باز کردن منو اصلی

دودمان هان

دودمانی تاریخی در کشور چین
(تغییرمسیر از سلسلهٔ هان)

مختصات: ۳۴°۰۹′۲۱″ شمالی ۱۰۸°۵۶′۴۷″ شرقی / ۳۴٫۱۵۵۸۳°شمالی ۱۰۸٫۹۴۶۳۹°شرقی / 34.15583; 108.94639

دودمان هان
漢朝
امپراتوری

 

۲۰۶ ق.م.–۲۲۰ م.
 

 

قلمرو دودمان هان در ۸۷ قبل از میلاد
پایتخت چانگ آن
(۲۰۶ ق.م. – 9 CE, ۱۹۰–۱۹۵ م)

لوئویانگ
(۲۵–۱۹۰ م. , ۱۹۶ م)

شوچانگ
(۱۹۶–۲۲۰ م)
زبان‌(ها) ماندارین باستان
دین تائوئیسم، کنفوسیانیسم، چینیسم
دولت پادشاهی مطلقه
امپراتور
 - ۲۰۲–۱۹۵ ق.م. امپراتور گائوزو (نخستین)
امپراتور شیان (واپسین)
صدراعظم
 - ۲۰۶–۱۹۳ ق.م. شیائو هه
 - ۱۹۳–۱۹۰ ق.م. کائو کن
 - ۱۸۹–۱۹۲ م. دونگ ژئو
 - ۲۰۸–۲۲۰ م. کائو کائو
 - ۲۲۰ م. کائو پی
تاریخچه
 - تأسیس ۲۰۶ ق.م.
 - نبرد گای شیا؛ حکومت دودمان هان آغاز شد. ۲۰۲ پ.م.
 - توقف حکومت هان؛ دودمان زین ۹ تا ۲۳
 - تفویض قدرت به کائو وی ۲۲۰ م.
مساحت
 - 50 BCE est.[۱] ۶٬۰۰۰٬۰۰۰کیلومترمربع (۲٬۳۱۶٬۶۱۳مایل‌مربع)
جمعیت
 -  حدود 2 CE[۲] ۵۷٬۶۷۱٬۴۰۰ نفر 
یکای پول Ban liang coins and wu zhu coins
گستره دودمان هان در سال ۸۷ پیش از میلاد

دودمان هان، که بعد از دودمان چین به قدرت رسید، بین سال‌های ۲۰۶ قبل از میلاد و ۲۲۰ میلادی، حدود ۴۰۰ سال بر چین فرمانروایی می‌کرد. این زمان طولانی یکی از پرتأثیرترین دوره‌ها در تاریخ چین بوده‌است و تا آشوب کلاه‌زردها و دوره سه امپراتوری ادامه پیدا کرد. این امپراتوری همچنین در سال ۱۰۸ ق. م به گوجوسان حمله کرد و امپراتوری گوجوسان یک سال مقاومت کرد و سرانجام سقوط کرد.

اکثر مردم چین، اکنون خود را از قوم هان می‌دانند، که به علت حکومت طولانی این سلسله این قومیت اکثریت مطلق را پیدا کرد.[۳]

تاریخچهویرایش

هان غربیویرایش

پیش از دودمان هان غربی پس از
از تا
دودمان زین ۲۰۶ پ.م. ۹ م. دودمان کین

هان غربی یا هان پیشین نیمهٔ نخست دورهٔ دودمان هان بود. نخستین دودمان امپراتوری در چین، دودمان کین (۲۲۱ تا ۲۰۷ پ. م) بود. دودمان کین تمام دولت‌های جنگ‌طلب چین را با غلبه بر آن‌ها متحد ساخت و حکومت یکپارچه چین را به وجود آورد، اما امپراتوری کین پس از مرگ نخستین امپراتور آن، کین شی هوانگ‌ده ناپایدار و بی‌ثبات گشت.

ظرف چهار سال، قدرت دودمان کین با شورش‌هایی اضحملال شد. دو رهبر شورشی سابق، شیانگ یو (متوفای ۲۰۲ پ. م) از چو و لیو بانگ (متوفای ۱۹۵ پ. م) از هان در یک ستیز برای تسلط بر چین با یکدیگر نزاع کردند و لیو بانگ در نبرد گایشیا (۲۰۲ پ. م) در آن‌هویی کنونی بر شیانگ یو غلبه کرد و امپراتور تمام چین شد.[۴]

امپراتور گائوزوویرایش

گائوزو یا لیو بانگ، اولین امپراتور سلسلهٔ هان بود. او بر شیانگ یو، آخرین امپراتور سلسله چین، غلبه کرد و به شاهی رسید. سلسله‌ای که او تأسیس کرد، هان نام گرفت. در دوران او چین همچنان یکپارچه ماند. او همچنین آیین کنفوسیوس را، به عنوان آیین رسمی کشور، برگزید. گائوزو در سال ۱۸۸ پیش از میلاد، یعنی تنها پس از هفت سال سلطنت، درگذشت.

