سرعت (هوانوردی)

سرعت در هوانوردی واژه استانداردی است که برای تعریف سرعتهای هوایی مهم یا کاربردی برای کاربر هواپیما به کار می‌رود. این سرعتها از اطلاعات تهیه شده توسط طراح و سازنده هواپیما در طی آزمایشهای هوایی مشتق می‌شوند و در اکثر کشورها باید توسط بازرسان سازمانهای هوانوردی در طی آزمونهای گواهی نوع مورد تأیید قرار گیرند. استفاده از این سرعتها برای رسیدن به حداکثر امنیت پروازی و بهره‌وری هواپیما الزامی است.

سرعت تیک آف هواپیماویرایش

پرواز هواپیماهای جت که در خطوط هوایی سراسر جهان کار می کنند، بر اساس مقادیر معین محاسبه شده است که عملکرد ایمن و کارآمد هواپیما را تضمین می کند. از این مقادیر استاندارد می توان سرعت تیک آف هواپیما را نام برد که توسط مهندسان هوا فضا برای یک نوع خاص از هواپیما محاسبه شده می شود، به این ترتیب، سرعت برخواست هواپیماهای مختلف گوناگون است.

اگر چه به سرعت های عملیاتی نام برده شده در ارتباط با تیک آف هواپیما، اصطلاحاتی مانند «حداقل سرعت کنترل» و «حداکثر سرعت لاستیک» داده می شود، اما مقادیر آن‌ها به طور خاص با توجه به هواپیماهای جت که برای محاسبه این مقادیر مورد توجه قرار می گیرند، متفاوت است. به طور کلی سرعت فرود و برخواست هر هواپیما به فاکتورهایی مانند وزن هواپیما، دانسیته (چگالی) هوا و طول باند بستگی دارد.

یک هواپیمای جت در شرایط عادی برای تیک آف، به ترتیب از سه مرحله عبور می کند:

  • ابتدا هواپیما شروع به سرعت گیری روی زمین می کند که به آن take-off roll می گویند.
  • سپس هواپیما شروع به جدا شدن از زمین می کند.
  • در نهایت هواپیما از زمین کنده می شود.

این موارد را می توان به طور کلی، سه مرحله اصلی تیک آف هواپیما دانست؛ اما برای اینکه سرعت تیک آف هواپیما را متوجه شوید، نیاز دارید که بدانید این مراحل چه زیر مجموعه هایی دارد.

درک تیک آف هواپیمای جتویرایش

با اینکه تیک آف به نظر پیچیده می رسد، اما اگر آن ها را به مراحل کوچکتر تقسیم کنید قابل درک تر می شود. وقتی هواپیمایی می خواهد از زمین بلند شود، یک سری مراحل باید انجام گیرد تا این کار به درستی و بدون نقص انجام شود. این مراحل عبارتند از:

  • تیک آف با یک هواپیمایی که در باند ایستاده، شروع می شود. این هواپیما منتظر صدور اجازه ترخیص از سمت برج مراقبت است.
  • زمانی که این اجازه صادر می شود، هواپیما شتاب گرفته و سرعت خود را در باند پرواز زیاد می کند.
  • همزمان با شتاب گرفتن هواپیما، خلبان سرعت و زاویه را چک می کند و مراحل بعدی اجرا می شود.
  • در یک سرعت مشخص که به سرعت روتیشن(rotation speed) معروف است، خلبان توسط فرامیل کنترل دماغه را بالا می دهد و این موقع است که دماغه به سمت بالا می رود.
  • وقتی دماغه از زمین جدا شد، بال های هواپیما نیروی برآی کافی را برای غلبه بر جاذبه زمین تولید می کند. به این صورت توانایی بالارفتن هواپیما بیشتر می شود.
  • به محض اینکه قدرت بالا کشیدن هواپیما بر وزن آن غلبه می کند، چرخ ها نیز از زمین جدا می شوند.

