باز کردن منو اصلی
طبیعت سوهانک در فصل بهار

سوهانَک، اسم دهکده و همچنین محله‌ای است در شمال شرقی تهران که حدود ۱۵٫۵ کیلومتر از مرکز این شهر فاصله دارد. موقعیت جغرافیایی سوهانک ۳۵ درجه شمالی و ۵۱ درجه شرقی است.[۱] این روستا از جنوب به جاده مینی‌سیتی-لشکرگ و از شمال به دامنه جنوبی البرز و از سوی غرب به گردنه قوچک منتهی می‌شود. دهکده سوهانک ۱۸۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و با گسترش شهر تهران اکنون جزئی از این شهر و محله‌ای از بخش شمیران تهران به‌شمار می‌آید.[۲]

بخشی از طبیعت سوهانک در زمستان

با وجود آنکه در سوهانک آثار باستانی بسیار قدیمی وجود داشت، احتمال می‌رود که پیشینیان اهالی این روستا، در اوایل قاجار از مازندران به این منطقه مهاجرت کرده باشند. آب آشامیدنی اکثر اهالی از چهار رشته قنات تأمین می‌شود و محصولاتش غلات و میوه، به ویژه زردآلو است.[۳]

محتویات

سوهانک قدیمویرایش

کشتزارها و باغ‌هایی قدیمی که جزء سوهانک بودند عبارت‌اند از: دره پولاد وحش، باغ حدیقه، جهان‌بخش، بند تله‌هرز، بیدستان، باغ سردار، باغ فولادی (نازآباد)، تنگ آخوره، تنگ فاطمی، باغ حمزه (منور)، چال استلک، سوت‌بیشه، شاه‌پسند (دره جوزدار)، شنکزار، و یوردکریم.[۴] شمار ساکنان سوهانک در سال ۱۳۴۲ خورشیدی ۴۰۸ تن مرد و ۲۹۳ تن زن بوده‌است. در همان سال سوهانک دارای مسجد و تکیه و گرمابه بوده و دبستانی به نام ارمغان سوهانک (دبستان فولادی) با ۱۳۹ دانش‌آموز داشته‌است.[۵] آب آشامیدنی سوهانک از چهار رشته قنات تأمین می‌شد.[۶]

دو اصله چنار کهنسال در حیاط مسجد سوهانک وجود دارد[۷] که قدمت یکی از این دو اصله از چنار امامزاده صالح تجریش نیز بیشتر است. عمر هر دو اصله را در حدود نهصد سال تخمین زده‌اند.[۵]

من‌جمله اماکن قدیمی سوهانک، قبرستان آن است که در خیابان شهید ازگلی قرار دارد و برطبق باور مردم آن منطقه و شجره نامهٔ آستان قدس رضوی، پیکر امامزاده‌ای در قسمت جنوبی آن دفن شده‌است. با وجود آنکه مقبره و یادبودی برای امامزادهٔ مذکور بنا نگردیده‌است، بر اساس حدسیات اهالی آن محل می‌توان گفت محل دفن امامزاده، در قسمت جنوب غربی و در زیر درختان سرو کهنسال قبرستان قرار دارد.[۸] حمام قدیمی سوهانک و تکیه قدیم سوهانک نیز از اماکن قدیمی سوهانک محسوب می‌شدند که متأسفانه به دلیل بی‌کفایتی و سوء استفاده برخی افراد و به طمع غارت آثار باستانی در دهه ۳۰_۴۰ مورد تخریب وغارت قرار گرفتند. اکثر معمرین و ریش سفیدان این روستا عقیده دارند که کسی از زمان احداث آن‌ها در محل با خبر نیست. در زمان تخریب حمام بسیار قدیمی که احتمالاً زمان احداث آن به دوران قبل از اسلام نسبت داده می‌شود، سنگ نبشته‌ای از میان یکی از پی‌های قطور بنای آن استخراج گردید. متأسفانه سرنوشت سنگ نوشته، نا معلوم مانده‌است. بنای تکیه قدیمی سوهانک هم در دوران قاجار یا قبل از آن و از خشت خام و کاهگل ساخته شده بود. از میان این بنا، نهری می‌گذشت که از باغ اندرون (سردار) سر چشمه می‌گرفت.[۵]

آسیاب قدیمی سوهانک نیز از دیگر بناهای قدیمی این روستا بود که در شمال سوهانک وابتدای تنگه قرار داشت. زمان ساخت این آسیاب که از ملات ساروج وسنگ خشک ساخته شده‌بود، مانند حمام، به زعم پیران محل، نا مشخص مانده‌است.[۵]

سوهانک در گذشته مناطق وسیع تری را شامل می‌شد و مرز آن از کناره باغ‌های دارآباد آغاز و تا ابتدای جاده لواسان-فشم ادامه می‌یافت، اما به تدریج قسمت‌هایی از خاک سوهانک جدا شدند. در حال حاضر شهرک‌های جدا شده از سوهانک عبارتند از: شهرک نفت، شهرک شهید محلاتی، شهرک قائم، شهرک ابوذر، شهرک لاله، شهرک کوثر و شهرک یاس.[۵]

سوهانک در تاریخویرایش

رضاقلی‌خان هدایت در کتاب روضةالصفای ناصری ج ۹ ص ۲۹۱ از عیش و شکار فتحعلی‌شاه قاجار در سوهانک می‌نویسد. محل اقامت خازن‌الدوله یکی از زنان فتحعلی‌شاه نیز در دهکده سوهانک بوده‌است. از رویدادهای تاریخی سوهانک اینست که ناصرالدین‌شاه دستخط برکناری میرزا آقاخان نوری، صدراعظم وقت را هنگام اقامت خود در سوهانک صادر کرد.[۸]

