سد جیرفت

سدی در استان کرمان، ایران
سد جیرفت
تصویری از سد جیرفت
اطلاعات کلی
نام رسمی: سد جیرفت
کشور: ایران پرچم ایران
رودخانه: هلیل رود
محل: ۴۰ کیلومتری شمال غربی شهر جیرفت
در استان کرمان
نوع سد: بتنی دو قوسی
ارتفاع از پی: ۱۳۴ متر
طول تاج: ۲۷۷ متر
عرض در پی: متر
عرض تاج: متر
نوع سرریز: اوجی
تاریخ پایان: ۱۳۷۰
اطلاعات مخزن
حجم مخزن: ۴۱۰ میلیون متر مکعب
پانویس‌ها

مختصات: ۲۸°۵۴′۰۶″شمالی ۵۷°۲۳′۳۹″شرقی / ۲۸٫۹۰۱۶۸۲۴°شمالی ۵۷٫۳۹۴۱۹۰۱°شرقی / 28.9016824; 57.3941901

سد جیرفت یکی از سدهای کشور ایران است. در ۴۰ کیلومتری شمال‌غربی شهر جیرفت، در محلی بنام تنگ نراب بر روی رودخانهٔ هلیل رود احداث شده‌است. این سد در شهرستان جیرفت از توابع استان کرمان قرار گرفته‌است. سد جیرفت بر هلیل‌رود، در دامنهٔ کوه‌های مرکزی به منظور ذخیرهٔ آب و تولید برق ساخته شده‌است. در اواخر سال ۱۳۷۰ عملیات اصلی ساختمان سد جیرفت به پایان رسید و در ۶ دی‌ماه همان سال عملیات آبگیری آن آغاز شد.

قابل ذکر است در بهمن سال ۱۳۷۱ پیش از اینکه عملیات آبگیری سد به اتمام برسد، سد جیرفت با سیلی بسیار عظیم با دورهٔ بازگشت حدود ۸۰۰ سال به میزان ۵٬۰۳۵ متر مکعب بر ثانیه مواجه شد که به بهترین نحو و بدون اینکه آسیبی به سد و دریچه‌ها وارد شود، پذیرای سیل ورودی شده و ۵۰٪ آن را ذخیره و نیم دیگر به پائین‌دست رها گردید.[۱]

مساحت حوضهٔ آبخیز بالا دست سد حدود هشت‌صد هزار هکتار می‌باشد.

مشخصات سدویرایش

سد جیرفت یکی از سدهای مدرن و بزرگ در کشور محسوب می‌شود. یک سد بتنی دو قوسی است که ارتفاع آن از پی ۱۳۴ متر و درازای تاج آن ۲۷۷ متر است. ضخامت این سد بین ۱۷ متر در کف تا ۵ متر در تاج متغیر است. حجم مخزن در تراز نرمال در حدود ۴۱۰ میلیون متر مکعب می‌باشد. از نظر بهره‌برداری سد مخزنی، کشاورزی و برق‌آبی محسوب می‌شود. سطح زیر کشت در نظر گرفته شده برای آن ۱۴٬۲۰۰ هکتار است. این سد به صورت چند منظوره ساخته شده و با داشتن دریاچه‌ای با مساحت ۱٬۰۰۰ هکتار و گنجایش زیاد آن، نقش بسیار مهمی از لحاظ کنترل سیلاب دارد. سرریزهای قابل کنترل و دریچه‌های آن در مجموع قادر به تخلیۀ حداکثر ۶٬۵۰۰ متر مکعب آب در ثانیه هستند.[۱] ظرفیت نصب شده نیروگاه سد ۳۲ مگاوات است.

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ بر گرفته از پایان‌نامهٔ فوق لیسانس عبدالرضا بهره‌مند در خصوص روش‌های روندیابی سیل مخزن در سد جیرفت، آذر ۱۳۷۶، دانشگاه تهران)

جستارهای وابستهویرایش