۹ خرداد ۱۳۹۶. 
  9. «موسوی مقدم قائم مقام شد/علی دارابی معاون امور استان‌ها». باشگاه خبرنگاران جوان، ۱۵ تیر ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۹ خرداد ۱۳۹۶. 
  10. «موسوی مقدم قائم مقام شد/علی دارابی معاون امور استان‌ها/ اضافه شدن یک معاونت جدید». خبرگزاری فارس، ۱۵ تیر ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۹ خرداد ۱۳۹۶. 
  11. «علی دارابی معاون امور استان‌ها شد». جام جم (روزنامه)، ۱۵ تیر ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۹ خرداد ۱۳۹۶. 
  12. «تکذیب شایعه تغییر رئیس رسانه ملی». تابناک (وبگاه)، ۱۵ تیر ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۹ خرداد ۱۳۹۶. 
  13. «علی دارابی معاون امور استان‌های صدا و سیما شد». خبرگزاری دفاع مقدس، ۱۵ تیر ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۹ خرداد ۱۳۹۶. 
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ ۱۴٫۲ ۱۴٫۳ ۱۴٫۴ Sreberny-Mohammadi, Encyclopædia Iranica.
  15. تورج و ایرج؛ فرازمند از نگاه پزشک‌زاد، بی‌بی‌سی فارسی
  16. Semati, “Broadcasting”, Iran Today: Life in the Islamic Republic.
  17. «پخش دیجیتال تلویزیون تهران هم‌زمان با میلاد امام رضا (ع)». خبرگزاری فارس، ۱۲ مرداد ۱۳۸۹. 
  18. «راه‌اندازی «رادیوشهر» در همدان». خبرگزاری فارس. ۲۰۱۸-۰۱-۱۳. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۸-۱۳. 
  19. «وبگاه شرکت صوتی و تصویری سروش». سروش. بازبینی‌شده در ۱۵ مهر ۱۳۸۸. 
  20. http://www.irc.ir/old/article/index/show/type/static/id/225
  21. [۱]
  22. وبسایت تبیان |دانشکده صدا و سیما دانشجویان خود را از سه طریق جذب می‌کند…|آخرین بازبینی دوشنبه ۳۰ آذر ۱۳۹۴
  23. The main campus is located in Nyayesh highway, Valieasr St., Tehran. The university is depended on IRIB organization and has great sport club and library.
  24. [۲]
  25. تاریخچه دانشگاه صدا و سیما | پایگاه اطلاع‌رسانی رسانه‌ها | رسانه خبر | آخرین بازبینی 2 .10. 1394
  26. تاریخچه دانشگاه صدا و سیما | وبسایت رسمی دانشگاه صدا و سیما | آخرین بازبینی دوشنبه ۳۰ آذر ۱۳۹۴
  27. [۳]
  28. [۴]
  29. [۵]
  30. [۶]
  31. محمدی، ۲۸–۸.
  32. «آقای رئیس‌جمهور، راه دیگر اینست». روزنامه جمهوری اسلامی. ۱۸/۰۶/۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۲۰۱۴-۰۹-۱۰. 
  33. «سانسور سرود ملی آمریکا در صدا و سیما». 
  34. «تبلیغ در بازی رئال‌مادرید به کمک فتوشاپ!». 
  35. «شعبده بازی صداوسیما: پخش تبلیغات ایرانی در لیگ فوتبال اسپانیا + توضیحات صداوسیما». 
  36. «سانسور نشان باشگاه «آ.اس. رم» در صدا و سیمای ایران خبرساز شد»(fa)‎. به کوشش euronews. 2018-04-05. بازبینی‌شده در 2018-04-17. 
  37. «بازتاب ″پستان گیت صداوسیما″ در شبکه‌های اجتماعی | همه مطالب مدیا سنتر | DW | 06.04.2018». 2018-04-17. بازبینی‌شده در 2018-04-17. 
  38. ۳۸٫۰ ۳۸٫۱ «از گرگ با حجاب تا خانواده فوتبالی؛ واکنش کاربران به سانسور لوگوی آ.اس. رم | Euronews». 2018-04-17. بازبینی‌شده در 2018-04-17. 
  39. کمپین بین‌المللی حقوق بشر برای ایران" خواستار ادامه تحریم صداوسیما شد دویچه‌ووله فارسی
  40. «تلویزیون ایران موظف شد همکاری با 'هنرمندان هنجارشکن در شبکه‌های اجتماعی' را قطع کند». 
  41. «اساسنامه سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران». مجله الکترونیکی پیک مدیران. 
  42. محمدی، ۳۳.
  43. قانون مطبوعات ایران، مصوب ۱۳۶۴
  44. محمدی، ۳۹–۲۹.
  45. ماده ۲۳ قانون مطبوعات، مصوب ۱۳۶۴
  46. «اصلاح قانون اساسنامه صدا و سیما به مجمع تشخیص مصلحت ارجاع شد». خانه ملت، وبگاه مرکز تحقیقات مجلس، ۷ بهمن ۱۳۸۱. 
  47. مجمع تشخیص مصلحت نظام تشکیل جلسه داد: پیگیری مطالبی مشتمل برخلاف واقع نسبت به هر شخص در صدا و سیما قابل پیگیری است ایلنا

منابعویرایش

فارسی
انگلیسی

پیوند به بیرونویرایش