باز کردن منو اصلی

نمایی از انواع سکه‌های بهار آزادی.

سکّهٔ بهار آزادی یکی از مسکوکات طلای قانونی در جمهوری اسلامی ایران است. از سال ۱۳۵۸ خورشیدی، به مناسبت و یادبود پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ ایران، انواع سکه‌های بهار آزادی در دو طرح متفاوت و در قطع‌های مختلف ضرب شده‌است. عیار طلای این سکه‌ها (اعم از طرح قدیم و جدید) ۹۰۰ در ۱۰۰۰ است. معمولاً در هر سال ضرابخانهٔ بانک مرکزی ایران، سکه‌ها را ضرب کرده و از طریق بانک‌های عامل یا صرافی‌های مجاز به بازار عرضه می‌کند. این سکه‌ها به صورت خرد یا عمده و به قیمت روز خرید و فروش می‌شوند. سکهٔ بهار آزادی به عنوان هدیه، مهریهٔ ازدواج، عیدی کارمندان دولت و نیز برای سرمایه‌گذاری و پس‌انداز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

محتویات

تاریخ ضرب سکه در ایرانویرایش

 
سکه طلای پنج پهلوی، متعلق به سال ۱۳۰۵ خورشیدی مصادف با ۱۹۲۶ میلادی (دوران رضا شاه پهلوی) نام رضا شاه روی سکه درج شده‌است. نشان شیر و خورشید نیز در طرف دیگر سکه موجود است.
 
نخستین سکه طلای ماشینی با وزن استاندارد ۸/۱۳ گرم؛ ۱۳۱۰ خورشیدی
 
واپسین سکه یک پهلوی که در سال ۱۳۵۷ خورشیدی اما با تاریخ ۱۳۵۸ ضرب شده‌است. هدف از این کار تهیه سکه‌ها با تاریخ روز برای توزیع در سال جدید بوده‌است.

تاریخ ضرب سکه طلا در ایران به زمان حکومت داریوش اول، پادشاه هخامنشی (در سال‌های ۵۲۱ الی ۴۸۶ پیش از میلاد) بر می‌گردد. با ارزش‌ترین این سکه‌ها که دریک نام داشته وزنی معادل ۸/۴۱ گرم از جنس طلا داشته‌است. سکه دیگر سیگل با وزن ۵/۶ گرم نقره بود و ارزشی معادل یک گوسفند را داشت و نرخ تبدیل آن برابر با ۲۰ سکه نقره سیگل در برابر یک سکه طلا دریک بود. ضرب سکه‌های طلا در طول تاریخ ایران با نام‌های گوناگون در ادوار مختلف ادامه داشت. ضرب سکه های طلای ایران با استاندارد امروزی در دورۀ پهلوی و از سال ۱۳۱۰ خورشیدی آغاز شد. این سکه ها در دورهٔ پهلوی به نام سکهٔ پهلوی نامیده می شد که بعد از انقلاب ۱۳۵۷ ایران به نام سکهٔ بهار آزادی تغییر نام یافت[۱].

انواع سکه بهار آزادیویرایش

  • از نظر طراحی: سکه‌ها در دو نوع «طرح قدیم» (۱۳۵۸ تا ۱۳۷۰) و «طرح جدید (امامی)» (۱۳۷۰ تاکنون) هستند.[۲]
  • از نظر قطع: سکه‌ها در انواع «ربع»، «نیم»، «یک» یا «تمام»، «دو و نیم»، و «پنج» بهار آزادی موجود هستند.[۳]

تاریخچهویرایش

پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، به پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی[۴] و با تأیید و دستور نخست‌وزیر دولت موقت، به مناسبت و یادبود نخستین بهار پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ در ایران، اجازه ضرب انواع مسکوک طلا بنام «بهار آزادی» صادر شد. از آن زمان تاکنون، سکه‌های بهار آزادی با دو طرح مختلف ضرب شده‌اند:[۵][۶]

 
سکه یادبود بارگاه علی بن موسی؛ ضرب دورۀ محمدرضا پهلوی. طراحی بارگاه حضرت رضا (ع) با این طرح، بر روی سکه بهار آزادیِ "طرح قدیم" یکسان و تنها نوشتار حاشیه سکه ها با هم متفاوت است.

از سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۷۰ (طرح قدیم)ویرایش

 
نخستین سکه بهار آزادی با عبارت ویژه «اوّلین بهار آزادی» ضرب ۱۳۵۸خورشیدی

یک روی این سکه بنام علی بن ابیطالب بود شش بار تکرار «علی» به خط معقلی تزیینی در داخل یک شش ضلعی، و قید عبارت «بانک ملی ایران» در زیر آن) و بر روی دیگر آن تصویر بارگاه علی بن موسی الرضا به همراه عبارت «اوّلین بهار آزادی» و تاریخ ۱۳۵۸ منقوش بود. از آن پس تا سال ۱۳۷۰، انواع سکه‌های بهار آزادی با همین طرح تولید می‌شد؛[۳] اما کلمه «اوّلین» از آن حذف گردیده بود.

از مقایسه طرح بارگاه علی بن موسی که بر روی این سکه ها ضرب شده با طراحی این بارگاه بر روی سکه های یادبودی محمدرضا پهلوی، که بمنظور تکریم مقام علی بن موسی ضرب شده اند، مشخص می شود که طرح مزبور الگوبرداری یا حتی کپی برداری از این سکه های یادبودی بوده و تنها نوشتار اطراف آن تغییر کرده است.

از سال ۱۳۷۰ تاکنون (طرح جدید)ویرایش

 
نخستین سکه بهار آزادی طرح جدید با نگاره ای از نیم رخ چپ خمینی

ضرب و توزیع سکه بهار آزادی با طرح جدید، معروف به امامی، از سال ۱۳۷۰ آغاز شده و تا به امروز نیز ادامه دارد.[۲] با توجه به ماده ۵ قانون نحوه حفظ آثار و یاد روح‌الله خمینی[۷] بانک مرکزی ایران موظف شد که تصویر پایه‌گذار نظام جمهوری اسلامی ایران را بر یک طرف سکه‌های بهار آزادی به گونه‌ای مناسب نقش کند. از اینرو، بنابر پیشنهاد بانک مرکزی و موافقت وزارت اموراقتصادی و دارایی[۸] و به استناد بند ۲ قانون اصلاح قانون ضرب مسکوک طلا،[۹] هیئت وزیران در جلسه مورخ ۱۳۷۰/۳/۱۹ (راجع به تغییر طرح سکه یک بهار آزادی) چنین تصویب کرد:

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مجاز است به مناسبت دومین سال درگذشت روح‌الله خمینی سکه یادبود یک بهار آزادی را با مشخصات ذیل و طبق نمونه‌ای که در نهاد ریاست جمهوری نگهداری می‌شود ضرب نماید:

  1. عیار طلا: ۹۰۰ در هزار؛
  2. وزن سکه: ۸٫۱۳۵۹۸ گرم؛
  3. قطر سکه: ۲۲ میلیمتر؛
 
سکه بهار آزادی طرح جدید با نگاره سه رخ راست روح‌الله خمینی و طرحی تغییر یافته از بارگاه علی بن موسی الرضا

# یک روی سکه دارای نگاره روح‌الله خمینی و قید سال ضرب (۱۳۷۰) در ذیل تصویر؛

  1. یک روی سکه دارای نگاره آرامگاه علی بن موسی الرضا پیشوای هشتم شیعیان و درج عبارت «بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران» در بالای تصویر و عبارت «بهار آزادی» در پایین تصویر.

مصوبه مذکور جهت اجرا به بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ابلاغ شد.[۱۰] بدین ترتیب، در دومین سال مرگ روح‌الله خمینی، طرح سکه تمام بهار آزادی تغییر کرد و از آن پس (سال ۱۳۷۰ به بعد) سکه‌ها بر اساس آن مصوبه ضرب می‌شوند. نخستین سکه‌ها با نگاره ای از نیمرخ چپ روح‌الله خمینی ضرب شدند که با توجه به تعداد ضرب پایین آنها ظاهراً مورد تأیید مسئولین وقت قرار نگرفتند و در همان سال سکه بهار آزادی با نگاره سه رخ راست خمینی جایگزین آن گردید. از این رو در سال ۱۳۷۰ سه طرح متفاوت از سکه بهار آزادی روانه بازار گردید: سکه بهار آزادی طرح قدیم، سکه بهار آزادی با نگاره چپ خمینی و سکه بهار آزادی با نگاره سه رخ. گفتنی است طرح سکه‌های با قطع‌های ربع و نیم، همانند سابق است و تنها نگاره بارگاه علی بن موسی از نظر طراحی کمی بهبود یافته‌است.

 
سکه دو و نیم بهار آزادی بمناسبت یکصدمین سالگرد تولد روح‌الله خمینی

سکه پنج بهار آزادی تنها در سال ۱۳۵۸ و به مناسبت اولین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ضرب گردید و تاکنون دیگر ضرب نشده‌است. سکه دو و نیم بهار آزادی در سال‌های ۱۳۵۸ (به مناسبت اولین سالگرد انقلاب)، ۱۳۷۸ (صدمین سالگرد زادروز خمینی) و ۱۳۸۷ ضرب گردیده که مورد سوم از نظر تعداد نایاب است.

از سال ۱۳۸۹ قطع جدیدی از سکه بهار آزادی با عنوان «سکه گرمی» به بازار عرضه شده که وزن آن نصف سکه ربع بهار آزادی است.[۱۱]

صدور مسکوک طلا از کشور به هر نحوی ممنوع است، مگر توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.[۱۲]

فراوان ترین سکه طلا در ایرانویرایش

معمولاً در هر سال، انواع مسکوک بهار آزادی بر اساس مجوزی که بانک مرکزی دارد، در ضرابخانه این بانک تولید می‌شود. طبق آمار اعلام‌شده از سال ۱۳۸۶، تاکنون ۴۰ میلیون قطعه سکه بهار آزادی در طول دهه‌های اخیر در کشور ضرب شده‌است.[۱۳] با توجه به سیاست های بانک مرکزی، تاریخ ضرب سکه از سال ۱۳۸۶ ثابت بوده و با توجه به سال ضرب تغییر نمی کند، سکه امامی با این تاریخِ ضرب، "فراوان ترین سکه طلای مدرن" در ایران قلمداد می گردد. از عمده دلایل انجام این کار، جلوگیری از تغییر قیمت سکه با توجه به تاریخ ضرب عنوان شده است[۱۴]،[۱۵]؛ مسأله ای که با وجود اتخاذ این سیاست، همچنان وجود دارد.

در سال ۱۳۹۷ با اعلام طرح پیش فروش بدون محدودیت سکه طلا توسط شعب بانک ملی و تعداد متقاضیان خرید سکه، حدود ۶۰ تن طلا از ذخایر بانک مرکزی ذوب و به سکۀ طلا تبدیل شد[۱۶]. وضعیت بوجود آمده در خرید سکه به گونه ای بود که منجر به تذکر سید علی خامنه ای به رئیس جمهور وقت (حسن روحانی) شد[۱۷]،[۱۸]،[۱۹]،[۲۰]. تنش بوجود آمده در بازار سکه و ارز، منجر به برکناری ولی الله سیف (رئیس کل بانک مرکزی) شد[۲۱].

مشخصات سکه بهار آزادیویرایش

مسکوک طلای بهار آزادی از لحاظ مشخصات، منطبق است بر قانون مسکوک طلا[۲۲] و نیز قانون اصلاح قانون ضرب مسکوک طلا.[۲۳] شکل این مسکوک بر اساس ماده دوم قانون ۱۳۳۷، مدور است، و میزان عیار آن بر طبق ماده چهارم همان قانون عبارت است از ۹۰۰ در هزار طلای خالص، و ۱۰۰ در هزار مس، یا آلیاژی از نقره و مس.[۲۴]

قطع وزن کل (گرم) وزن طلای خالص (گرم) حد ترخّص وزن در هزار قطر دایره (میلیمتر) عیار در ۱۰۰۰ عیار در ۲۴
گرمی ۱٫۰۱ ۰٫۹۰۹ ۱۳٫۳ ۹۰۰ ۲۱٫۶
ربع ۲٫۰۳۳۲۵ ۱٫۸۳۰۵۹۵۵ ۱۰ ۱۶ ۹۰۰ ۲۱٫۶
نیم ۴٫۰۶۶۵ ۳٫۶۶۱۱۹۱ ۵ ۱۹ ۹۰۰ ۲۱٫۶
یک ۸٫۱۳۵۹۸ ۷٫۳۲۲۳۸۲ ۲٫۵ ۲۲ ۹۰۰ ۲۱٫۶
دو و نیم ۲۰٫۳۳۲۵ ۱۸٫۳۰۵۹۵۵ ۲٫۵ ۳۰ ۹۰۰ ۲۱٫۶
پنج ۴۰٫۶۶۵ ۳۶٫۶۱۱۹۱۰ ۲ ۴۰ ۹۰۰ ۲۱٫۶

