باز کردن منو اصلی

سید محمد حسینی الموسوی زنجانی (زاده ۱۳۲۶ شمسی - قم) از مراجع تقلید شیعه اهل ایران و فرزند سید عزالدین حسینی زنجانی (از مراجع تقلید معاصر) است.[۱][۲][۳]

سید محمد حسینی زنجانی
آیت الله حسینی زنجانی
تولد ۱۳۲۶ شمسی(۷۲ سال)
ایران استان قم
قم
ملیت ایرانی
مذهب اسلام - شیعه دوازده‌امامی
محل تحصیل زنجان، قم، مشهد
استادان سید محمدهادی میلانی
سید عزالدین حسینی زنجانی
حسین وحید خراسانی
سید ابراهیم علم الهدی
مرتضی بنی فضل
لقب آیت الله العظمی
عنوان فقیه شیعه، مرجع تقلید
فعالیت شاخص مدرس درس خارج فقه و اصول
محل سکونت مشهد
سایت www.Alzanjani.ir

محتویات

تولد و خانوادهویرایش

سید محمد حسینی زنجانی در سال ۱۳۲۶ شمسی در شهر قم در خاندان علم و فقاهت به دنیا آمد.

پدر وی سید عزالدین حسینی زنجانی از شاگردان برجسته سید محمد حجت کوه‌کمری و سید حسین بروجردی در فقه و اصول و از شاگردان سید روح‌الله خمینی و سید محمد حسین طباطبایی در فلسفه بود.

جد وی میرزا محمود حسینی زنجانی بود که در فقه و اصول از شاگردان میرزای نائینی، آقا ضیاء عراقی، شیخ الشریعه اصفهانی، سید محمدکاظم یزدی و محمدحسین غروی اصفهانی بود. وی با محمدحسین غروی اصفهانی مکاتبات عرفانی داشت. وی با حکومت پهلوی مبارزه و مخالفت کرد و در مجلس مؤسسان با به سلطنت رسیدن رضاخان مخالفت کرد. جد اعلای او فقیه مورد احترام و با نفوذ زنجان در عصر قاجار آیت‌الله سید محمد مجتهد سردانی مشهور به سید مجتهد بود.

لازم است ذکر شود جد مادری وی محمدکاظم فائق طهرانی از علمای تهران و بنیان گذار مسجد فائق بود و نیز دائی او مصطفی فائق از علمای تهران بوده‌است.

اجدادویرایش

نسب خاندان او با بیست و هفت واسطه به امام چهارم شیعیان علی بن حسین می‌رسد. شجره‌نامهٔ وی عبارت است از:

محمد بن عزالدین بن محمود بن ابوالفضائل بن عبدالواسع بن محمد بن قاسم بن عزالدین محمد بن جعفر بن حسین بن عباس بن محمد بن ابراهیم بن حسن بن علی بن خلیل بن محمد بن علی بن اسماعیل بن جعفر بن محمد الفرو بن احمد بن ابوالفضل العباس بن یحیی بن یحیی بن حسین ذوالدمعه بن زید بن علی بن حسین بن علی بن ابی طالب.

تحصیلات و استادانویرایش

سید محمد حسینی زنجانی در کودکی همراه پدر خود به زنجان برگشت و مقدمات و سطوح اولیه دروس حوزوی را نزد پدر و در حوزه علمیه زنجان فراگرفت. در سال ۱۳۴۳ به قم عزیمت کرده و بخش عمده سطوح عالیه را نزد مرتضی بنی فضل و سید ابوالفضل موسوی تبریزی تحصیل کرد. در اواخر سال ۱۳۴۵ به جهت فعالیت‌های انقلابی و انتقال پیام‌ها و مسائل مربوط به نهضت روح‌الله خمینی به پدر خود از طرف ساواک مورد تعقیب قرار گرفت و مجبور به ترک شهر قم شد.

وی پس از ترک قم، به شهر مشهد رفته و بخش دیگری از سطوح عالیه را نزد سید ابراهیم علم الهدی سبزواری و غلامرضا نمائی تحصیل کرد.

او پس از اتمام دروس سطح، در دروس خارج فقه و اصول سید محمدهادی میلانی ، سید ابراهیم علم الهدی سبزواری و سید عزالدین حسینی زنجانی حاضر شد و مدت طولانی از دروس این سه فقیه بهره‌مند گردید؛ و سپس به قم بازگشته و به مدت شش سال در درس خارج اصول حسین وحید خراسانی حضور یافته و از دروس او بهره‌مند گردید.

او در فلسفه عمدتاً از دروس پدر خود بهره برده و «شرح منظومه» حکیم سبزواری و «نهایة الحکمه» سید محمد حسین طباطبایی را نزد عزالدین حسینی زنجانی تحصیل کرد.