سوهانک امروزویرایش

با توجه به اینکه اکثر باغهای بزرگ سوهانک تخریب شده‌اند، و در بیشتر بخش‌های این روستا عملیات ساختمان‌سازی انجام گرفته، طبیعت بکر و زیبای سوهانک خدشه دار گشته‌است. در قسمت شرقی سوهانک باغ بزرگی بود که بنانیه نام داشت. این باغ متعلق به خانواده‌ای زرتشتی بود که آثار قبر بزرگ خاندان آن خانواده تا قبل از قطع درختان در میان باغ باقی بود. استخر بزرگ و زیبای ۴۰۰۰ متر مکعبی با دیوارهٔ سی متری سنگ چین شده در این باغ، از میانه پاییز تا پایان بهار، آب تابستان این باغ را فراهم می‌کرد. متأسفانه این استخر در عملیات ساخت و ساز کاملاً پر شد.[۹]

دو باغ قدیمی کوروس و سردار هم متأسفانه تخریب شده و جای خود را به ساختمانهای چند طبقه داده‌اند. باغ بسیار وسیع کوروس بیش از پنجاه هکتار وسعت داشت و مملو از درختان میوه و گندم بود. همچنین باغ سردار هم در قدیم، درختان متعددی داشت که اکثراً ریشه کن شده‌اند.[۱۰]

سوهانک در حال حاضر سه مدرسه، یک کتابخانه عمومی، دو مسجد، یک حسینیه یک شعبه بانک و یک روزنامه فروشی دارد. علاوه بر موارد ذکر شده، در این روستا چند مرکز درمانی، تفریحی و ورزشی هم تأسیس گردیده‌است.[۱۱]

خطوط حمل و نقل عمومیویرایش

اولین خط اتوبوسرانی در این محله در اوایل دهه ۶۰ از سوهانک به میدان اختیاریه دایر و با توجه به فقدان محلات و شهرک‌های مسکونی فعلی در اطراف بلوار ارتش و مینی سیتی به همراه خط ازگل به تجریش تنها خطوط این حوالی بود و در اوایل اردیبهشت سال ۹۷ مقصد این خط پس از سالها از میدان اختیاریه به سه راه ضرابخانه منتقل شد. تنها خط این محل بشرح ذیل مسئولیت جابجایی مسافران را بر عهده دارد:

  • خط ۲۱۵ سوهانک به سه راه ضرابخانه در مسیر بلوار ارتش، اراج، خیابان لنگری، میدان نوبنیاد، خیابان پاسداران، حسینه ارشاد، خیابان شریعتی، ابتدای بزرگراه همت و زین‌الدین

از خطوط اتوبوسرانی عبوری از مجاور این محله و ضلع جنوبی آن خطوط ذیل می‌باشد:

  • خط ۱۰۹ یا ۹ اتوبوس‌های تندرو از پایانه لاله به پایانه متروی جوانمرد قصاب از مسیر بلوار ارتش، بزرگراه امام علی، بزرگراه شهید کریمی (کمربندی شهرری)، بلوار شهید دستواره (جوانمرد قصاب) تا متروی جوانمرد قصاب
  • خط ۱۰۶ پایانه لاله به پایانه شهید افشار (پارک وی) در مسیر بلوار ارتش، بزرگراه‌های امام علی، شهید بابایی، ایستگاه متروی نوبنیاد، بزرگراه صدر و مدرس
  • خط ۳۰۱ بلوار ارتش به پایانه متروی شهید حقانی در مسیر بلوار ارتش، بلوار نیروی زمینی، خیابان شعبانلو، لویزان، خیابان افتخاریان، میدان هروی، خیابان افشاری، بلوار گیلان، متروی شهید زین‌الدین، میدان فرخی یزدی، بزرگراه شهید همت و بزرگراه شهید حقانی[۶]

پانویسویرایش

  1. علی اکبر محمودیان، تهران از آغاز تا کنون، گیتاشناسی، 168. [=صفحات کتاب]
  2. منوچهر ستوده، جغرافیای تاریخی شمیران، 529-532. [=صفحات کتاب]
  3. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 4 و 5. [=مجله]
  4. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 5 و 6. [=صفحات کتاب]
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 5. [=صفحه کتاب]
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ [۱]
  7. داریوش شهبازی، تهران و چنارهایش، www.darioush-shahbazi.com [=سایت اینترنتی]
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 6. [=صفحه کتاب]
  9. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران،7 . [=صفحه کتاب]
  10. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 7. [=صفحه کتاب]
  11. محله سوهانک، منطقه 1 شهرداری تهران، 10 و 11. [=صفحه کتاب]

منابعویرایش

  • محمودیان، علی اکبر؛ «تهران از آغاز تا کنون»، صفحه ۱۶۴، مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، چاپ اول، تهران: ۱۳۸۴خ.
  • ستوده، منوچهر؛ جغرافیای تاریخی شمیران، جلد اول، صص ۵۲۹–۵۳۲، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه)، تهران: ۱۳۷۱خ.
  • شهرداری منطقه یک تهران؛ «محله سوهانک»، تهران: ۱۳۹۳ خورشیدی.
  • داریوش شهبازی؛ تهران و چنارهایش، سایت اینترنتی: [www.darioush-shahbazi.com]
  • سایت اینترنتی: http://tehrantrafficmap.ir*

«ویکی انگلیسی».