عدم درج مبلغ سکه بر روی آنویرایش

بر خلاف سکه های طلای قاجار و پهلوی که مبلغ سکه بر اساس اندازه و وزن بر روی آنها درج می شد، (مثلاً «دوهزاری»، «پنجهزاری»، «ربع پهلوی»، «نیم پهلوی» و ...) در مورد سکه های بهار آزادی تنها به درج عبارت «بهار آزادی» بسنده شده و تشخیص نوع سکه (ربع، نیم، یک و ...) به خریدار واگذار شده است. این رویکرد در بین کشورهایی که بطور رسمی اقدام به ضرب سکۀ طلا می نمایند مرسوم نیست و برخی از این کشورها نه تنها «مبلغ اسمی سکه» بر اساس واحد پول رسمی خود را بر آن درج می کنند بلکه در سالهای اخیر در بسیاری موارد عیار و وزن سکه را نیز بر آن می افزایند.[۲۵]،[۲۶]،[۲۷]

کاربردهای سکه بهار آزادیویرایش

 
طرح قرض‌الحسنه پس‌انداز سکه طلا در بانک رفاه.
  • هدیه — از سکه طلا به عنوان هدیه در جشن‌ها و مهمانی‌ها، اعیاد ملی و مذهبی، مراسم ازدواج، تجلیل، تودیع، اعطای جوایز ورزشی، مسابقات و المپیادهای علمی، و سایر مناسبت‌ها استفاده می‌شود.[۲][۲۸] جشنواره‌ها مهم‌ترین رویدادهایی هستند که معمولاً در آن‌ها سکه اهدا می‌شود. به خاطر جایگاه ویژه طلا در جامعه ایرانی، هدیه‌دادن سکه، نسبت به پول یا اشیای دیگر، از مقبولیت بیشتری برخوردار است.[۲۹]
  • عیدی کارمندان دولت — طبق مصوبه هیئت وزیران در سال ۱۳۸۷، کلیه دستگاه‌های دولتی می‌توانند بجای پرداخت پول نقد به کارکنان خود، به آن‌ها سکه طلای تمام بهار آزادی عیدی دهند.[۳۰] این سکه‌ها با نرخ روز اعلام‌شده از سوی بانک مرکزی، به وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و شرکت‌های دولتی که تمایل دارند عیدی کارکنان خود را به صورت سکه اعطا کنند، به فروش می‌رسد.[۳۱] پرداخت عیدی به جای پول نقد یکی از راهکارهای کنترل نقدینگی در پایان سال اعلام شده‌است. به گفته محمود بهمنی، رئیس کل وقت بانک مرکزی، با این رویکرد سه هدف محقق می‌شود: اول اینکه عیدی کارکنان پرداخت می‌شود، دوم با افزایش عرضه سکه توسط کارکنان، قیمت این کالا در آستانه عید کنترل می‌شود، و سوم، عده‌ای سکه‌های خود را نگهداشته و نقدینگی کمتری وارد جامعه می‌شود.[۳۲]

تخصیص سکه طلا به عنوان عیدی به کارکنان دولت تنها تا سال ۱۳۸۸ با مبلغ عیدی در نظر گرفته شده توسط سازمان برنامه و بودجه مطابقت داشت و از آن سال تاکنون تفاوت فاحشی بین قیمت سکه و عیدی پرداختی توسط دولت ایجاد شده است.[۳۳]،[۳۴]

مقایسۀ عیدی کارکنان دولت و قیمت سکه بر حسب ریال در دهۀ ۹۰
سال میزان عیدی کارکنان دولت[۳۴] قیمت سکه بهار آزادی[۳۵]
۱۳۹۰ ۳،۵۰۰،۰۰۰ ۶،۳۰۰،۰۰۰
۱۳۹۱ ۴،۰۲۵،۰۰۰ ۹،۱۰۰،۰۰۰
۱۳۹۲ ۵،۰۳۰،۰۰۰ ۱۰،۵۰۰،۰۰۰
۱۳۹۳ ۶،۳۰۰،۰۰۰ ۹،۴۶۰،۰۰۰
۱۳۹۴ ۶،۸۷۰،۰۰۰ ۹،۳۶۰،۰۰۰
۱۳۹۵ ۷،۷۰۵،۰۰۰ ۱۱،۱۷۰،۰۰۰
۱۳۹۶ ۸،۴۷۵،۰۰۰ ۱۷،۹۵۰،۰۰۰
۱۳۹۷[۳۶] ۹،۳۰۰،۰۰۰ ۴۲،۰۰۰،۰۰۰
۱۳۹۸ ۱۰،۷۸۰،۰۰۰ ۴۶،۰۰۰،۰۰۰
  • مهریه ازدواج — در بسیاری از اوقات، مهریهٔ دختران ایرانی بر مبنای سکه‌های طلا تعیین می‌شود؛ از سال تولد دختر گرفته تا شمار ائمه یا سوره‌های قرآن کریم به عنوان تعداد سکه‌های مهریه دختران بریده می‌شود.[۲۹] پژوهش‌های انجام‌شده نشان می‌دهند که میانگین مهریه زنان ایرانی، بین ۲۶۰ تا ۳۵۰ سکه طلا است.[۳۷][۳۸][۳۹] البته مهریه‌هایی با مبنای ۱۲۴۰۰۰ سکه طلا هم دیده شده‌است.[۴۰]
  • پس‌انداز — سکه طلا به عنوان کالایی سرمایه‌ای برای حفظ ارزش پول مورد استفاده قرار می‌گیرد. بخشی مهمی از سرمایه و پس‌انداز مردم ایران در قالب سکه طلا است.[۱۳] با توجه به نقش با اهمیت سکه به عنوان کالایی سرمایه‌ای، بانک‌ها نیز بخشی از سرمایه‌ها و نقدینگی خود را به سکه - به عنوان پشتوانهٔ پولی و سرمایهٔ مطمئن - تبدیل می‌کنند.[۲] با افتتاح طرح پس‌انداز سکه طلا در بانک رفاه، مردم سکه‌های خود را که به شکل سرمایه راکد در دست آنان است، به صورت قرض‌الحسنه در اختیار بانک قرار می‌دهند، و در مقابل کسانی که نیاز به سکه دارند می‌توانند از بانک تقاضای سکه کنند و بانک از محل سکه‌های به امانت گذاشته شده، به متقاضیان سکه می‌دهد؛ بدین ترتیب این سرمایه راکد به گردش در می‌آید. دولت امیدوار است حساب قرض‌الحسنه طلا از یک طرف بتواند مشکل کسانی را برای خرید هدیه با مشکل نقدینگی مواجه هستند، حل کند و از طرف دیگر نگرانی‌های ناشی از حفظ و نگهداری سکه طلا را کاهش دهد.[۲۸]
  • سرمایه‌گذاری — سکه طلا به دلیل ارزش ذاتی آن، کالایی کم‌ریسک محسوب می‌شود. به علاوه، در مقایسه با سایر دارایی‌ها (نظیر املاک و مستغلات)، از خاصیت نقدشوندگی بسیار بالاتری برخوردار است، و می‌توان آن را در هر زمان و موقعیتی به فروش رساند.[۲] در بازار سکه ایران، معامله‌گرانی هستند که با پیگیری نوسانات قیمت طلای جهانی و سکه طلا، به صورت عمده در بازار، به دادوستد سکه می‌پردازند. معمولاً متوسط بازدهی از خرید و فروش عمده سکه طلا، بین ۳۰ تا ۵۰ درصد در سال است.[۴۱] طبق آمار بانک مرکزی، متوسط قیمت سکه بهار آزادی در ۱۰ سال منتهی به پایان سال ۱۳۸۷، در بازار آزاد شهر تهران، با ۲۶۳ درصد رشد، تقریباً ۲/۶ برابر شده‌است.[۴۲]

