سنگ‌نبشته اورامان

سنگ‌نبشته اورامان یا کتیبه تنگی ور ، نقش برجسته‌ای متعلق به تمدن آشور است که به همراه یک کتیبه به خط میخی در روستای تنگی ور ، در شهرستان کامیاران استان کردستان بر فراز کوه زینانه حجاری شده است.کتیبه باستانی تنگی ور این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۵۱۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱]

کتیبه تنگی ور
Tang-i Var 2012, F.Biglari.JPG
نامکتیبه تنگی ور
کشور ایران
استاناستان کردستان
شهرستانشهرستان کامیاران
اطلاعات اثر
نام‌های دیگرکتیبه تنگی ور
کاربریکتیبه
دیرینگیهزاره اول
دورهٔ ساخت اثرهزاره اول
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۵۱۱۷
تاریخ ثبت ملی۲۵ اسفند ۱۳۸۰

موقعیت سنگ‌نبشتهویرایش

سنگ‌نبشته اورامان بر روی صخره‌ای در دهانه تنگه پایین تر از روستای تنگی ور و بر دیواره کوه زینانه ایجاد شده است. این کوه در حدود 1 کیلومتری غرب روستای تنگی ور و در در ۴۵ کیلومتری شمال غربی کامیاران قرار دارد.[۲][۳]

نقش برجستهویرایش

نقش برجسته در یک تاق نما به ارتفاع ۱۲۰ و پهنای ۱۷۰ و عمق ۳۵ سانتی‌متر در سال ۷۰۶ پیش از میلاد حجاری شده است. درون تاق نما نقش برجسته‌ای از یک انسان به چشم می‌خورد که ۱۵۰ سانتی‌متر طول و ۳۵ سانتی‌متر عرض دارد. این نقش که آن را متعلق به سارگون دوم پادشاه آشور دانسته‌اند، نقش انسانی را به صورت نیم رخ در لباس شاهی نشان می‌دهد که کلاهی استوانه‌ای بر سر و شلاقی در دست دارد. پای راست این نقش در جلو و پای چپش در عقب قرار گرفته و دست راستش به طرف بالا بلند شده است. دست چپ نیز بر روی شکم قرار داده شده است.[۲][۳]

 
نقش سارگن دوم در تنگی ور، اورامان، کردستان

کتیبهویرایش

کتیبه‌ای به خط میخی و به زبان آشوری باستان در ابعاد ۱۲۰× ۱۲۰ سانتی‌متر شامل ۵۰ سطر در کنار نقش برجسته نقر شده است. در متن کتیبه، پس از ستایش خدایان آشوری مانند خدای آشور، مردوخ، نابو، سین، شمش و ایشتار به شرح پیروزی‌های آشوریان پرداخته شده و در ادامه به نقاط مختلف شهرها، روستاها و مناطقی که در این جنگ تصرف و ویران شده، اشاره می‌شود.[۲]

خوانش کتیبهویرایش

سنگ‌نبشته اورامان نخستین بار در سال ۱۳۴۷ هجری شمسی توسط هیئت باستان‌شناسی ایرانی به سرپرستی علی اکبر سرفراز مورد بررسی قرار گرفت. سرفراز قدمت کتیبه و نقش برجسته را مربوط به اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره اول قبل از میلاد و مربوط به امپراتوری آشور دانسته است.[۴] نخستین مقاله به زبان انگلیسی در رابطه با سنگ‌نبشته اورامان با عنوان «کتیبه سارگن دوم، کتیبه تنگی ور » به قلم گرانت فریم استاد آشورشناسی در مجله شرق به چاپ رسید که جامع‌ترین مطالعه را در مورد این کتیبه انجام داده است. این کتیبه و نقش برجسته با دو کتیبه دیگر مربوط به زمان سارگون دوم به نام‌های سنگ استل در قبرس و سنگ استل در نجف آباد کرمانشاه، قابل مقایسه است و موارد مشترک زیادی دارد.[۴]

منابعویرایش

  1. «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ «پایاه میراث فرهنگی استان کردستان». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ مه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۷ سپتامبر ۲۰۱۳.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ مجله اینترنتی ویستا/
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ خبرگزاری ایلنا:نگاهی به کتیبه تاریخی یوزیدر ، شورش عزیزی

پیوند به بیرونویرایش