باز کردن منو اصلی

سیلیسیم دی‌اکسید یا سیلیکا با فرمول شیمیایی SiO2 فراوان‌ترین ترکیب اکسیدی موجود در پوسته زمین است. سیلیس در طبیعت به‌صورت آزاد یا به‌صورت ترکیب با سایر اکسیدها وجود دارد.[۱] خاک رس، آلکالی فلدسپات و سیلیس، مهترین مواد اولیه بدنه سرامیک‌ها هستند.[۲]

سیلیسیم دی‌اکسید
Towering Sand Dunes.jpg
شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس ۷۶۳۱-۸۶-۹
خصوصیات
فرمول مولکولی zdmkj2
جرم مولی 60.1
شکل ظاهری ماده جامد پودری سفید (در حالت خالص)
چگالی 2.2 g/cm³
دمای ذوب 1650 (±75) °C
دمای جوش
‎2230 °C
انحلال‌پذیری در آب 0.012 g in 100mL
ساختار
شکل مولکولی تتراهدرال
خطرات
کدهای ایمنی R42 R43 R49
شماره‌های نگهداری S22 S36 S37 S45 S53
لوزی آتش
Special hazards (white): no codeNFPA 704 four-colored diamond
نقطه اشتعال non-flammable
ترکیبات مرتبط
دیگر آنیون‌ها سولفید سیلسیم
دیگر کاتیون‌ها دی‌اکسید کربن
دی‌اکسید ژرمانیم
اکسید قلع (IV)
اکسید سرب (IV)
ترکیبات مرتبط اسید سیلیسیک
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
Infobox references

محتویات

شکل‌های سیلیس در طبیعتویرایش

سیلیس آزاد در طبیعت به‌صورت بلورین، بلور مخفی و بلور مخفی آبدار وجود دارد.[۳]

کوارتزویرایش

کوارتز یکی از پلی‌مورف‌های سیلیس است. این فاز در فشار و درجه حرارت معمولی پایدار است. به همین دلیل سیلیس آزاد در طبیعت بیشتر به‌صورت کوارتز یافت می‌شود. کانی کوارتز از سختی بسیار بالایی برخوردار است.[۴]

ماسه و ماسه‌سنگویرایش

ماسه‌ها و ماسه‌سنگ‌ها از انواع کوارتز رسوبی هستند که به‌صورت طبیعی خرد شده‌اند. در ماسه‌سنگ، دانه‌های ماسه به‌وسیله ذرات آهک، رس، اکسید آهن یا سایر مواد به یکدیگر چسبیده‌اند.[۵]

فلینتویرایش

فلینت از انواع سیلیس‌هایت و از بلورهای بسیار ریز کوارتز، آب، کربنات کلسیم و مواد آلی تشکیل شده‌است. رنگ فلینت قهوه‌ای روشن، خاکستری یا سیاه است که در اثر حرارت و سوختن مواد آلی، به رنگ سفید در می‌آید. این شکل از سیلیس آزاد، از حل‌شدن اسکلت سیلیسی جانوران اسفنجی در آب دریاها و سپس ته‌نشینی در بستر دریا به‌وجود آمده‌اند.[۶]

کاربردویرایش

مصارف فراوانی در صنایع دارد که از آن جمله تولید فروسیلیس، شیشه سازی، تولید آجر ماسه آهکی، سرامیک چینی سازی، سرامیک سازی، تولید سدیم، ریخته‌گری، تولید سایر مواد سیلیسی، لعاب سازی، ریخته‌گری و نسوز، به عنوان نیمه هادی، پشم شیشه سیلیکات، صنایع الکترونیک، لاستیک و پلاستیک، رنگ سازی، بتونه و چسب فولاد، تصفیه آب، سیمان، سندبلاست، کنترل ساییدگی و خوردگی لوله‌های آب، پاک کننده‌های صنعتی، رنگ و پوشش، شناور سازی کانه، قالب ریخته‌گری، پایدار سازی پراکسید، چسب سازی و …

پانویسویرایش

  1. رحیمی و متین، ۱۳۶۸، ص ۹۹
  2. کاربرد سیلیس در صنعت سرامیک (بهمن 1395)
  3. رحیمی و متین، ۱۳۶۸، ص ۱۰۰
  4. رحیمی و متین، ۱۳۶۸، صص ۱۰۰ و ۱۰۱
  5. رحیمی و متین، ۱۳۶۸، صص ۱۰۱ و ۱۰۲
  6. رحیمی و متین، ۱۳۶۸، ص ۱۰۲

منابعویرایش

  • رحیمی افسون، متین مهران (۱۳۶۸)، «دوم»، تکنولوژی سرامیک‌های ظریف، شرکت صنایع خاک چینی ایران