از مزایای سرمایه گذاری بر روی سکه می توان به مواردی چون: قابلیت نقدشوندگی بالا، قابلیت خرید سکه بسته به میزان سرمایه، عدم وجود محدودیت زمانی برای خرید، خطرپذیری پایین در خرید و فروش اشاره کرد.[۴۳]،[۴۴]

همچنین در مقایسه با طلا بخصوص طلای زینتی، خرید سکه و سرمایه گذاری بر روی آن مزیت بیشتری دارد.[۴۵]

آسیب‌های سرمایه‌گذاری در بازار سکه: افزایش ناامنی اجتماعی بدلیل نگهداری طلا در منازل و در نتیجه افزایش احتمال سرقت، اختلال در زیرساخت های اقتصادی بدلیل انباشت سرمایه به شکل طلا و عدم ورود آن به چرخۀ اقتصاد، آسیب به صنعت طلا بدلیل سرمایه گذاری روی سکه و از رونق افتادن کارگاههای تولیدی طلای زینتی[۴۶]

خرید و فروش سکه بهار آزادیویرایش

خرید و فروش سکه به صورت عمده و خرد، در ایران انجام می‌شود. با توجه به کاربردهای سکه، مصرف و دادوستد سکه طلای بهار آزادی، از تواتر، تعدد و تکرارپذیری بالایی برخوردار است؛ به نحوی که حتی در مواقع اوج مصرف و دادوستد (اعیاد رسمی و مذهبی) حجم نقدینگی در گردش این کالا، از برخی از کالاهای اساسی نیز بالاتر است.[۲] علاوه بر معامله به شیوه سنتی که در بازار رایج است، سرمایه‌گذاران حرفه‌ای با شرکت در «معاملات قرارداد آتی سکه طلا طرح خمینی» در بورس کالای ایران، اقدام به خرید و فروش سکه به صورت فیوچر می‌کنند. این طرح از دی ماه سال ۱۳۸۷ در بورس کالای ایران آغاز شده[۴۷][۴۸]، و فقط برای سکه طلای تمام بهار آزادی طرح خمینی اجرا می‌شود. مزیت معاملات آتی سکه طلا، امکان بهره‌مندی از اهرم مالی است؛ زمانی که یک فرد، تعدادی سکه را از صرافی یا بانک خریداری می‌کند، باید کل وجه را پرداخت کند، ولی در معاملات آتی با پرداخت یک دهم وجه می‌تواند صاحب ۱۰ سکه شود.[۴۹] مدت زمان تحویل کالا در این روش، دو ماه‌است، که مشتری می‌تواند در صورت تمایل با پرداخت وجه معامله، سکه‌ها را به صورت فیزیکی دریافت کند، یا قرارداد خود را به فروش بگذارد.[۵۰] شفاف‌سازی قیمت و عرضه سکه‌های استاندارد در بورس کالا، دو ویژگی بسیار مهم این بازار است که سبب می‌شود تمام فعالان از قیمت واقعی آگاهی یافته، و از سوی دیگر سکه‌های غیراستاندارد کم‌کم از بازار خارج شوند.[۵۱]

وضع مالیات بر خرید و فروش سکهویرایش

در سال ۱۳۹۸ و یک روز قبل از تعطیلات نیمۀ خرداد، مسئولان ارشد سازمان امور مالیاتی برای دریافت مالیات بر سکه، خرید و فروش این سکه‌ها را به عنوان یک شغل تعریف کرده‌اند که بر اساس آن هرکسی غیر از صرافان هم خرید و فروش سکه می‌کند و از این محل درآمدی دارد باید مالیات پرداخت کند.[۵۲]

شیوه محاسبه قیمت سکه بهار آزادیویرایش

 
نمودار روند قیمت سکه تمام بهار آزادی (طرح قدیم و جدید) از سال ۱۳۷۴ تا ۱۳۸۶. این نمودار که بر اساس داده‌های آماری بانک مرکزی ایران رسم شده‌است[۵۳] ارزش سکه بهار آزادی در برابر ریال و در گذر زمان را نشان می‌دهد.
 
نمودار تغییر قیمت سکه بهار آزادی از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۷[۵۴]

عواملی که بر قیمت سکه طلا در ایران تأثیرگذار هستند، عبارتند از:[۵۵]

  • قیمت جهانی طلا (قیمت جهانی طلا به صورت یک اونس (۳۱٫۱۰۳ گرم) طلای خالص اعلام می‌شود)؛
  • ارزش دلار به ریال (در دوره‌هایی که دلار با چند نرخ متفاوت عرضه می‌شود، معیار قیمت دلار در بازار است)؛
  • هزینه ضرب سکه توسط بانک مرکزی (تقریباً معادل هفت‌هزار تومان، طبق برآورد سال ۱۳۸۶)؛
  • کارمزد عرضه سکه در بانک (تقریباً معادل پانصد تومان، طبق برآورد سال ۱۳۸۷)؛
  • مالیات بر ارزش افزوده (این مالیات در هنگام عرضه سکه از بانک به خریداران محاسبه می‌شود و در معاملات سکه مجدداً محاسبه نمی‌شود)
  • سال ضرب سکه (از سال ۸۶ به این سو سکه‌ها با تاریخ ۱۳۸۶ ضرب می‌شوند و سکه‌های ضرب سال‌های قبل ارزش کمتری دارند)؛
  • حباب سکه (فاصله قیمت حقیقی سکه و قیمت بازاری آن) که بر اثر عرضه و تقاضا و عوامل روانی ایجاد می‌شود. برای مثال اگر قیمت سکه بر اساس عواملی که در بالا گفته باشد ۵۵۰ هزار تومان باشد اما در بازار ۶۰۵ هزار تومان معامله شود به معنی ده درصد حباب است و در صورتی که قیمت آن ۵۳۹ هزار تومان باشد به معنی حباب منفی دو درصدی است.

از بین این عوامل سه عامل قیمت جهانی طلا، قیمت دلار و حباب به‌طور روزانه در حال تغییر هستند و باعث نوسان قیمت سکه می‌شوند. دلیل نوسانات قیمت سکه و طلا را نمایشگر اوضاع سیاسی و اقتصادی در جهان نامید.[۵۶][۵۷]

افزایش تقاضا در برخی از ایام سال، سبب افزایش قیمت سکه بهار آزادی از طریق ایجاد حباب می‌شود؛ مانند روزهای پایانی سال. در این ایام، بیشترین تقاضا برای «ربع سکه» و در مرحله بعد برای «نیم سکه» است، و «سکه تمام بهار آزادی (طرح جدید)» کمتر مورد تقاضا قرار می‌گیرد.[۵۸] به‌طور کلی و با نادیده گرفتن عرضه و تقاضای داخلی، می‌توان بر اساس رابطه زیر، قیمت حقیقی سکه تمام بهار آزادی را محاسبه کرد:[۵۹]

 

 ,

 

 ,

 

 ,

 

شرح متغیرها و ثابت‌های رابطه بالا:

  • (P(g — ارزش طلا در هر اونس بر حسب دلار؛
  • ۹۰۰ — عیار سکه داخل کشور؛
  • ۹۹۹/۹ — عیار طلا در خارج از کشور؛
  • P(USD/IRR) — نرخ دلار بر حسب ریال؛
  • ۳۱٫۱۰۳ — وزن هر اونس طلا بر حسب گرم؛
  • ۸٫۱۳ — وزن سکه تمام بهار آزادی بر حسب گرم؛
  • ۱٫۰۲ — افزودن عوارض ورود طلا (بین ۲ تا ۵ درصد) به کشور به قیمت تمام‌شده سکه.

نقش تاریخ ضرب در تعیین قیمت سکه‌هاویرایش

اختلاف قیمت سکه‌های طرح قدیم با طرح جدیدویرایش

به غیر از شکل ظاهری، اختلاف مهم دیگری بین سکه‌های طرح قدیم و جدید وجود دارد که در زمان ضرب آنهاست، چرا که بانک مرکزی دیگر به ضرب سکه طرح قدیم اقدام نمی‌کند؛ این مسئله، موجب ویژگی خاص سکه‌های طرح قدیم، و افزایش قیمت آن‌ها نسبت به سکه‌های طرح جدید می‌شود، وگرنه در میزان طلای به کار رفته در سکه‌های طرح جدید و قدیم کوچکترین تفاوتی وجود ندارد.[۲۹] اما این مورد در سال های اخیر وضعیت عکس یافته بطوریکه سکه های طرح قدیم و سکه های پهلوی (ربع، نیم و یک) با وجود آنکه از نظر تعداد بسیار کمتر از سکه بهار آزادی بخصوص با تاریخ ضرب ۱۳۸۶ هستند، اما قیمت شان پایین تر است. دلیل این امر کم بودن متقاضی برای سکه هایی با تاریخ غیر از ۱۳۸۶ عنوان شده است[۶۰].

اختلاف قیمت بین سکه‌های طرح جدیدویرایش

سکه‌های طرح جدید، علی‌رغم داشتن شکل ظاهری یکسان، از نظر سال ضرب با هم تفاوت دارند. از آنجا که متقاضیان سکه‌های جدیدالضرب بیشتر هستند، این افزایش تقاضا، قیمت سکه‌های جدید (دارای سال ضرب بالا) را افزایش می‌دهد. به همین دلیل، فروشندگان سکه تفاوتی برای قیمت این سکه‌ها قائل شده، و سکه‌های با تاریخ ضرب قدیمی‌تر، ارزان‌تر از سکه‌های جدید معامله می‌شوند.[۶۱] البته بعضی از فروشندگان سکه، بدون توجه به سال ضرب سکه‌ها، آن‌ها را به قیمت یکسان به فروش می‌رسانند، اما در زمان خرید، سال ضرب را بهانه‌ای برای کاهش بهای خرید سکه قرار می‌دهند.[۶۲] برای مثال، هنگامی که فردی برای فروش سکه خود به مغازه مراجعه می‌کند، اگر قیمت روزانه سکه ۱۹۰ هزار تومان باشد، اما تاریخ ضرب آن پنج سال پایین‌تر باشد، آن سکه ۱۰ هزار تومان ارزانتر از او خریداری می‌شود.[۶۳]

این در حالی است که میزان طلای به کار رفته در این سکه‌ها، هیچ تفاوتی با هم ندارند.[۶۴] از نظر بانک مرکزی، اختلاف قیمت میان سکه‌ها به علت تفاوت در سال ضرب آنها، موجه نیست و تنها عاملی که می‌تواند در نوسان قیمت سکه مؤثر باشد، نوسانات بهای طلا در بازارهای جهانی است. بانک مرکزی برای حل این مشکل، از سال ۱۳۸۶ تاکنون (۱۳۹۷) بر روی همه سکه‌ها تاریخ ۱۳۸۶ را درج می‌کند. از همین رو بازار سکه‌های ضرب قبل از ۱۳۸۶ از رونق افتاده و این سکه‌ها معمولاً فقط به قیمت طلایشان ارزش دارند.[۲][۶۵][۶۶]

مسئله سکه‌های تقلبیویرایش

وظیفه ضرب مسکوک طلا بنا بر تصویب شورای پول و اعتبار[۶۷] منحصراً بر عهده بانک مرکزی ایران است. با این حال عده‌ای به عرضه سکه‌های تقلبی یا در اصطلاح «غیر بانکی» اقدام کرده‌اند. به عنوان نمونه، برخی در این بازار اعلام می‌کنند که سکه ربع بهار آزادی، بانکی ۳۶ هزار تومان، و غیربانکی ۱۲ هزار تومان، موجود است، که عیار طلای سکه ۱۲ هزار تومانی یا بسیار پایین بوده یا عیار آن دچار اشکال است. حتی اگر شخصی سکه را با مشخصات اصلی آن ضرب کند، مرتکب خلاف شده و از نظر اداره حقوقی بانک مرکزی قابل پیگیری است.[۶۸]

مسئله ضرب و توزیع سکه‌های تقلبی، مسئله جدیدی نبوده و سالهاست که سودجویان در این زمینه فعال بوده و از این راه سودهای کلان نیز به دست آورده‌اند. ضرب سکه‌های طلای تقلبی کار چندان سختی نیست. چرا که هر کس با اندک تخصص و شناختی از بازار طلا و آلیاژ فلزات مختلف، با سفارش ساخت دستگاهی برای قالب‌گیری انواع سکه می‌تواند هرگونه فلزی را در ابعاد و اندازه سکه‌های طلای مرسوم در بازار، ضرب کرده و با آبکاری الکتریکی و روکش طلا روانه بازار کند. پلمب و وکیوم این سکه‌ها با مشخصات طلا فروشی‌های معتبر و صاحب نام، تقلب دیگری است که فروش سکه‌های تقلبی را برای این افراد ساده‌تر می‌کند.[۶۹]

مهم‌ترین مراکز عرضه سکه در ایرانویرایش

 
جلسات حراج انواع سکه بهار آزادی در بانک کارگشایی.
 
نمایی از واحدهای خرید و فروش سکه طلا در داخل «مرکز بزرگ طلا و جواهر ایران»، واقع در سبزه میدان (بازار تهران).
  • بانک کارگشایی — بانک کارگشایی در طول هفته، برای تنظیم و کنترل قیمت سکه طلا در بازار، اقدام به حراج سکه می‌کند. بانک کارگشایی، سکه‌ها را مستقیماً از خزانه بانک مرکزی دریافت می‌کند. این سکه‌ها در حضور نمایندگان بانک مرکزی، به بسته‌های ۱۰۰، ۲۰۰، و ۵۰۰ تایی تبدیل شده و به فروش می‌رسند.[۷۰] جلسات حراج به این صورت است که حراج‌کننده با اعلام نرخ پایه بانک مرکزی، مردم را برای خرید یکصد سکه تمام بهار آزادی، به رقابت تشویق می‌کند؛ در نهایت کسی برنده این مزایده‌است که بیشترین مبلغ را پیشنهاد دهد. در ادامه، این مزایده به ترتیب برای سکه‌های «نیم»، «ربع»، و «دو و نیم» بهار آزادی اجرا شده، و به‌طور متناوب تا پایان حراج ادامه می‌یابد.[۷۱] افزایش تعداد روزهای حراج برای عرضه سکه، یا حذف حق ضرب سکه (تقریباً هفت‌هزار تومان در سال ۱۳۸۶)، مهم‌ترین ابزارهای کنترلی این بانک برای تعدیل قیمت سکه هستند. جلسات حراج، در وضعیت عادی در روزهای شنبه، دوشنبه و چهارشنبه هر هفته برگزار می‌شوند، اما در هنگام افزایش تقاضا (مثل روزهایی پایانی سال، و فرارسیدن عید نوروز)، به صورت هر روزه هستند. شرکت در جلسات حراج و خرید سکه برای عموم آزاد است.[۷۲]
  • چهارراه استانبول و سبزه‌میدان این دو از مراکز عرضه خرد سکه در تهران به‌شمار می‌روند. برای کسب اطمینان از اعتبار و اصالت سکه، باید آن را از صرافی‌ها یا واحدهایی خریداری کرد که دارای مجوز اتحادیه طلا و جواهر یا مجوز بانک مرکزی باشند. به علاوه، سکه‌ها حتماً باید به صورت پلمپ‌شده (پرس‌شده در کارت، به صورت وکیوم) خریداری شوند، و روی پلمپ، علاوه بر نام و نشانی فروشنده، باید عباراتی همچون «تضمین بانکی» یا «مجوز اتحادیه» و امثالهم وجود داشته باشد. شایان ذکر است که سکه‌های تقلبی طلا که بانک مرکزی آن‌ها را ضرب نکرده‌است، از روی ناهمواری‌های پشت و روی سکه، و عیار کم طلای آن، قابل تشخیص هستند.[۷۳]

اطلاع رسانی لحظه ای قیمت سکهویرایش

در ده سال اخیر اطلاع از قیمت سکه برای بسیاری از اقشار جامعه، حتی کسانی که با آن در ارتباط نیستند، به قدری حائز اهمیت شده که وبگاه های متعددی برای اعلام نرخ روزانه و حتی لحظه ای قیمت سکه راه اندازی شده اند[۷۴]. یکی از این وبگاه ها با نام «مثقال» بقدری در جامعه اقتصادی دارای نفوذ بوده که مرجع قضایی برای جلوگیری از فعالیت، اقدام به مسدود نمودن آن نموده است.[۷۵]

برخی از این وبگاه ها حتی اقدام به خرید و فروش لحظه ای سکه بهار آزادی می نمایند و ظاهراً معتبر هم هستند[۷۶].

اما در شهریور ۱۳۹۷ یکی از این شرکتهای اینترنتی با نام «سکه ثامن» که اقدام به خرید و فروش سکه بصورت برخط (آنلاین) می نمود بخش معاملات خود را متوقف کرد و باعث متضرر شدن بسیاری از کاربران و اعضای وبگاه خود شد بطوریکه بالغ بر ۳۰۰۰ نفر مالباختۀ این شرکت شدند.[۷۷]،[۷۸]

نگارخانهویرایش

 
سکه بهار آزادی طرح جدید (امامی)؛ در بازار با نام "امامی تاریخ پایین" (تاریخ ضرب پایین تر از ۱۳۸۶) نامیده می شود.