دوران درگیری بر سر حکومت و دوره حکومت امپراتریس دواگر لو به عنوان نایب السلطنهویرایش

پس از مرگ گائوزو، پسرش، لیو یینگ با حمایت مادرش امپراتریس لو به سلطنت رسید و نام امپراتور هوی را برای خود انتخاب کرد ولی عمر کوتاهی کرده و در ۲۲ سالگی درگذشت ولی در این عمر کوتاه مدت قدرت هیچ وقت در دست او نبود بله در دست مادرش امپراتریس لو بود . پس از مرگ او پسرش لیو گونگ با نام امپراتور کیان‌شائو هان در ۷ سالگی با حمایت مادر بزرگ قدرتمند امپراتریس اعظم دواگر لو به سلطنت رسید. اما او را پس از ۴ سال از حکومت برکنار و برادرش لیو هونگ را با نام امپراتور هئوشائو هان بر تخت نشاندند اما او را هم پس از ۴ سال از حکومت برکنار کردند. پس از امپراتور هئوشائو پسر چهارم گائوزو با نام امپراتور ون بر تخت نشانده شد در این مدت ۱۵ ساله حکومت واقعی در دست امپراتریس لو بود و بجای امپراتوران حکومت کرد.

امپراتور وو هانویرایش

در سال ۱۴۱ پیش از میلاد، نتیجه ون دی بر تخت سلطنت نشست و به نام امپراتور وو دی یکی از ارجمندترین فرمانروایان چین شد. او با قبایل کوچگر ساکن مرزها جنگید و آنان را شکست داد. سپس راه ابریشم را به وجود آورد. اقدامات او، هان را به بالاترین قدرت و عظمت خود رساند.

پس از امپراتور ووویرایش

وو دی صاحب فرزندانی از دو ملکه بود. هنگامی که وو دی درگذشت، صدراعظمش هوئوگوانگ نایب السلطنه لیوفو-لینگ پسر وو دی شد. لیوفو-لینگ، که امپراتور ژائودی نام گرفت، مدت زیادی حکومت نکرد و در ۲۲ سالگی درگذشت. امپراتور بعدی کم‌تر از یک ماه دوام آورد و به سبب ناشایستگی برکنار شد. پس از او نوبت به شوان دی، نواده یکی از ملکه‌های وو دی رسیدو شوان دی هجده ساله بود که امپراتور شد و تا آن زمان یک همسر و پسر داشت. شوان دی ۲۵ سال با لیاقت بر امپراتوری فرمانروایی کرد. پسرش، یوان دی، در اقدامات خود ناموفق ماند و پس از درگذشتش در ۳۳ پیش از میلاد، کشمکش بر سر جانشینی سلطنت دوباره آغاز گشت. در این میان، وانگ مانگ، وزیر مقتدر دربار سلطنتی، در سال نهم پس از میلاد سلطنت را غضب کرد.

هان شرقیویرایش

پیش از دودمان هان غربی پس از
از تا
سه امپراتوری کائو وی ۲۵ م. ۲۲۰ م. دودمان زین
شو هان
ووی شرقی

هان شرقی یا هان پسین رسماً در تاریخ ۵ اوت ۲۵ میلادی، هنگامی که لیو شیو با نام امپراتور گوانگ‌وو هان تاجگذاری کرد، آغاز به کار کرد.

امپراتور گوانگ‌ووویرایش

اشراف که با اقدامات وانگ مانگ مخالف بودند، او را گردن زدند و لیو شیو از خاندان قدیمی هان را بر تخت سلطنت نشاندند. او در سال ۲۵ میلادی، تمام مخالفان خود را سرکوب کرد و به مدت ۳۲ سال بر امپراتوری فرمان راند.

اقدامات امپراتور گوانگ‌ووویرایش

لیوشیو خود را گوانگ وو دی نامید و لقب امپراتور اختیار کرد. سپس پایتختش را از چانگان به لوئویانگ انتقال داد. در دوران او، سیستم کشوری دوباره فئودالی شد.

تحت سلطهٔ امپراتور لینگ (۱۶۸ تا ۱۸۹ میلادی) خواجه‌ها ممنوعیت‌های حزبی را تمدید و افزایش دادند.

شورش‌های دهقانیویرایش

در این دوره، شورش‌های بسیاری در سراسر چین اتفاق افتاد. نظیر شورش گروه‌های ابروسرخ‌ها، زرددستاران و پنج پیمانه برنج.

پایان دودمان هانویرایش

در سال ۱۸۴، زرددستاران با یک نیروی سیصد هزار نفری شورش‌های گسترده‌ای را در چندین ناحیه اطراف پایتخت برپا کردند. سرانجام نیروهای امپراتوری، شورشیان را پس از ماه‌ها نبرد شکست دادند. در سال ۲۲۰ میلادی، آخرین امپراتور هان، شیین دی، از سلطنت کناره‌گیری کرد و امپراتوری به سه پادشاهی تقسیم شد که هرکدام مدعی تاج و تخت هان بودند. تا چهارصد سال بعد، امپراتوری یکپارچه‌ای پدید نیامد.

در سال ۲۲۰ میلادی، امپراتور شیان هان از دودمان هان شرقی توسط کائو پی مجبور به استعفاء و خلع مقام شد و با این کار دودمان هان پسین منحل گشت و دورهٔ سه پادشاهی با سه امپراتوری کائو وی، ووی شرقی و شو هان آغاز به کار کرد.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D (December 2006). "East-West Orientation of Historical Empires" (PDF). Journal of world-systems research. 12 (2): 219–229. ISSN 1076–156x Check |issn= value (help). Retrieved 12 August 2010.
  2. Nishijima (1986), 595–596.
  3. عزیزی، سعید (۱۳۹۷). تاریخ چین از آغاز تا قرن 21. یزد: انتشارات سید علی زاده. صص. ۱۳۵. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۸۸۱۰-۳۲-۲.
  4. ج. هال، اِلنور (۱۳۹۲). چین باستان. تهران: انتشارات ققنوس. صص. ۱۲۱. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۳۱۱-۳۴۵-۲.