باز کردن منو اصلی

شهرستان طارم

یکی از شهرستان‌های استان زنجان

مختصات: ۳۶°۵۷′شمالی ۴۸°۵۴′شرقی / ۳۶٫۹۵°شمالی ۴۸٫۹°شرقی / 36.95; 48.9

شهرستان طارم
آبشار اول وزنه سر - طارم
اطلاعات کلی
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان زنجان
مرکز آب‌بر
نام‌های پیشین طارم علیا
سال شهرستان شدن ۱۳۷۶[۱]
مردم
جمعیت ۴۶٬۶۱۶ نفر (۱۳۹۰)
جغرافیای طبیعی
مساحت ۲۲۳۵ کیلومتر مربع
داده‌های دیگر
فرماندار مهندس ستار صفری
پیش‌شماره تلفنی ۰۲۴۳۲۸
شهرها
آب‌بر، چورزق
تعداد بخش‌ها
مرکزی، چورزق، گیلوان

شهرستان طارم، یکی از شهرستان‌های استان زنجان است. این شهرستان در شمال استان واقع شده و با استان‌های گیلان و قزوین و اردبیل همسایه می‌باشد.[۲] جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵ خورشیدی، برابر با ۴۳٬۹۶۴ نفر بوده‌است.[۳] مرکز این شهرستان، شهر آب‌بر می‌باشد.

محتویات

تاریخویرایش

شهرستان طارم دارای قدمتی به اندازه تاریخ بشر است و آثار موجود در آن نظیر آتشکده‌ها و قلعه‌های موجود در آن گواه این حقیقت است در دوران قبل از اسلام اقوام مختلف ساکن آن بوده‌اند و به دلیل اینکه در مسیر جاده و کاروان‌های تجاری قرار نگرفته و از حوادث و اتفاقات تاریخی از جمله جنگ‌ها و نزاع‌ها به دور بوده است و به ندرت نامی از آن در تاریخ ذکر شده‌است. ناصر خسرو در سفرنامه خود که از طارم نیز عبور کرده‌است به انجیر طارم اشاره کرده و از آب و هوای آن به نیکی یاد کرده‌است.

جغرافیاویرایش

شهرستان طارم یکی از شهرستان‌های هشتگانه استان زنجان می‌باشد که در شمال استان واقع گردیده این شهرستان درخرداد ماه سال ۱۳۷۶ به مرکزیت شهر آب‌بر تأسیس گردیده و شامل دوبخش، پنج دهستان و ۱۵۵ آبادی می‌باشد که ۱۰۱ آبادی آن دارای سکنه و مابقی خالی از سکنه می‌باشند.

این شهرستان از شمال به استان اردبیل و گیلان، از شرق به استان قزوین از جنوب به شهرستان زنجان و سلطانیه محدود است. شهرستان طارم با مساحتی بالغ بر ۲۲۳۵ کیلومتر مربع درمدارهای جغرافیایی ۴۸درجه و ۳۰ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۱۴ دقیقه طول جغرافیایی از نصف‌النهار گرینویچ و ۳۶ درجه و تا ۳۸ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۱۳ دقیقه عرض شمال از خط استوا قرار گرفته‌است.

شهرستان طارم دارای ناهمواریهای بسیار بوده و رودخانه پرآب و خروشان قزل اوزن، دره عمیقی را در آن ایجاد نموده که ارتفاع کف این رودخانه در گیلوان به کمتر از ۴۰۰ متر از سطح دریا رسیده و طرفین آن رشته کوه‌هایی قرار گرفته که ارتفاع برخی از قلل آن به بیش از ۲۸۰۰ متر بالغ می‌گردد.

گودترین نقطه استان، یعنی گیلوان واقع در دره قزل اوزن با ارتفاعی معادل ۳۰۰ متر از سطح دریا در این شهرستان واقع شده‌است و شهر آب بر، مرکز شهرستان در ارتفاع ۷۵۰ متری از سطح دریا قرار دارد.

سهم شهرستان طارم از کل جمعیت استان حدود ۵ درصد بوده و همچنین سهم مساحت آن از استان ۱۰ درصد می‌باشد.