 
ربع بهار آزادی؛ ۱۳۸۶
 
سکه ربع بهار آزادی (تاریخ پایین)؛ ۱۳۷۰
 
سکه نیم بهار آزادی (اولین بهار)؛ ۱۳۵۸ خورشیدی

جستارهای وابستهویرایش

منابع و پانویسویرایش

  1. «قیمت سکه». www.tabnak.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۱۷.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ «، آخرین مصوبات هیئت پذیرش در خصوص تغییرات مشخصات قرارداد آتی سکه طلا». www.ime.co.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۶-۰۹-۲۶. بایگانی‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «سکه طلای بهار آزادی». دانشنامه جهان اسلام. بایگانی‌شده در ۱۱ اکتبر ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine
  4. ش ۲۴۴۷۷، مورخ ۱۳۵۷/۱۲/۲۳.
  5. «ضرب سکه یادبود سی امین سالگرد انقلاب ایران آغاز می‌شود». بی‌بی‌سی (۱۳۸۷/۱۱/۲۲). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۵ فروردین ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۱۳ فوریه ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine
  6. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران. «سکه‌های طلا و نقره یادبود سی امین سالگردانقلاب اسلامی ایران». www.cbi.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۶-۰۹-۲۶. بایگانی‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine
  7. مصوب ۱۳۶۸/۸/۱۴ مجلس شورای اسلامی.
  8. موضوع نامه ش ۵۶/۵۳۶۸/۸۹۹۳، مورخ ۱۳۸۷/۳/۱۹.
  9. مصوب ۱۳۳۷.
  10. با شماره ۵۱۶۴/ت ۱۰۶ه مورخ ۱۳۷۰/۳/۲۹.
  11. www.fardanews.com https://www.fardanews.com/fa/news/118909/ورود-سکه-های-طلای-یک-گرمی-به-بازار. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۴-۲۲. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک) بایگانی‌شده در ۱ مه ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine
  12. بند «الف ماده ۶» آیین‌نامه ورود و صدور و معاملات طلا و نقره مصوب شورای پول و اعتبار در تاریخ ۱۳۷۰/۴/۲۲.
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ «۷ میلیون قطعه سکه طلا در کشور ضرب شد». وب‌سایت آفتاب (۷ مرداد ۱۳۸۶) به نقل از روزنامه ابرار اقتصادی. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۶ فروردین ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine
  14. «دلایل ضرب سکه با تاریخ 86». خبرآنلاین. ۲۰۱۲-۰۵-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۳.
  15. «دلایل ضرب سکه با تاریخ 86/ راهکار بانک مرکزی برای جلوگیری از سوداگری». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. ۲۰۱۲-۰۵-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۳.
  16. «حراج ۶۰ تن طلا در ماراتن فروش سکه». ایسنا. ۲۰۱۸-۰۵-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۳.
  17. «نسخه چاپی». www.tabnak.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۵.
  18. «نسخه چاپی». www.entekhab.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۵.
  19. «نسخه چاپی خبر دستور مهم رهبر معظم انقلاب به رئیس جمهور درباره بازار سکه و ارز | فارس ورزشی | خبرگزاری فارس». www.farsnews.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۵.
  20. «نسخه چاپی». fararu.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۵.
  21. «نسخه چاپی». aftabnews.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۵.
  22. مصوب ۱۳۳۷/۱/۲۸ مجلس شورای ملی.
  23. مصوب ۱۳۵۴/۱۲/۲۶ مجلس شورای ملی، ۱۳۵۵/۲/۲۲ مجلس سنا.
  24. دانشنامه جهان اسلام. مدخل: بهار آزادی بایگانی‌شده در ۲۲ نوامبر ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine
  25. "100 Pounds - Elizabeth II, United Kingdom". en.numista.com. Retrieved 2019-06-19.
  26. "100 Dollars, United States". en.numista.com. Retrieved 2019-06-19.
  27. "1 Dollar - Elizabeth II, Canada". en.numista.com. Retrieved 2019-06-19.
  28. ۲۸٫۰ ۲۸٫۱ «حساب قرض‌الحسنه سکه طلا در ایران». بی‌بی‌سی (۶ مرداد ۱۳۸۶). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۶ فروردین ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۱۳ فوریه ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine
  29. ۲۹٫۰ ۲۹٫۱ ۲۹٫۲ باغانی، علیرضا. «فعلاً سکه‌های خود را نفروشید». روزنامه همشهری (۱۲ بهمن ۱۳۸۳). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۶ فروردین ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۲۸ فوریه ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine
  30. «ضوابط اعطای سکه به جای عیدی نقدی ۲۵۰هزار تومانی». روزنامه دنیای اقتصاد (۲۷ بهمن ۱۳۸۷). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۶ فروردین ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine
  31. «آمادگی بانک مرکزی برای فروش سکه یک بهار آزادی به نرخ روز به نهادهای دولتی». بانک مرکزی ایران (۱۴ بهمن ۱۳۸۷). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۶ فروردین ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۱۵ آوریل ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine
  32. «پرداخت عیدی با سکه برای کنترل نقدینگی در پایان سال». خبرگزاری فارس (۲۲ بهمن ۱۳۸۷). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۶ فروردین ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۳۰ مارس ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine
  33. «جدول/ نرخ مقایسه‌ای سکه سال84 تا 92». مشرق نیوز. ۲۰۱۳-۰۸-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۱۹.
  34. ۳۴٫۰ ۳۴٫۱ «میزان عیدی کارکنان طی سال های 90 تا 94/کارمندان و کارگران چقدر عیدی می‌گیرند؟+جدول». www.titreemroz.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۱۹.
  35. «نرخ سکه از سال 57 تا کنون + جدول». پایگاه خبری جماران - امام خمینی - انقلاب اسلامی. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۱۹.
  36. «نسخه چاپی». www.yjc.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۵.
  37. «میانگین مهریه زنان ایرانی ۲۶۰ تا ۳۵۰ سکه طلا». مرکز مطالعات و پژوهش‌های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۶ فروردین ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۲۵ ژوئیه ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine
  38. «روند تورمی مهریه در چند سال اخیر چند برابر گذشته شده‌است». خبرگزاری ایرنا (۲۶ بهمن ۱۳۸۷). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۶ فروردین ۱۳۸۸.[پیوند مرده]
  39. «میانگین مهریه زنان ایرانی، ۲۶۰ تا ۳۵۰ سکه طلا». روزنامه جام‌جم (۱۵ بهمن ۱۳۸۷، شماره ۲۴۹۲). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۴ آبان ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۲۰۱۲-۰۱-۱۲ توسط Wayback Machine
  40. «مهریه ۱۲۴ هزار سکه‌ای و عواقب آن». وب‌سایت تابناک (۲۸ آذر ۱۳۸۷). دریافت‌شده در ۶ فروردین ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine
  41. گیلانی، پرویز. «یادداشت‌های یک میلیاردر – کلکسیونی از انواع خطرات». هفته‌نامه شهروند امروز (شماره ۶۲، ۱۷ شهریور ۱۳۸۷). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۶ فروردین ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۲۳ فوریه ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine
  42. رضا طاهری، مسعود. «متوسط قیمت ۱۰ ساله سکه در بازار تهران در آمار بانک مرکزی». روزنامه دنیای اقتصاد (شماره ۱۹۶۱، ۱۴ آذر ۱۳۸۸). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۴ آذر ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۳۰ مارس ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine
  43. «برای سرمایه‌گذاری طلا بخریم یا سکه؟». ایسنا. ۲۰۱۹-۰۳-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۳.