بازه‌های سرعت در هوانوردیویرایش

سرعت تصمیم‌گیری:ویرایش

  • V1، سرعت تصمیم گیری (decision speed): این سرعت مشخص می کند که آیا خلبان می توان تیک آف را انجام دهد یا خیر. باید بدانید که این سرعت مشخص می کند که آیا خلبان می تواند هواپیما را متوقف کند یا باید حتما تیک آف را انجام دهد؛ یعنی اینکه اگر یک هواپیما به سرعت v1 رسیده باشد، حتما باید تیک آف انجام شود اما اگر هنوز به این سرعت نرسیده باشد، خلبان می تواند با بستن موتورها (آیدل)، رانش برگردان (ریورس) و همچنین بهره گیری از ترمز، هواپیما را متوقف کند.

سرعت اقدام به بالا کشیدن دماغهویرایش

  • VR، سرعت روتیشن (Rotation speed): سرعتی است که طی آن دماغه هواپیما از زمین جدا می شود.

سرعت امن پس از برخاستویرایش

  • V2، سرعت امن تیک آف (take-off safety speed): این اصطلاح به سرعتِ هواپیما طی برخواست اولیه یا initial climb گفته می شود. به عبارت دیگر V2 حداقل سرعت ایمن می باشد که اگر پس از به این سرعت رسیدن یکی از موتورها از کار افتاد، خلبان بتواند تیک آف را تکمیل کرده و نرخ اوج گیری لازم را داشته باشد.

مفهوم‌هاویرایش

سرعت در هوانوردی در واقع سرعت هواپیما نسبت به هوایی است که از رو به رو به هواپیما برخورد می‌کند و نه سرعت هواپیما نسبت به زمین. به آن معنی که اگر باد مخالف با هواپیما و از جهت رو به رو بوزد، به برخاستن کمک می‌کند و هواپیما مسافت کمتری را بر روی باند طی خواهد کرد.

این سرعت‌ها برای هر پرواز، با توجه به وزن و گرانیگاه هواپیما، قدرت موتورها، غلظت هوای منطقه و طول باند محاسبه شده و در هر بار پرواز متفاوت خواهد بود.

  • زمانی که هواپیما طی شتاب گیری در مرحله take-off roll قرار دارد، خلبان سرعت V1 را یادداشت می کند تا تصمیم بگیرد که آیا می توان تیک آف کرد یا خیر.
  • در سرعت VR دماغه هواپیما از روی زمین بلند می شود که در این اقدام هواپیما نیروی لازم را برای برخواست به دست می آورد.
  • در سرعت Vlof هواپیما از روی زمین بلند می شود که اصطلاح انگلیسی آن Liftoff است.
  • در نهایت هواپیما به سرعت V2 می رسد تا یک فاصله امن را از زمین در یک ارتفاع و سرعت خاص داشته باشد.

سرعت برخواست چند مدل از هواپیماویرایش

سرعت تیک آف چند هواپیمای مختلفویرایش

سرعت تیک آف وزن تیک آف هواپیما
بوئینگ ۷۳۷ ۱۰۰,۰۰۰ پوند

۴۵,۳۶۰ کیلوگرم

۱۵۰ مایل بر ساعت

۲۵۰ کیلومتر بر ساعت

بوئینگ ۷۵۷ ۲۴۰,۰۰۰ پوند

۱۰۸,۸۶۰ کیلوگرم

۱۶۰ مایل بر ساعت

۲۶۰ کیلومتر بر ساعت

ایرباس A320 ۱۵۵,۰۰۰ پوند

۷۰,۳۰۵ کیلوگرم

۱۷۰ مایل در ساعت

۲۷۵ کیلومتر بر ساعت

ایرباس A340 ۵۷۱,۰۰۰ پوند

۲۵۹,۰۰۰ کیلوگرم

۱۸۰ مایل بر ساعت

۲۹۰ کیلومتر بر ساعت

بوئینگ ۷۴۷ ۸۰۰,۰۰۰ پوند

۳۶۲,۸۷۰ کیلوگرم

۱۸۰ مایل بر ساعت

۲۹۰ کیلومتر بر ساعت

کنکورد ۴۰۰,۰۰۰ پوند

۱۸۱,۴۳۵ کیلوگرم

۲۲۵ مایل بر ساعت

۳۶۰ کیلومتر بر ساعت

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش