سَده یا قَرن یکای زمان و برابر است با ۱۰۰ سال و۱۰دهه و یک‌دهم هزاره. آغاز سده‌شماری با سالِ ۰۱ آغاز می‌شود.

سال یک هر سده آغاز آن سده است؛ بنابراین، سدهٔ بیستم از آغازِ سال ۱۹۰۱ تا پایانِ سال ۲۰۰۰ ادامه داشت. در تاریخ‌نویسی، برای نمونه، سال ۱۶۰۱ را در سده هفدهم ذکر می‌کنند.

سَده نام شهر و منطقه ای وسیع و دارای چشمه سارهای بزرگ و باغات و جنگلهای زیبا در شمال فارس کنونی است که از آثار بدست آمده ی باستانی درین منطقه و نیز کتب تاریخی میتوان این منطقه را محل برگزاری جشنهای سده باستان دانست

که روستایی در جنوب استان فارس با نام سِدهِ خنج لارستان وجود دارد که گفته میشود جشن های سَدهِ در آن مکان برگزار میشده(بنا به گفته ی افراد مختلف ساکنان این سده زمانی در سده شمال فارس می زیسته اند و بدلیل کوچ ازین سرزمین نام محل جدید خود را بنام سده می گذارند)

ریشه‌شناسیویرایش

بنا به دیدگاه احمد سمیعی گیلانی، نشاندن «سده» به جای «قرن» در زبان فارسی، فقط به دلیل سره‌نویسی است. [۱]

سده‌های میلادیویرایش

هزاره سده
۹ پ‌م: ۹۰ پ‌م ۸۹ پ‌م ۸۸ پ‌م ۸۷ پ‌م ۸۶ پ‌م ۸۵ پ‌م ۸۴ پ‌م ۸۳ پ‌م ۸۲ پ‌م ۸۱ پ‌م
۸ پ‌م: ۸۰ پ‌م ۷۹ پ‌م ۷۸ پ‌م ۷۷ پ‌م ۷۶ پ‌م ۷۵ پ‌م ۷۴ پ‌م ۷۳ پ‌م ۷۲ پ‌م ۷۱ پ‌م
۷ پ‌م: ۷۰ پ‌م ۶۹ پ‌م ۶۸ پ‌م ۶۷ پ‌م ۶۶ پ‌م ۶۵ پ‌م ۶۴ پ‌م ۶۳ پ‌م ۶۲ پ‌م ۶۱ پ‌م
۶ پ‌م: ۶۰ پ‌م ۵۹ پ‌م ۵۸ پ‌م ۵۷ پ‌م ۵۶ پ‌م ۵۵ پ‌م ۵۴ پ‌م ۵۳ پ‌م ۵۲ پ‌م ۵۱ پ‌م
۵ پ‌م: ۵۰ پ‌م ۴۹ پ‌م ۴۸ پ‌م ۴۷ پ‌م ۴۶ پ‌م ۴۵ پ‌م ۴۴ پ‌م ۴۳ پ‌م ۴۲ پ‌م ۴۱ پ‌م
۴ پ‌م: ۴۰ پ‌م ۳۹ پ‌م ۳۸ پ‌م ۳۷ پ‌م ۳۶ پ‌م ۳۵ پ‌م ۳۴ پ‌م ۳۳ پ‌م ۳۲ پ‌م ۳۱ پ‌م
۳ پ‌م: ۳۰ پ‌م ۲۹ پ‌م ۲۸ پ‌م ۲۷ پ‌م ۲۶ پ‌م ۲۵ پ‌م ۲۴ پ‌م ۲۳ پ‌م ۲۲ پ‌م ۲۱ پ‌م
۲ پ‌م: ۲۰ پ‌م ۱۹ پ‌م ۱۸ پ‌م ۱۷ پ‌م ۱۶ پ‌م ۱۵ پ‌م ۱۴ پ‌م ۱۳ پ‌م ۱۲ پ‌م ۱۱ پ‌م
۱ پ‌م: ۱۰ پ‌م ۹ پ‌م ۸ پ‌م ۷ پ‌م ۶ پ‌م ۵ پ‌م ۴ پ‌م ۳ پ‌م ۲ پ‌م ۱ پ‌م
۱:   ۱   ۲   ۳   ۴   ۵   ۶   ۷   ۸   ۹ ۱۰
۲: ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۲۰
۳: ۲۱ ۲۲ ۲۳ ۲۴ ۲۵ ۲۶ ۲۷ ۲۸ ۲۹ ۳۰
۴: ۳۱ ۳۲ ۳۳ ۳۴ ۳۵ ۳۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۴۰

سده‌های خورشیدیویرایش

هزاره سده
هزاره ۳ (پیش از هجری خورشیدی): ۳۰ پ‌ه ۲۹ پ‌ه ۲۸ پ‌ه ۲۷ پ‌ه ۲۶ پ‌ه ۲۵ پ‌ه ۲۴ پ‌ه ۲۳ پ‌ه ۲۲ پ‌ه ۲۱ پ‌ه
هزاره ۲ (پیش از هجری خورشیدی): ۲۰ پ‌ه ۱۹ پ‌ه ۱۸ پ‌ه ۱۷ پ‌ه ۱۶ پ‌ه ۱۵ پ‌ه ۱۴ پ‌ه ۱۳ پ‌ه ۱۲ پ‌ه ۱۱ پ‌ه
هزاره ۱ (پیش از هجری خورشیدی): ۱۰ پ‌ه ۹ پ‌ه ۸ پ‌ه ۷ پ‌ه ۶ پ‌ه ۵ پ‌ه ۴ پ‌ه ۳ پ‌ه ۲ پ‌ه ۱ پ‌ه
هزاره ۱ (خورشیدی)

:

  ۱   ۲   ۳   ۴   ۵   ۶   ۷   ۸   ۹   ۱۰
هزاره ۲ (خورشیدی)

:

۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ 18 19 20

سده‌های قمریویرایش

هزاره سده
هزاره ۴ (پیش از هجری قمری): ۴۰ پ‌ه ۳۹ پ‌ه ۳۸ پ‌ه ۳۷ پ‌ه ۳۶ پ‌ه ۳۵ پ‌ه ۳۴ پ‌ه ۳۳ پ‌ه ۳۲ پ‌ه ۳۱ پ‌ه
هزاره ۳ (پیش از هجری قمری): ۳۰ پ‌ه ۲۹ پ‌ه ۲۸ پ‌ه ۲۷ پ‌ه ۲۶ پ‌ه ۲۵ پ‌ه ۲۴ پ‌ه ۲۳ پ‌ه ۲۲ پ‌ه ۲۱ پ‌ه
هزاره 2 (پیش از هجری قمری): ۲۰ پ‌ه ۱۹ پ‌ه ۱۸ پ‌ه ۱۷ پ‌ه ۱۶ پ‌ه ۱۵ پ‌ه ۱۴ پ‌ه ۱۳ پ‌ه ۱۲ پ‌ه ۱۱ پ‌ه
هزاره ۱ (پیش از هجری قمری): ۱۰ پ‌ه 9 پ‌ه 8 پ‌ه 7 پ‌ه 6 پ‌ه 5 پ‌ه 4 پ‌ه 3 پ‌ه 2 پ‌ه 1 پ‌ه
هزاره ۱ (قمری)

:

  ۱   ۲   ۳   ۴   ۵   ۶   ۷   ۸   ۹   ۱۰
هزاره ۲ (قمری)

:

۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ 17 18 19 20
هزاره 3 (قمری)

:

21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
هزاره 4 (قمری)

:

31 32 33 34 35 36 37 38 39 40

منابعویرایش

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیای هلندی (بازیابی ۱۱ اکتبر ۲۰۱۵)
مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی (بازیابی ۴ سپتامبر ۲۰۱۳)