  44. «کشتی‌آرای: هیچ کالایی مانند طلا، قدرت نقد شوندگی ندارد». اعتمادآنلاین. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۳.
  45. CodePixar (۲۰۱۹-۰۲-۱۶). «طلا یا سکه بهار آزادی؟ سرمایه‌گذاری بر روی کدام بهتر است؟». شرکت کارگزاری بانک سامان. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۳.
  46. تبیان، موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی. «سکه بخریم یا طلا؟!». article.tebyan.net (به Persian). دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۳.
  47. «افزایش حجم معاملات آتی سکه طلا در بورس کالای ایران». روزنامه جام‌جم (۸ مرداد ۱۳۸۸). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۳۰ مارس ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine
  48. «انعقاد ۴۶۷ قرارداد معاملات آتی سکه طلا در یک هفته». خبرگزاری جمهوری اسلامی (کد خبر: ۷۴۳۲۴۶، مورخ: ۲۸ مهر ۱۳۸۸). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۳۰ مارس ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine
  49. رضایی‌زاده، علی. «امکان خرید ۱۰ سکه بهار آزادی با ۲۰۰ هزار تومان در بورس». خبرگزاری فارس (۲ دی ۱۳۸۷). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.
  50. حسینی، آزاده. «جزئیات معامله آتی سکه طلا در بورس کالا». روزنامه دنیای اقتصاد (۴ دی ۱۳۸۷). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine
  51. آرمانفر، نینا. «۱۷ میلیارد ریال حجم معاملات آتی سکه». روزنامه سرمایه (شماره ۹۵۵، ۳۰ بهمن ۱۳۸۷). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine
  52. www.livedata.ir. «دلالی سکه هم شغل رسمی شد!». LiveData.ir-بخش خبری سایت لایودیتا. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۱۶.
  53. «بانک اطلاعات سری‌های زمانی اقتصادی». بانک مرکزی ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۴ فروردین ۱۳۸۸.
  54. «بررسی روند قیمت دلار و طلا از سال ۵۷ تا ۹۷ / نمودار قیمت‌های رسمی و آزاد دلار». راه پرداخت. ۲۰۱۸-۰۸-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۴-۲۲.
  55. «مدیر کل ریالی و نشر بانک مرکزی: از نیمه دوم اسفندماه، حراج سکه طلا در بانک کارگشایی آغاز می‌شود». روزنامه جهان اقتصاد (۱۳۸۵/۱۲/۱۳). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۵ آذر ۱۳۸۷. بایگانی‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine
  56. Administrator. «چرا قیمت طلا هر روز افزایش می‌یابد !!». ngold.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۲۶. بایگانی‌شده در ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۸ توسط Wayback Machine
  57. «قیمت دلار | قیمت طلا| قیمت سکه | قیمت ارز - خبرگزاری تسنیم». www.tasnimnews.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۲۶. بایگانی‌شده در ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۸ توسط Wayback Machine
  58. «عیدی کارمندی سکه می‌شود». روزنامه سرمایه (۱۵ بهمن ۸۷). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۶ فروردین ۱۳۸۷. بایگانی‌شده در ۷ فوریه ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine
  59. مساح، محمد. «سنجش قیمت سکه بهار آزادی بر پایه قیمت جهانی طلا». گروه پژوهش و تحلیل رهنمون سرمایه (۱۳۸۸/۷/۲۳). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۵ آبان ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۲۲ نوامبر ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine
  60. «سال ضرب سکه، در قیمت آن تاثیر گذار است؟». پایگاه خبری جماران - امام خمینی - انقلاب اسلامی. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۳.
  61. «ارزش سکه ضرب سال ۸۵ با سال‌های گذشته هیچ تفاوتی ندارد». خبرگزاری فارس (۱۳۸۵/۷/۱۹). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۵ آذر ۱۳۸۷. بایگانی‌شده در ۸ مه ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine
  62. «خرید و فروش سکه‌های تاریخ پایین در بازار همچنان ادامه دارد». خبرگزاری فارس (۱۳۸۶/۲/۲). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۸ بهمن ۱۳۸۷. بایگانی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine
  63. «حراج هر روزه سکه در بانک کارگشایی». روزنامه ابتکار (۱۳۸۶/۸/۱۶). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۵ آذر ۱۳۸۷. بایگانی‌شده در ۱۳ نوامبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine
  64. «یکسان‌بودن عیار و وزن سکه‌های بهار آزادی ضرب و توزیع‌شده توسط بانک مرکزی». وب‌سایت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۸۶/۸/۱۶). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۸ بهمن ۱۳۸۷. بایگانی‌شده در ۲۷ مارس ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine
  65. «فروش سکه‌های ۲/۵ و ۵ بهار آزادی به دو برابر قیمت». روزنامه سرمایه (۱۳۸۷/۶/۶). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۵ آذر ۱۳۸۷. بایگانی‌شده در ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine
  66. «سکه‌هایی که دیگر مثل قبل طلا نیستند». خبرگزاری فارس (۱۳۸۵/۳/۱۶). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۵ آذر ۱۳۸۷. بایگانی‌شده در ۸ مه ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine
  67. جلسه مورخ ۱۳۴۰/۹/۱۲، به استناد بند «د» ماده ۴۰ قانون بانکی و پولی کشور
  68. «بانک مرکزی علیه جاعلان سکه‌های تقلبی اعلام جرم می‌کند». Magiran به نقل از روزنامه دنیای اقتصاد (۱۳۸۵/۱۰/۵). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۸ بهمن ۱۳۸۷. بایگانی‌شده در ۱ ژوئیه ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine
  69. «سکه طلا را فقط از صرافی‌ها و سکه فروش‌های عضو اتحادیه خریداری کنید». Magiran به نقل از روزنامه سرمایه (۸ آذر ۱۳۸۵). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۶ فروردین ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۳۰ دسامبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine
  70. «عرضه انواع سکه از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، علاوه بر بانک کارگشایی». وب‌سایت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۸۶/۱۲/۱۵). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۸ بهمن ۱۳۸۷.
  71. عبدالعلی‌پور، فاطمه. «حراج سکه ابزاری برای دلالی یا تعدیل قیمت…». خبرگزاری ایسکانیوز (۱۳۸۶/۱۲/۳). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۶ فروردین ۱۳۸۸. بایگانی‌شده در ۱۵ آوریل ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine
  72. «حراج دولتی سکه روزانه شد». روزنامه دنیای اقتصاد (۱۳۸۶/۱۱/۲۰). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۵ آذر ۱۳۸۷. بایگانی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine
  73. «امحاء ۶۵۰ میلیون قطعه اسکناس از سوی بانک مرکزی در سال ۸۶». برنانیوز (۱۳۸۷/۹/۲۰). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۰ آذر ۱۳۸۷.[پیوند مرده]
  74. «نسخه چاپی». www.yjc.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۵.
  75. ««من و تو» و «مثقال»، دو تیغه قیچی جنگ روانی بهاییت علیه ایران/ اتاق فرمان التهابات ارزی و تحریک به احتکار کجاست؟ +عکس و فیلم». مشرق نیوز. ۲۰۱۸-۰۹-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۵.
  76. «لزوم دقت در معاملات نقدی آنلاین سکه». banker.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۵.
  77. «ماجرای کلاه‌برداری «سکه ثامن»». مشرق نیوز. ۲۰۱۸-۰۹-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۵.
  78. «نسخه چاپی». www.yjc.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۲۵.

پیوند به بیرونویرایش