سازمان صنایع دفاع جمهوری اسلامی ایران

سازمان صنایع دفاع جمهوری اسلامی ایران (به‌اختصار: ساصد) سازمان دولتی ایرانی است، که در زمینه طراحی و تولید تجهیزات نظامی برای نیروهای مسلح ایران فعالیت می‌کند و زیرمجموعه وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح می‌باشد.[۲]

سازمان صنایع دفاع
نام بومیسازمان صنایع دفاع جمهوری اسلامی ایران
نوعسازمان دولتی
صنعتصنایع جنگ‌افزاری
بنا نهاده۱۳۶۰ (۴۰ سال)[۱]
دفتر مرکزیتهران،  ایران
محدودهٔ فعالیتبین‌المللی
مالکوزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
تعداد کارکنانحدود ۳۵۰۰۰ نفر

تاریخچهویرایش

شروع‌کار و تأسیسویرایش

ساخت اولین محصولات نظامیِ نوین در ایران به سال ۱۳۰۴ و به تولید تفنگ برنو باز میگردد. پس از آن ۱۶ سال (در سال ۱۳۲۰) صنایع نظامی تحت عنوان اداره تسلیحات تاسیس شد، که به قورخانه معروف بود. در طی ۶ سال کارخانه‌های مسلسل‌سازی به عنوان زیر مجموعه‌هایی از اداره مرکزی تسلیحات راه اندازی گردیدند.[۳]

تحولات ۱۳۴۰ویرایش

با شروع تحولات جدید صنعتی از سال ۱۳۴۰ ساختار اداری صنایع تسلیحاتی نیز دگرگون شد و به سازمان صنایع نظامی تغییر نام داد. از آن‌جا بود که خرید برخی تکنولوژی‌های روز آغاز گردید که در این میان می‌توان به خرید تکنولوژی ساخت فشنگ،[۳] ساخت تفنگ ژ-۳، خطوط تولید باروت و مواد منفجره اشاره کرد، حتی قرار بود با تلاش‌هایی محمدرضا شاه انجام داده بود، ایالات متحده آمریکا برای ایران با پرداخت‌هایی که در سال ۱۳۵۵ انجام شده بود، خط تولید جنگنده اف-۱۴ را در ایران راه‌اندازی کند که این اتفاق با وقوع انقلاب منتفی شد.[۴]

پس از انقلابویرایش

پس از انقلاب اسلامی و به‌ دنبال جنگ ایران و عراق، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با تحریم‌ گسترده کشورهای مختلف مواجه شدند.در راستای جلوگیری از انفعال صنایع دفاع، مجلس مصوب‌هایی را در سال ۱۳۶۱ تصویب و اجرایی کرد که طی آن‌ها صنایع دفاع به سازمان صنایع دفاع تغییر پیدا کرد.[۳] همچنین قرار بر آن شد که دفتر مرکزی این سازمان در تهران و به عنوان زیر مجموعه وزارت دفاع باشد.[۲]در آن مصوب‌ها وظایف سازمان صنایع دفاعی باز تعریف شد[۲]. در ادامه مجلس برای آنکه سازمان بتواند به طور متمرکز‌ تر عمل کند چندین شرکت دولتی را دراین سازمان ادغام کرد؛ از جمله[۲]:

ـ شرکت صنایع هواپیمایی

ـ شرکت سهامی پشتیبانی و نوسازی هلیکوپترهای ایران

ـ شرکت سهامی صنایع الکترونیک ایران

ـ شرکت سهامی قطعات الکترونیکی

ـ شرکت سهامی ایزایران

ـ شرکت سهامی باطری سازی نیرو

ـ سازمان صنایع دفاع ملی (‌صنایع نظامی سابق) و قسمت‌های تابعه آن سازمان

ـ سازمان خدمات هلیکوپتری و هواپیمایی

ـ شرکت سهامی هلیکوپترسازی ایران

ـ شرکت سهامی باطری سازی نیرو

ـ سازمان صنایع دفاع ملی (‌صنایع نظامی سابق) و قسمت‌های تابعه آن سازمان

ـ سازمان خدمات هلیکوپتری و هواپیمایی

ـ شرکت سهامی هلیکوپترسازی ایران

با این تغییرات اساسی و ساختاری در صنایع دفاع ایران، سازمان صنایع دفاع تا حدی توانست با انجام اورهال‌ها و مهندسی‌های معکوس در طی جنگ تجهیزات نظامی را سرپا نگه دارند تا جنگ پایان یابد.

تحول ساختاری نیروهای مسلحویرایش

پس از پایان جنگ به منظور انسجام بیشتر و بهره‌گیری گسترده از توانمندی‌ها، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در سال ۱۳۶۸ با تصویب مجلس شورای اسلامی از ادغام وزارت دفاع و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تشکیل شد.[۳]یکی از وظایف این وزارت جدید طراحی، ساخت، تولید و خرید نیازمندی‌های نیروهای مسلح بود. وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح امروزه دارای ۹ سازمان عمده تحقیقاتی، صنعتی، تولیدی و خدماتی در زیر مجموعه خود است که تامین نیاز‌های نیروهای‌ مسلح را بر عهده دارند. سازمان صنایع دفاع به صورت یکی از ارکان زیر مجموعه این وزارت تعریف شده‌است.[۳][۲]

وظایفویرایش

طبق قانون وظایف سازمان صنایع دفاع به شرح زیر است[۲]:

  • تولید و فرآوردن نیازمندی‌های دفاعی نیروهای مسلح و سازمان‌های انتظامی جمهوری اسلامی ایران و خودکفا ساختن صنایع تسلیحاتی، هوایی، دریایی،‌موشکی،مخابراتی و سایر واحدهای صنعتی پژوهشی ضروری
  • ایجاد و تأسیس واحدهای صنعتی و پژوهشی و خدماتی جدید و همچنین بازسازی و توسعه واحدهای موجود
  • ساخت قطعات، تعمیر و نگهداری مربوط به صنایع مورد نیاز در جهت پیشبرد مقاصد دفاعی کشور و بهبود شرایط و امکانات و کیفیت تولیدی و خدماتی‌سازمان
  • انجام پژوهش و نوآوری‌های علمی و فنی در جهت خودکفایی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران
  • ایجاد زمینه گسترش دستاوردهای پژوهشی و تحقیق طرح‌ها و ابداعات فنی
  • انجام برنامه‌ریزی‌های جامع و ایجاد هماهنگی لازم با صنایع غیر نظامی کشور به منظور تأمین شرایط بهره‌مندی سازمان از امکانات بالقوه آنها در جهت‌تقویت قدرت دفاعی کشور و بالعکس
  • پرورش و ارتقای استعدادهای انسانی و ترغیب و برانگیختن خلاقیت در کارکنان سازمان

تولیداتویرایش

محصولات سازمان صنایع دفاع طیف گسترده‌ای دارد و حتی شامل محصولات غیرنظامی نیز می‌شوند و می‌توان گفت تقریبا تمامی ادوات و تجهیزات نظامی نیروهای مسلح مرتبط با این سازمان‌اند[۵]، از جمله محصولات نظامی این سازمان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد[۶]:

  • اسلحه‌های خودکار و نیمه‌خودکار
  • موشک‌
  • پهپاد‌
  • انواع هواگرد‌ها
  • شناور‌های مختلف(ناوچه، قایق، زیردریایی‌ و...)
  • تانک‌

صادراتویرایش

محصولات تولیدی این سازمان و در مجموع محصولات صنایع دفاعی ایران در اختیار گروه‌هایی چون حماس و حزب‌الله لبنان [۷][۸]و کشورهای هم‌پیمان ایران قرار می‌گیرد.طی سال‌های اخیر این سازمان موفق به تأسیس کارخانه‌های تولید سلاح در کشور‌هایی چون سوریه[۹]، یمن[۱۰] و حتی تاجیکستان[۱۱] شده‌است و می‌توان محصولات مشترک این سازمان با سازمان صنایع هوایی را در کشور‌هایی چون اتیوپی و ونزوئلا دید.[۱۲]

ساختار مدیریتیویرایش

این سازمان دارای مجمع مدیریتی، هیئت مدیره و عوامل اجرایی و نظارتی است که مجمع مدیریتی آن از وزیران مربوط به این سازمان همچون وزیر دفاع و وزارت صنعت تشکیل شده است.[۲] هیأت مدیره سازمان نیز مرکب از هفت نفر عضو اصلی(‌یک نفر مدیرعامل و شش نفر نایب رییس) است.[۲]

نگارخانه محصولاتویرایش

 
بالگرد صبا ساخته شده در شرکت پنها(یکی از شرکت‌های زیرمجموعه سازمان صنایع دفاعی)
 
تانک کرار ساخته شده در صنایع زرهی بنی‌هاشم(از زیرمجموعه‌های سازمان صنایع دفاعی)
 
موشک شهاب ۳ساخته شده توسط سازمان صنایع دفاعی و سازمان فضایی ایران
 
زیردریایی غدیر ساخت سازمان صنایع دفاعی

منابعویرایش

  1. «اساسنامه سازمان صنایع دفاع ملی».
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ ۲٫۷ «مرکز پژوهشها - اساسنامه سازمان صنایع دفاع ملی». rc.majlis.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۱۸.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ «آشنایی با سازمان صنایع دفاع - همشهری آنلاین». www.hamshahrionline.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۱۸.
  4. (مقاله اف-۱۴ بخش اول بند آخر). «ویکی‌پدیا». ویکی‌پدیا.
  5. 2521 (۲۰۲۰-۰۹-۰۵). «صنایع دفاعی با ۵۷۰۰ شرکت خصوصی طرف قرارداد است». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۱۸.
  6. «ویکی‌پدیا». ویکی پدیا.
  7. «اسرائیل می‌گوید ایران به‌وسیله پهپاد برای حماس مهمات ارسال کرده است». العربیه فارسی. ۲۰۲۲-۰۳-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۱۸.
  8. Welle (www.dw.com)، Deutsche. «"ایران تأمین‌کننده اصلی زرادخانه موشکی حماس" | DW | 17.05.2021». DW.COM. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۱۸.
  9. «شبە‌نظامیان وابسته به ایران پهپاد «ابابیل ٣» را در سوریه آزمایش کردند». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۱۸.
  10. 1111 (۲۰۲۲-۰۱-۱۹). «سرمنشاء توان موشکی انصارالله یمن کجاست؟». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۱۸.
  11. YJC، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان | (۱۴۰۱-۰۲-۲۷). «کارخانه تولید پهپاد ایرانی ابابیل ۲ در تاجیکستان افتتاح شد + فیلم». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۱۸.
  12. «گسترش عمق راهبردی ایران از مرزهای غربی به مرزهای شرقی/ گزارش تسنیم از آغاز روند صادرات پهپاد به آسیای میانه- اخبار نظامی | دفاعی | امنیتی - اخبار سیاسی تسنیم | Tasnim». خبرگزاری تسنیم | Tasnim. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۲۱.

وبگاه رسمی سازمان صنایع دفاع ایران