سید جواد خامنه‌ای

روحانی شیعه عراقی-ایرانی و پدر سید علی خامنه‌ای

سید جواد حسینی خامنه‌ (۱۶ آذر ۱۲۷۴ – ۱۵ تیر ۱۳۶۵) مشهور به سید جواد خامنه‌ای، روحانی شیعه عراقی-ایرانی و پدر سید علی خامنه‌ای، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران بود. وی در شهر نجف، عراق زاده شد و پس از چند سال زندگی در خامنه و تبریز، برای تحصیل علوم دینی به نجف و قم نقل مکان کرد.[۶][۷] او پس از تکمیل تحصیلات، تا زمان مرگش در ۹۰ سالگی، در مشهد، زندگی کرد.[۸]

سید جواد خامنه‌ای
زادهٔ۱۵ آذر ۱۲۷۴
نجف، عراق[۱]
درگذشت۱۵ تیر ۱۳۶۵ (۹۰ سال)[۲]
مشهد، ایران[۳]
مدفنحرم امام رضا
دورهقاجار، پهلوی، جمهوری اسلامی
همسر(ها)همسر اول: نامشخص
همسر دوم: خدیجه میردامادی
فرزندانعلویه خامنه‌ای
بتول خامنه‌ای
فاطمه سلطان خامنه‌ای[۴]
سید محمد خامنه‌ای
سید علی خامنه‌ای
بدری سادات خامنه‌ای
سید هادی خامنه‌ای
سید محمدحسن خامنه‌ای[۵]
والدینپدر: سید حسین مجتهد خامنه‌ای

زندگی‌نامه

سید جواد خامنه‌ای در ۱۶ آذر ۱۲۷۴ (بیستم جمادی‌الثانی ۱۳۱۳) در نجف زاده شد[۹] و در کودکی همراه خانواده‌اش به تبریز رفت.[۱۰] جد او از سلسله سادات افطسی است.[۱۱] ادعا شده شجره وی به سلطان سید احمد می‌رسد که با پنج واسطه از اخلاف سجاد امام چهارم شیعیان است.[۱۲][۱۳][۱۴] از دیگر اجداد وی نیز می‌توان به سلطان سید محمد اشاره نمود که با چهار واسطه به علی بن حسین (زین العابدین) می‌رسد.[۱۵]

سیدمحمد از مدینه به مناطق مرکزی ایران و تفرش، آشتیان و فراهان مهاجرت کرد، ولی مأموران عباسی در تفرش او را دستگیر و کشتند. قبر او در میقان اراک است. سیدمحمد فرزند سیدمحمدتقی، فرزند سیدمیرزا علی، فرزند سیدمیرزا اکبر، فرزند سیدفخرالدین از شجره سلطان سید محمد است که از تفرش به آذربایجان مهاجرت کرد و در شهر خامنه در ۸۰ کیلومتری شمال غربی تبریز ساکن شد.[۱۶] پس از وی سیدحسین، فرزند سیدمحمد در خامنه مشغول تبلیغ اسلام شد.[۱۷] سیدحسین خامنه‌ای از روحانیان آذری مقیم نجف بود و نیایش اهل تفرش که به آذربایجان هجرت کرده‌بود.[۱۸][۱۹] سیدحسین خامنه در شمار مدرسان حوزه علمیه نجف به‌شمار می‌آمد،[نیازمند منبع] همچنین از مدرسان مدرسه علمیه طالبیه تبریز بود[نیازمند منبع] و امامت مسجد جامع آن شهر را نیز برعهده داشت.[۱۳]

تحصیلات

وی علوم مقدماتی را در مدارس تبریز خواند. پس از اتمام دورهٔ سطح، در حدود ۱۳۳۶ق به مشهد مهاجرت کرد.[۲۰]

سید جواد در فقه و اصول از افرادی چون حسین قمی، میرزا محمد آقازاده خراسانی، میرزا مهدی اصفهانی و فاضل خراسانی و در فلسفه از محضر آقابزرگ حکیم شهیدی و شیخ اسدالله یزدی بهره‌مند گردید.[۲۱] در ۱۳۴۵ق به نجف رفت و از حوزهٔ درس میرزا محمدحسین نائینی، سید ابوالحسن اصفهانی و آقاضیاءالدین عراقی کسب فیض کرد[۲۲] و از سه نفر مذکور اجازهٔ اجتهاد گرفت.[۲۳]

اقامت در مشهد

سید جواد خامنه‌ای پس گرفتن اجتهاد تصمیم گرفت به ایران بازگردد[۱۲] و راهی مشهد شد و برای همیشه در آن شهر اقامت گزید و ضمن تدریس، امامت مسجد صدیقی‌های بازار مشهد (مسجد آذربایجانی‌ها) را عهده‌دار شد.[۲۴] او همچنین از امامان جماعت مسجد جامع گوهرشاد نیز بود.[۲۵] وی علاقهٔ زیادی به مطالعه داشت. مباحثات دینی روزانه وی با دیگر روحانیون از جمله میرزا حسین عبائی، سید علی‌اکبر خوئی و میرزا حبیب ملکی، تا ده‌ها سال ادامه داشت.[۲۶]

