باز کردن منو اصلی

سوپراکسید دیسموتاز (انگلیسی: Superoxide dismutase) یا به‌اختصار SOD یک آنزیم است که واکنشِ گسست ناهمگن (و یا تجزیه و تفکیکِ) رادیکالِ سوپراکسید (O2) را، به مولکول اکسیژن معمولی (O2) یا هیدروژن پراکسید (H2O2) کاتالیزه و تسهیل می‌کند. سوپراکسید یک محصول فرعی و ثانویهٔ متابولیسم اکسیژن است و اگر تحت کنترل نباشد، موجب بروز انواع متفاوتی از آسیب‌های سلولی می‌گردد.[۲] هیدروژن پراکسید یا همان آب اکسیژنه هم برای سلول زیان‌آور است و توسط آنزیم‌های دیگری همچون کاتالازها تجزیه می‌شود؛ بنابراین سوپراکسید دیسموتاز، یکی از انواع مهمِ سیستم دفاعی آنتی‌اکسیدان است و تقریباً در تمامی سلول‌هایی که در معرض اکسیژن قرار دارند، وجود دارد. یک استثنای این قاعده، لاکتوباسیلوس پلانتاروم و لاکتوباسیلوس‌های مشابه است که از مکانیسم‌های دیگری جهت جلوگیری از آسیب ناشی از سوپراکسید (O2) استفاده می‌کنند.

سوپراکسید دیسموتاز
Superoxide dismutase 2 PDB 1VAR.png
ساختار چهارگانهٔ آنزیم سوپراکسید دیسموتاز منگنزدار انسان.[۱]
شناساگرها
شمارهٔ EC ۱٫۱۵٫۱٫۱
شمارهٔ CAS ۹۰۵۴-۸۹-۱
پایگاه‌های داده
IntEnz نمایش IntEnz
BRENDA مدخل BRENDA
ExPASy نمایش NiceZyme
KEGG نمایش KEGG
MetaCyc گذرگاه سوخت‌وساز
PRIAM نمایه
ساختار PDB RCSB PDB PDBe PDBsum
انتولوژی ژن AmiGO / EGO

انواع در انسانویرایش

در انسان و همچنین پستانداران و طنابداران، ۳ نوع سوپراکسید دیسموتاز وجود دارد.

SOD1، فرمِ محلول
 
ساختار کریستالی آنزیم SOD1 انسان (رنگ رنگین‌کمان؛ انتهای آمین = آبی، انتهای کربوکسیل = قرمز) در ترکیب با مس (کرهٔ نارنجی) و روی (کرهٔ خاکستری).[۳]
شناساگرها
نماد SOD1
نمادهای دیگر ALS, ALS1
آنتره ۶۶۴۷
HUGO ۱۱۱۷۹
میراث مندلی در انسان ۱۴۷۴۵۰
RefSeq NM_000454
یونی‌پورت P00441
اطلاعات دیگر
شمارهٔ EC ۱٫۱۵٫۱٫۱
جایگاه Chr. ۲۱ q۲۲٫۱
SOD2، میتوکندریایی
 
جایگاه فعالِ سوپرکسید دیسموتاز منگنزدار میتوکندریایی انسان (SOD2).[۱]
شناساگرها
نماد SOD2
نمادهای دیگر Mn-SOD; IPO-B; MVCD6
آنتره ۶۶۴۸
HUGO ۱۱۱۸۰
میراث مندلی در انسان ۱۴۷۴۶۰
RefSeq NM_000636
یونی‌پورت P04179
اطلاعات دیگر
شمارهٔ EC ۱٫۱۵٫۱٫۱
جایگاه Chr. ۶ q۲۵
SOD3, خارج سلولی
 
ساختار کریستالی و تترامریک آنزیم SOD3 انسانی در ترکیب با کاتیون‌های مس و روی (به‌ترتیب کره‌های نارنجی و خاکستری).[۴]
شناساگرها
نماد SOD3
نمادهای دیگر EC-SOD; MGC20077
آنتره ۶۶۴۹
HUGO ۱۱۱۸۱
میراث مندلی در انسان ۱۸۵۴۹۰
RefSeq NM_003102
یونی‌پورت P08294
اطلاعات دیگر
شمارهٔ EC ۱٫۱۵٫۱٫۱
جایگاه Chr. ۴ pter-q21

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ پی‌دی‌بی 1VAR; Borgstahl GE, Parge HE, Hickey MJ, Johnson MJ, Boissinot M, Hallewell RA, Lepock JR, Cabelli DE, Tainer JA (April 1996). "Human mitochondrial manganese superoxide dismutase polymorphic variant Ile58Thr reduces activity by destabilizing the tetrameric interface". Biochemistry. 35 (14): 4287–97. doi:10.1021/bi951892w. PMID 8605177.
  2. Hayyan M, Hashim MA, Al Nashef IM (2016). "Superoxide Ion: Generation and Chemical Implications". Chem. Rev. 116 (5): 3029–3085. doi:10.1021/acs.chemrev.5b00407.
  3. پی‌دی‌بی 3CQQ; Cao X, Antonyuk SV, Seetharaman SV, Whitson LJ, Taylor AB, Holloway SP, Strange RW, Doucette PA, Valentine JS, Tiwari A, Hayward LJ, Padua S, Cohlberg JA, Hasnain SS, Hart PJ (June 2008). "Structures of the G85R variant of SOD1 in familial amyotrophic lateral sclerosis". J. Biol. Chem. 283 (23): 16169–77. doi:10.1074/jbc.M801522200. PMC 2414278. PMID 18378676.
  4. پی‌دی‌بی 2JLP; Antonyuk SV, Strange RW, Marklund SL, Hasnain SS (May 2009). "The structure of human extracellular copper-zinc superoxide dismutase at 1.7 A resolution: insights into heparin and collagen binding". J. Mol. Biol. 388 (2): 310–26. doi:10.1016/j.jmb.2009.03.026. PMID 19289127.