عبور رودخانه قزل اوزن به عنوان شاهرگ حیاتی از این شهرستان توانمندیهای کشاورزی را دو چندان نموده و باعث رشد، توسعه و رونق اقتصادی منطقه گردیده، تاحدی که به عنوان قطب کشاورزی مخصوصاً در زمینه تولید محصول زیتون (٤٠٪ زیتون کل کشور) این منطقه را به عنوان منطقه استراتژیک کشاورزی استان معرفی می‌نماید.

زبانویرایش

زبان و گویش اکثر مردم ترکی آذربایجانی بوده و به لحاظ نزدیکی به استان‌های گیلان و قزوین آمیختگی خاصی با زبان‌های ایرانی را هم پیدا کرده‌است. همچنین در ۸ روستا از شهرستان طارم زبان تاتی رایج است.[۱][۴][۵]

تقسیمات کشوریویرایش

شهرها: آب‌بر

شهرها:چورزق

شهرها:گیلوان

اقلیمویرایش

 
چشم‌اندازی از روستای تشویر

میزان متوسط بارندگی شهرستان ۲۰۰ میلی‌متر که بیشترین پراکنش آن در فصل زمستان می‌باشد. با افزایش ارتفاع مقدار بارش افزایش می‌یابد میانگین حداقل‌های دما ۱۱/۶ و میانگین حداکثرهای دما ۲۳/۲ و میانگین سالانه دما ۱۷/۵ و حداکثر مطلق دما ۴۸ و حداقل مطلق دما ۹/۵- درجه سانتیگراد در آمار ایستگاه هواشناسی آب بر گزارش شده‌است. این شهرستان دارای دو منطقه کوهستانی و کوهپایه‌ای بوده و از نظر اقلیمی دارای دو ا قلیم متفاوت معتدل و سردسیر می‌باشد.

شاخه‌ای از جاده ابریشم با گذر از طارم مناطق شمالی تر مانند خلخال و اردبیل و قفقاز را به جاده ابریشم متصل می‌کرده، از این رو ارتباطات و اشتراکات تاریخی زیادی با سرزمین خلخال داشته.

موقعیتویرایش

شهرستان طارم در مدارهای جغرافیایی ۴۸ درجه و ۳۰ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۱۴ دقیقه طول جغرافیایی از نصف‌النهار گرینویچ و ۳۶ درجه و ۳۸ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۱۳ دقیقه عرض جغرافیایی از خط استوا قرار گرفته‌است ارتفاع کف رودخانه قزل اوزن در گیلوان کمتر از ۴۰۰ متر از سطح دریا می‌باشد و اکثر اراضی کشاورزی در ارتفاع ۳۰۰ تا ۷۰۰ متر قرار دارند به غیر از رودخانه قزل‌اوزن تعداد ۲۲ رشته رودخانه از کوه‌های شهرستان سرچشمه گرفته و به رودخانه قزل‌اوزن وارد می‌گردند. حوزه آبریز این رودخانه ۴۹۵۰۰ کیلومتر مربع می‌باشد.

با توجه به شرایط اقلیمی نیمه گرمسیر شهرستان که متفاوت از سایر نقاط استان است کشاورزی (زراعت، باغبانی و دامپروری) از اهمیت ویژه‌ای در این منطقه برخوردار می‌باشد به‌طوری‌که در ۱۲ سال گذشته فعالیت در زمینه‌های یادشده از رونق خوبی برخوردار بوده و حدودا” ۹۵ درصد مردم شهرستان در امور مربوط به کشاورزی فعالیت دارند. اکثر محصولات زراعی طارم به صورت نوبرانه به بازار مصرف داخل استان و نیز خارج استان ارائه می‌گردند که لازم است برنامه‌ریزی‌های اساسی برای رساندن محصولات تولیدی به اقصی نقاط کشور و نیز خارج از کشور در زمان تولید صورت پذیرد

دیدنی‌های طارمویرایش

منطقه گردشگری جورکان شهر آب بر شامل بقعه امامزاده جعفر ع، چشمه خانسر، آتشکده پیرهمدان و باغات سرسبز منطقه جورکان

سد طبیعی کرد آباد(چینی لر)این سد بر اثر رانش زمین در زلزله سال 1369 طارم و رودبار بر روی رودخانه روستای کردآباد تشکیل شده و منظره زیبایی را تشکیل داده است که در اکثر ایام سال میزبان گردشگران است

روستاهای توریستیویرایش

روستای شیت

روستای هزاررود

روستای ولیدر

روستای زاچکان

روستای جوجرگان

آتشکده‌هاویرایش

 
آتشکده گیلانشهر (گیلانکشه)
  • آتشکده تشویر
  • آتشکده پیر همدان (البته به نظر عده زیادی از اهالی و بنابر شواهد معماری و آثار معنوی مکتوب در داخل بنا این اثر بیشتر احتمال دارد که بقعه زیارتی باشد تا یک آتشکده)
  • غار بزرگ خرمنه سر در روستای ده بهار (شاهنشین)
  • آتشکده سانسیز
  • آتشکده الزین
  • آتشکده پیر چم
  • روستا باستانی قوهیجان
  • چشمه قوهیجان
  • آتشکده گیلانشهر (گیلانکشه)
  • آتشکده گنبه‌تبر هزاررود

قلعه‌های باستانیویرایش

  • قلعه درام
  • قلعه سانسیز
  • قلعه شیت
  • تپه باستانی منجوق داغی روستای جزلاندشت،گورستان باستانی مربوط به دوره پیش از اسلام جیران تاپی روستای جزلاندشت
  • قزل قلعه
  • گور قلعه آب بر
  • باغ و عمارت منصور خان ته دره‌ای در ونیسر

آبشارهاویرایش

آبشار هشترخان طارم در موقعیت جغرافیایی E485342 N364420 در استان زنجان واقع است. . این آبشار در دره‌ای سرسبز میان کوه‌های ناحیه طارم، در شرق شهر زنجان در نزدیکی روستای لار واقع است. سرچشمه آبشار هشتر خان چشمه جوشان است و آبشار پس از ریزش، رودخانه هشترخان را تشکیل می‌دهد. ارتفاع آبشار حدود ۳۰ متراست. برای دیدن آبشار زیبای هشتر خان باید از جاده زنجان- طارم وارد راه خاکی و ناهمواری شد و پس از عبور از امامزاده حسن مثنی و روستای امام به‌آبادی لار رسید و از آنجا تا آبشار را حدود دو ساعت پیاده پیمود. از روستاهای دیگر نزدیک آبشار نیز می‌توان به تماشای آبشار رفت. کوه‌های بلند و سرسبز، دره‌ای بسیار عظیم، رودخانه‌ای خروشان و پرآب، جنگل درختان فندق، هوای خوب و طبیعت بکر، آبشار و ناحیه هشترخان یا هشت چشمه را به یکی از نواحی زیبا و مناسب برای گردشگری، کوهنوردی و دوچرخه سواری در کوهستان تبدیل کرده‌است. این آبشار حاصل تلاقی هشت چشمه جوشان است که منظره بدیعی را به وجود آورده‌است. در طول مسیر، جنگل درختان فندق متعلق به روستاییان، زیبایی خاصی به منطقه داده‌است. منظره عمومی رودخانه قزل اوزن و باغ‌های زیبای زیتون از جاده زنجان به طارم و قبل از سرخه دیزج، بسیار جذاب و دیدنی است. ارتفاعات جالب منطقه، باعث پدید آمدن این مناظر بدیع برای مسافران عبوری شده‌است.

  • آبشارهای هزاررود
  • چشمه قوهیجان
  • آبشار بزرگ اسد داشی
  • آبشار وزنه‌سر
  • آبشار کُله سیران
  • آبشار شیرین سو(درّام)