تدریس و فعالیت‌های علمی و اجتماعیویرایش

حسینی زنجانی پس از اتمام تحصیلات به زنجان برگشته و به نیابت از پدر خود تولیت مسجد و مدرسه سید را به عهده گرفته و در مسجد جامع زنجان (مسجد سید) به اقامه نماز و سخنرانی و بیان احکام شرعی پرداخته و حوزه علمیه سید را مطابق برنامه مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه فعال کرده و طلاب علوم دینی از سطح هفت تا سطح ده تحت مدیریت وی در این حوزه مشغول تحصیل هستند.

وی در حوزه علمیه زنجان یک دوره «کفایه الاصول»، یک دوره کامل خارج «کتاب الصوم»، یک دوره کامل خارج «کتاب الخمس» و یک دوره کامل خارج «کتاب الحج» را بر مبنای جواهر الکلام (مجموعاً به مدت پانزده سال) و تفسیر قرآن (به شیوه‌ای نو و بر اساس ترتیب نزول سوره‌ها) تدریس کرده‌است.

امامت جمعه زنجانویرایش

برخی منابع مدعی شده‌اند او در سال‌های اخیر پیشنهادهای مختلف برای پذیرش امامت جمعه زنجان را رد کرده و ترجیح داده است که به مشاغل حوزوی اکتفا کند. این در جایی است که حتی مردم شهر زنجان برای پذیرفتن امامت جمعه این شهر توسط وی طومار نوشتند.[۴]

هجرت به مشهدویرایش

وی پس از درگذشت سید عزالدین حسینی زنجانی و به درخواست جمعی از روحانیون حوزه علمیه مشهد و همچنین عده‌ای از مقلدین پدرش و مردم مشهد به این شهر هجرت کرده و در آنجا فعالیت‌های علمی و اجتماعی خود را پی گرفته‌است و فعلاً درس خارج فقه او در مدرسه آیت‌الله خویی در مشهد برقرار است.

انتشار منتخب رسالهٔ توضیح المسائلویرایش

حسینی زنجانی پس از گذشت مدتی از درگذشت پدرش و بنابر درخواست عدهٔ زیادی از اهالی زنجان و مشهد اقدام به انتشار رساله عملیه نمود.[۵]

چاپ اول منتخب رساله توضیح المسائل وی در دی ماه ۱۳۹۲ شمسی بوده و تاکنون به چاپ چهارم رسیده است. این در حالی است که شاگردان و نزدیکانش او را چندین سال است که به عنوان مجتهد و فقیه می‌دانستند حتی در زمان حیات پدرش. وی از سید ابراهیم علم الهدی سبزواری ( شاگرد برجسته و صاحب اجازه از سید محمدهادی میلانی ) ، سید محمدباقر شیرازی ، عبدالکریم حقیقت ارسنجانی ، فاطمی ابهری و پدرش سید عزالدین حسینی زنجانی اجازه اجتهاد مطلق دارد.

فتاوا و نظریاتویرایش

مظلومیت اعتقادات در حوزه

حسینی زنجانی در مصاحبه با یکی از خبرگزاری‌ها دربارهٔ مظلومیت مباحث اعتقادی و کلامی در حوزه‌های علمیه چنین گفته است:

«احساس می‌کنم مباحث اعتقادی طرفدار فراوانی در حوزه دارد و دراین‌باره کم‌کار می‌شود. عقاید ما شده است خواندن حکمت متعالیه، این معرفت اهل بیت (علیهم السلام) نیست. از این نظر حوزه خیلی نقص دارد. بزرگان می‌گویند: عقاید، فقه اکبر است. عقاید در حوزه درست بحث نمی‌شود؛ بعضی‌ها طرفدار فلسفه‌اند و برخی ضد فلسفه و عرفان. در میان این چالش، ما نتوانستیم معارف غنی اهل بیت (علیهم السلام) را مدون کنیم...»

رقیه بنت الحسین

حسینی زنجانی به سوالی که در مورد وجود رقیه بنت الحسین از وی شده بود این چنین پاسخ داد:

دلیل قاطعی بر انکار وجود آن حضرت موجود نیست.