ویژگی‌های اخلاقی

به نوشتهٔ خبرگزاری تسنیم سید جواد در مشهد به مدت پنجاه سال امام جماعت و روحانی موجهی بوده‌است.[۲۷] او گرچه مخالف نحوهٔ برخورد شاه با روحانیون بود، اما از فعالیت سیاسی پرهیز می‌کرد و نشست و برخاست پسرش (سید علی) با سیاسیون و روشنفکران را تأیید نمی‌کرد.[۲۸]

درگذشت

سید جواد خامنه‌ای در ۱۵ تیر ۱۳۶۵ درگذشت. شیخ ابوالحسن شیرازی امام جمعهٔ مشهد، بر او نماز گزارد و در رواق پشت ضریح علی بن موسی الرضا، جنب دارالفیض به خاک سپرده شد.[۲۹] در پی درگذشت سید جواد خامنه‌ای، سید روح‌الله خمینی در پیامی ضمن تسلیت به پسر وی (سیدعلی خامنه‌ای) بیان کرد:

جناب حجت‌الاسلام آقای حاج سید علی خامنه‌ای رئیس‌جمهور محترم دامت افاضاته، رحلت والد معظم جنابعالی که عمری با علم و تعهد و تقوا به سر بردند، موجب تأسف گردید. این مصیبت را به جنابعالی و اخوان محترم و خاندان جلیل تسلی گفته، سلامت و موفقیت آن جناب را از خدای تعالی مسئلت دارم.[۳۰]

همسر و فرزندان

سید جواد خامنه‌ای از ازدواج اولش سه دختر به‌نام‌های علویه، بتول و فاطمه سلطان دارد. پس از درگذشت همسر اولش با خدیجه میردامادی، دختر هاشم میردامادی نجف‌آبادی ازدواج کرد، که از این ازدواج دارای ۴ پسر (سید محمد، سید علی، سید هادی و سید محمدحسن) و یک دختر (بدری سادات همسر شیخ علی تهرانی) شد.[۳۱]

منابع

  1. روایت ولایتی از زندگی و خانواده رهبر معظم انقلاب
  2. زندگی‌نامه سیدجواد خامنه‌ای
  3. «گذری بر زندگی پدر مقام معظم رهبری». حوزه.
  4. «بیوگرافی خواهر متوفی رهبر انقلاب». baharnews.ir. بهار نیوز. دریافت‌شده در ۲۹ آبان ۱۳۹۹.
  5. «ناگفته‌های هادی خامنه‌ای از زندگی با خواهران ناتنی». tabnak.ir. تابناک. ۲۱ آذر ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۲۹ آبان ۱۳۹۹.
  6. «آشنایی با نیاکان پدری و مادری رهبر انقلاب». مشرق نیوز. ۲۰۱۲-۰۸-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۱۶.
  7. Exporter (۲۰۱۷-۰۷-۰۴). «پدری عالِم، باتقوا، متعهد و زاهد (به‌مناسبت سالروز درگذشت سیدجواد خامنه‌ای)». موسسه جهادی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ فوریه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۱۶.
  8. زندگی‌نامه علی خامنه‌ای (بخش نخست) تولد و والدین - رادیو فردا
  9. [۱]
  10. «نگاهی به زندگی آیت‌الله سیدجواد خامنه‌ای». تبیان.
  11. «آشنایی با نیاکان پدری و مادری رهبر فرزانه انقلاب». مشرق نیوز.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ «نگاهی گذرا به زندگینامهٔ حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای --خاندان--پدر». khamenei.ir.
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ [۲]
  14. پدر بزرگ‌های سید علی خامنه ای خبرگزاری دفاع مقدس
  15. شجره نامه خورشید انقلاب + عکس بایگانی‌شده در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine جام نیوز
  16. نسب و والدین آیت الله خامنه‌ای[پیوند مرده] خبرگزاری فارس
  17. نسب و والدین حضرت آیت‌الله خامنه ای بصیرت
  18. [۳]
  19. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۳ اوت ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۰ مارس ۲۰۱۸.
  20. مرکز اسناد انقلاب اسلامی، آرشیو، ش‌ب ۱۲۲۵
  21. شریف رازی، ۷/۱۲۷–۱۲۹؛ زنگنه قاسم‌آبادی، ۱/۱۳۲
  22. حسینی خامنه ای، سیدعلی (تهران) دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری
  23. همو، ۳؛ شریف رازی، ۷/۱۲۷؛ مرکز اسناد انقلاب اسلامی، آرشیو، ش ب ۱۲۲۵
  24. [بهبودی، ۱۵]
  25. [گلشن ابرار، ۲/۹۷۲]
  26. گلشن ابرار، ۲/۹۷۲
  27. زندگینامه آیت‌الله سیدجواد خامنه‌ای خبرگزاری تسنیم، بازبینی شده در تاریخ ۹ فوریه ۲۰۱۸
  28. شرف‌الدین، بزرگمهر (۲۵ شهریور ۱۳۹۰). «خویشاوندان آیت‌الله خامنه‌ای چه کسانی هستند». bbc.com/persian. بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲۹ آبان ۱۳۹۹.
  29. زنگنه قاسم‌آبادی، ۱/۷۷
  30. آیت‌الله سید جواد خامنه ای
  31. «زندگی‌نامه آیت‌الله خامنه‌ای (بخش دوم)- معرفی برادران و خواهران». رادیو فردا. ۲۰۱۲-۰۴-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۰۹-۲۲.