باز کردن منو اصلی

سلطانم بیگم

از شخصیت های بزرگ امپراتوری صفوی بود

سلطانم بیگم، همسر و شهبانوی شاه طهماسب یکم و ملکه مادر شاه اسماعیل دوم، شاه محمد خدابنده بود. او یکی از قدرتمندترین و تأثیرگذارترین زنان در تاریخ امپراتوری صفویان بود.

سلطانم بیگم
ملکه مادر
تصدی ۱۵۷۶–۱۵۹۳
پیشین تاجلی بیگم
جانشین دلارام خانم
شهبانوی ایران
حکمرانی ۱۵۳۲–۱۵۷۶
پیشین تاجلی بیگم
جانشین پیکر سلطان
نایب السلطنه
حکمرانی ۱۵۴۰ - ۱۵۹۳
پیشین تاجلی بیگم
جانشین خیرالنساء بیگم
همسر شاه تهماسب یکم
فرزند(ها) شاه محمد خدابنده
شاه اسماعیل دوم
سلطان مراد میرزا
گوهر سلطان بیگم
نام کامل
مهدعلیا نواب علیه ملکه سلطانم بیگم
خاندان صفویان
پدر موسی سلطان
زادروز ۱۵۱۶ میلادی
موصل، آق‌قویونلو
مرگ ۱۵۹۳ (۷۶ سال)
قزوین، امپراتوری صفوی
خاک‌سپاری حرم امام رضا، مشهد
دین و مذهب اسلام، شیعه

محتویات

زندگیویرایش

سلطانم در سال ۱۵۱۶ متولد شد او دختر موسی سلطان از قبیله موصلوی‌های ترکمان بود که از امرای قزلباش بود و در دربار صفویه به علت خویشاوندی با تاجلی بیگم دارای قدرت زیادی بود.

ازدواجویرایش

سلطانم بیگم، در سال ۱۵۳۰ زمانی که تنها ۱۴ سال داشت با شاه طهماسب یکم ازدواج کرد. ثمره این ازدواج سه پسر و یک دختر به‌نام‌های شاه محمد خدابنده، شاه اسماعیل دوم، سلطان‌مراد میرزا و گوهرسلطان بیگم بود.

شهبانوی ایرانویرایش

سلطانم بیگم در طول سلطنت همسرش شاه طهماسب یکم، به‌مدت ۴۰ سال از زمان مرگ ملکه تاجلی بیگم تا زمان مرگ همسرش ملکه قدرتمند دربار صفویان بود. سلطانم بیگم در این مدت اداره حرم‌سرای شاهی را دردست داشت. سلطانم در تمام تصمیمات سیاسی همسرش و انتصابات و انتخابات دولتی نقش مهمی داشت. نفوذ او برهمسرش باعث شد که پسرانش به‌عنوان جانشین سلطنت تعیین شوند. سلطانم در میان تمامی صاحب مناصبان دیوان و لشکر و تمامی قزلباش‌ها دارای نفوذ بسیار زیادی بود و شاه طهماسب به دلیل نفوذ سلطانم بیگم به وی مقام مهدعلیا یعنی(بانویه صاحب قدرت و نفوذ بالا) را داد. او در سال ۱۵۵۶ با تبعید پسرش اسماعیل میرزا توانست جایگاهش را در نزد همسرش حفظ کند، البته دراین دوره او دارای رقیبی بزرگ و سرسخت به‌نام سلطان‌زاده خانم بود ولی نفوذ وی بر افسران و امیران و امرای قزلباش باعث شد جایگاهش خطر کاهش نداشت باشد .[۱]

ملکه مادرویرایش

در سال ۱۵۷۶ شاه طهماسب یکم ازدنیا رفت و سلطانم بیگم همراه با دخترخوانده‌اش پریخان خانم برای اینکه اسماعیل میرزا را به‌سلطنت برسانند تلاش بسیار کردند، این تلاش‌ها باعث کشته شدن حیدر میرزا و به‌سلطنت رسیدن اسماعیل میرزا با نام شاه اسماعیل دوم شد و سلطانم بیگم توانست به‌مقام ملکه مادر برسد، او حتی بعد از کشته شدن پسرش با قدرتی که داشت پسر دیگرش را بانام شاه محمدخدابنده به‌سلطنت رساند. سلطانم بیگم در طول سلطنت ۱۲ ساله دو پسرش همواره مشاور پسرانش بود تا زمانی‌که در سال ۱۵۸۷ نوه‌اش با نام شاه عباس یکم به‌سلطنت رسید، سلطانم نیز همواره با مقام مادربزرگ‌شاه اولین بانوی حرم بود و نقش بسیار فعالی در سیاست‌ها عصر صفویه داشت و بر قزلباش‌ها تأثیر زیادی می‌گذاشت. سلطانم در طول ۵۶ سال به‌ عنوان ملکه قدرتمند امپراتوری صفویه با خرم سلطان و مهرماه سلطان نامه نگاری می‌کرد.[۲] ملکه سلطانم بیگم در سال ۱۵۹۳ درسن ۷۶ سالگی در قزوین فوت شد و شاه عباس یکم جسدش را در مشهد دفن کرد.

منابعویرایش

  1. Newman, Andrew J. (2005). Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire. London [u.a.]: I. B. Tauris. p. 29. ISBN 978-1-86064-667-6.
  2. Nashat, edited by Guity; Beck, Lois (2003). Women in Iran from the rise of Islam to 1800. Urbana: University of Illinois Press. p. 152, 154. ISBN 978-0-252-07121-8.
  • فلسفی، نصرالله (۱۳۹۱). زندگانی شاه عباس اوّل. تهران: انتشارات نگاه. شابک ۹۷۸۹۶۴۳۵۱۷۲۶۷. صفحهٔ ۴۱.