تا تحقق عدالت اجتماعی می‌توان اجرای برخی حدود را مسکوت گذاشت

چنانچه اجرای حکمی در جامعه به دلیل اینکه آمادگی فکری دربارهٔ آن وجود ندارد موجب سستی در اعتقاد مردم به اصل اسلام شود در این صورت حفظ اسلام اهم است و اجرای حکم باید مسکوت بماند. مضافاً اینکه به دستور خود شرع باید در سه مورد احتیاط رعایت گردد: اموال، نفوس و اعراض؛ احکام بعضی از حدود سنگین است و در احراز شرایط آن شبههٔ حکمی و شبههٔ موضوعی وجود دارد و «تدرء الحدود بالشبهات» و لذا می‌شود طبق این قاعده اجراء بعضی از حدود که جامعه آن را سنگین تلقی می‌کند و رأفت و سماحت اسلام را زیر سؤال می‌برد مسکوت گذاشت تا بستر فرهنگی و عدالت اجتماعی برای آن فراهم گردد.[۶]

دریافت دیرکرد مصداق ربا و حرام است

در عقد مضاربه یا شراکت پرداخت دیرکرد در قالب التزام در عقد خارج لازم وجاهت شرعی ندارد. سود دیرکرد در عقد مضاربه سود بر روی سود است و این همان «اضعافا مضاعفه» است و چنین شرطی نافذ نیست و با آوردن این شرط پیکره عقد مضاربه به هم می‌ریزد و مضاربه را به معامله ربوی تبدیل می‌کند. به صراحت عرض می‌کنیم که دریافت دیرکرد مصداق ربا و مصداق اکل مال بر باطل است و حرام است و نظام بانکداری باید این اشکال را رفع کند. اشاره به این نکته هم لازم است که از فقهاء معاصر مرحوم آیت‌الله خوئی (قدس سره) در کل عملیات بانکی اشکال داشتند و آیت‌الله سیستانی (دامت برکاته) نیز با آن مرحوم هم عقیده هستند ولی ما در کل عملیات بانکی اشکال نداریم به شرط اینکه پیکره عقود اسلامی را به هم نریزند و واقعاً مطابق عقود شرعی عمل کنند. والله العالم

قراردادهای بانک‌ها به ظاهر از عقود اسلامی است ولی آنچه عمل می‌شود رباست

  • حضرت‌عالی آیا سپرده‌گذاری در بانک‌های جمهوری اسلامی ایران (که سود آن‌ها حدوداً ۲۵ تا ۳۰ درصد است) حلال است؟ توضیح اینکه سود حاصله از سپرده‌گذاری فوق برای امور خیریه می‌باشد.

بسمه تعالی این نوع قراردادها گر چه به ظاهر از عقود اسلامی است ولی آنچه عمل می‌شود همان رباست؛ لذا در دو صورت می‌توان با بانک‌ها قرارداد بست: صورت اول، در حال اختیار چنانچه می‌تواند از شخصی یا مرکزی قرض الحسنه بگیرد در این صورت ابتداءا جایز نیست که زیر بار قراردادهای صوری بانک برود مگر اینکه قرض الحسنه نباشد و در حال اضطرار مانعی ندارد؛ صورت دوم، بانک‌ها در پروژه‌های ملی مثل سد سازی و مواردی از این قبیل سرمایه‌گذاری کنند در این گونه موارد به عنوان مشارکت می‌توان قرارداد بست و سود آن هم مشروع است. والله العالم

  • آیا وام و سودهایی که بانک‌ها ارائه می‌کنند ربا محسوب می‌شوند یا خیر؟

بسمه تعالی در حال اختیار نمی‌توان در بانک‌ها قرارداد بست چون اکثراً این قراردادها صوری است و در ماهیت معامله ربوی است مگر در حال اضطرار مانعی ندارد و نیز در اوراق مشارکت در پروژه‌های ملی می‌توانید شرکت کنید و سود آن مشروع است. والله العالم


بقاء بر تقلید فقیه جامع شرایط، نیاز به اذن فقیه زنده ندارد

به نظر حقیر بقاء بر تقلید فقیه جامع شرایط افتاء نیاز به اذن فقیه زنده ندارد. مادامی که مقلد علم دارد یا حتی اطمینان به جامعیت شرایط فقیه متوفی دارد می‌تواند به کل نظرات وی عمل نماید مثل زمان زنده بودن. والله العالم

آثار و تألیفاتویرایش

برخی از آثار منتشر شده و در دست انتشار وی به شرح زیر است:

منابعویرایش

  • [۵]
  • زندگینامه مرجع عالیقدر شیعه حضرت آیت‌الله العظمی حاج سید محمد حسینی زنجانی، ص ۳ تا ۲۰
  • اجتهاد مبین - مباحثاتی در فقه استدلالی از محضر آیت‌الله سید محمد حسینی زنجانی، تدوین: حسن اسدی تبریزی
  • رساله توضیح المسائل - زندگینامه - حضرت آیت‌الله سید محمد حسینی زنجانی
  • وب‌گاه رسمی
  • شبکه اطلاع‌رسانی اجتهاد

جستارهای وابستهویرایش