رودهاویرایش

  • رودخانه لووان چایی از گردنه آق کدیگ (ییلاق روستای جیا و ارشت) و سندستان (ییلاق روستای ایچ و شهرچورزق) سرچشمه گرفته و روستاهای گمان، شیرمیشه، ایچ، جیا و ارشت را سیر آب می‌کند و در نزدیکی روستای ارشت به رودخانه قزل اوزن می‌پیوندد. دارای طبیعتی بکر و روح نواز در فصول مختلف سال می‌باشد.
  • رودخانه هزاررود که از کوه‌های منتهی به گیلان سرچشمه میگیرد و در مسیر خود آب چشمه‌های زیادی را با خود همراه میسازد که یکی از طولانی ترین رودهای این شهرستان به شمار می‌رود؛ این رودخانه یکی از رودخانه های دایمی طارم میباشد که بسیاری از باغات هزاررود را سیراب می‌کند.
  • رودخانه آب بر که از قله‌های سر سبز ییلاق آب بر در منطقه دیزاب و گرداب سرچشمه گرفته و از کنار شهر آب بر عبور می‌کند و داری مناطق سر سبز گردشگری مانند چشمه خانسر، باغات سر سبز جور کان و پیر همدان بوده و محوطه سر سبز امامزاده جعفر و هاشم و عوف (علیم السلام) در جوار این رودخانه واقع شده‌است.
  • رودخانه باکلور که از کوه‌های باکلور و چشمه‌های مسیر سرچشمه می‌گیرد (چشمه اسپی خانی و چشمه لار و …) و با عبور از روستای باکلور و باغات گردو و روستای کرداباد وارد رود قزل اوزن می‌شود در مسیر این رود دو سد خاکی طبیعی مانع از خشک شدن رود در فصول گرم سال می‌شود.
  • رودخانه هازار
  • رودخانه درام چای ازکوههای نزدیک ماسوله و خلخال سرچشمه میگیرد و بعد از عبور از روستاهای سیاهورود ونوکیان زمینهای کشاورزی روستاهای کلتان ،کماندشت ، جزلاندشت ، ودرام راسیراب میکند و درست در روبروی رودخانه حسن غیب به قزل اوزن میریزد
  • رود خانه حسن غیب که درفصل بهار رود خانه خروشانی است از کوههای نزدیک زنجان سر چشمه گرفته و زمینهای حاصلخیز روستاهای شیت ،جزلا، چورزق، را آبیاری کرده و روبرو بارودخانه درام چای به قزل اوزن میزیزد
  • رودخانه چینی لر
  • رود قزل اوزون که از کوه‌های چهل چشمه در کردستان سرچشمه می‌گیرد با طی مسیری طولانی وارد طارم شده و پس از عبور از آن در منجیل با خانچایی پیوند می‌خورد. سد بزرگ منجیل در محل پیوند این دو رود احداث شده‌است که این دورودخانه رودخانه سفیدرود را تشکیل می‌دهد.[نیازمند منبع]
  • رودخانه شیت؛ که از ییلاقات شیت سرچشمه می‌گیرد و بعد از عبور از روستای ولیدر به روستای توریستی شیت می‌رسد که طبیعت چشم نوازی در آن منطقه خلق کرده‌است.

از نظر وضعیت آب و هوایی این شهرستان دارای شرایط خاص است. چرا که بافت مکانی منطقه از حالت دره‌ای برخوردار بوده و با ارتفاع متوسط ۴۰۰ متر از سطح دریا منطقه بطور نسبی به صورت دشت بوده لذا از نظر آب و هوایی تابستان گرم و زمستان معتدل در آن وجود دارد.

محصولات باغی و زراعیویرایش

محصولات عمده این شهرستان زیتون، انار، برنج، سیر، گوجه فرنگی، کرفس، طالبی، هندوانه، انواع انجیر، انواع انگور، فندق، گردو، گیلاس، زردآلو،انواع توت: سفید سیاه، شاتوت، خارتوت، تمشک ، انواع هلو، شلیل، سیب زمینی، گردو، باقاله، نخود فرنگی، نخود، و انواع محصولات دیگر است.[نیازمند منبع]

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ درباره شهرستان
  2. معرفی شهرستان طارم، وبگاه دانشگاه علوم پزشکی استان زنجان
  3. درگاه ملی آمار
  4. کتاب آمار ایران در سال ۱۳۶۱ آیت محمدی. سیری در تاریخ سیاسی کرد. انتشارات پرسمان. ۱۳۸۲ جمشید صداقت کیش. کردان پارس و کرمان
  5. زبان تاتی در طارمات (زنجان)