شهرستان گنبد کاووس

شهرستان گنبد کاووس یکی از شهرستانهای ایران است که در استان گلستان قرار گرفته‌است. جمعیت آن در سال ۱۳۹۵، برابر با ۳۴۸٬۷۴۴ نفر بوده‌است.[۱]

شهرستان گنبد کاووس
اطلاعات کلی
کشورFlag of Iran.svg ایران
استانگلستان
مرکز شهرستانگنبد کاووس
سایر شهرهاگنبد کاووس، اینچه برون
بخش‌هامرکزی، داشلی‌برون
مردم
جمعیت۳۴۸٬۷۴۴ نفر (۱۳۹۵)
برج قابوس بن وشمگیر


اغلب ساکنان شهر گنبد ترکمن های ایرانی هستند. اندکی از جمعیت این شهرستان را بومیان، فارس زبانان و همچنین مهاجرانی از مناطق دیگر از جمله سیستان و بلوچستان، آذربایجان، شاهرود، سمنان و خراسان تشکیل می دهند. ۶۰٪ مردم سنی مذهب (ترکمن و بلوچ) و ۴۰ درصد شیعه (فارسی زبانان و ترک ها) هستند.[۱]«جمعیت نژادی گنبد کاووس».

تقسیمات کشوریویرایش

شهر: گنبد کاووس

شهر: اینچه‌برون.

نامویرایش

گنبد یا گنبد کاووس یا گنبد قابوس که پیشتر جرجان خوانده می‌شد. جرجان (نام سابق گنبد کاووس) نام شهر و شهرستان و نیز نام سرزمینی باستانی در جنوب شرقی دریای مازندران است.

زبانویرایش

مردم این شهرستان به زبان‌های فارسی و ترکمنی گویش می‌کنند.

 
نقشهٔ زبانی استان گلستان

تاریخچهویرایش

کاوشهای باستان‌شناسی پیشینه تمدن این منطقه را ۵ تا ۶ هزار سال اعلام کرده‌اند. با این تمدن کهن، تاریخی پرفراز و نشیب، آثار و بقایای باستانی فراوان و با دانشمندانی نامدار و اقوامی مقتدر و نجیب، گنبد کاووس جایگاهی رفیع و سهمی ارزشمند در تاریخ و تمدن باشکوه ایران دارد. با ورود اسلام و در سده‌های آغازین آن ایالت هیرکانیا جایگاه ارزشمندی در شکوفایی فرهنگ و تمدن اسلامی داشت. شهرهای جرجان (گنبدکاووس فعلی) از این ایالت مهد دانشمندان بزرگ آن دوران بود. عنصرالمعالی کیکاوس (از آخرین امیران آل زیار و نگارنده کتاب گرانقدر قابوس‌نامه) و عبدالقاهر جرجانی (صاحب تألیفات گرانبها در صرف و نحو و معانی و بیان عربی) در تحول ادبیات فارسی و عربی نقش مهمی داشتند. قابوس‌نامه را، همچنین، مجموعه تمدن اسلام پیش از مغول نام نهاده‌اند.

در علم پزشکی نیز این منطقه سهم عمده‌ای در جهان اسلام داشته به‌گونه‌ای که دو تن از معروفترین پزشکان ایران و جهان، ابوسهل مسیحی و سیداسماعیل (حکیم) جرجانی صاحب دایرةالمعارف ذخیره خوارزمشاهی، از این سرزمین بوده‌اند.

گنبدکاووس در سده‌های اخیر تابع ولایت استرآباد بود. در تقسیمات جدید کشوری که در سال ۱۳۱۶ خورشیدی شکل گرفت، نام استرآباد رسماً به گرگان تغییر یافت و یکی از شهرستان‌های استان مازندران شد. گنبدکاووس نیز مرکز بخش ترکمن صحرا و از بخش‌های تابعه شهرستان گرگان شد. به تصویب هیئت وزیران در ۲۰ بهمن ۱۳۲۶ دشت گرگان به شهرستان تبدیل شد و شهرستان گنبدکاووس نام گرفت.[۲]

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۸۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۱ آبان ۱۳۹۲. خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «آمار» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  2. «مذاکرات جلسه ۴۷ دوره پانزدهم مجلس شورای ملی ۲۹ بهمن ۱۳۲۶».