شهر سوخته کاغذکنان

شهر قدیم کاغذکنان با ۸۰ هکتار وسعت در دو کیلومتری قسمت غربی شهر آقکند و در کنار جاده آقکند_ میانه قرار دارد. خونا ، خونه خونج و خوانج نام هایی هستند که در طول تاریخ چند هزارساله به این شهر اطلاق می شده است. این شهر معرف ادوار مختلف فرهنگی و تمدنی از هزاره قبل از اسلام تا قرون میانه اسلامی می‌باشد. قطعات سفالهای شکسته در این منطقه به چشم می‌خورد.[۱] بر اثر حفاری های فرانسویان در اواخر دوره قاجار و دوره پهلوی اثار هنری قابل توجهی از قسمت های مخروبه این شهر از زیر خاک بیرون آورده شده که در موزه های جهان از جمله موزه لوور پاریس موزه فیلادلفیای آمریکا موزه اشمولین آکسفورد موزه طارق رجب کویت با عنوان سفالینه‌های آقکند ( نام کنونی خونج=کاغذکنان) در معرض دید گذاشته شده است.این اثار در چاپ دوم کتاب کاغذکنان در گذرگاه تاریخ ایران نوشته اکبر پرندی معرفی شده است. دکتر آلن از وجود ظروف سفالینه های آقکند در موزه آشمولین آکسفورد به عنوان بهترین ظروف مخطط ایرانی یاد می کند جمال ترابی طباطبایی در کتاب آثار باستانی آذربایجان این محوطه باستانی را با نام سفالهای کاغذکنان معرفی می‌نماید او در کتاب خود چنین می‌نویسد:

در مجاورت آثار مذکور تپه خاکی مخروطی شکل موسوم به قلعه که در میان بعضی مردم به کلیسا شهرت یافته وجود دارد. تمام سفالینه‌های موجود در آن یا سفال‌هایی که از حفره‌های مختلف (مانند لانه حیوانات یا کندوکاو حفاران غیرقانونی) بیرون ریخته همه منسوب به سده‌های اواخر قبل از میلاد و دوره‌های اشکانی و ساسانی است.

یاقوت حموی جغرافی‌دان و تاریخ‌نویس مشهور در قرن هفتم در مورد بخش کاغذ کنان نوشته است نوشته است: "چون در آنجا کاغذ درست میکنند به کاغذ کنان معروف است". تا خرابی شهر کاغذ کنان در قرن هفتم هجری، این شهر ولایتی مستقل از ولایات آذربایجان بود و در دوره مغول نیز به‌صورت مستقل اداره می‌شد و به قول حمدالله مستوفی در نزهه القلوب در دوره مغول به دهکده ای درامدوابادی های حومه ان مشتمل بر هفتاد ابادی بوده است. حقوق دیوانی کاغذ کنان  پنج هزار دینار بود.[۲]

گونه‌های شاخص جانوری: گونه‌های شاخص جانوری منطقه حفاظت‌شده کاغذکنان اعم از پستانداران شامل پلنگ، کل و بز، آهو، سیاه‌گوش، خرس قهوه‌ای، گربه وحشی، کفتار، رودک، تشی، راسو، جوجه‌تیغی، سمور سنگی، شنگ، گراز، گرگ، روباه، خرگوش، سنجاب زمینی، خفاش نعل اسبی مدیترانه‌ای و انواع مختلفی از جوندگان می‌باشند.[۲]

این محوطه باستانی به طور جدی مورد مراقبت قرار نمی‌گیرد و حفاری‌های غیرمجاز از طرف سوداگران در این منطقه رخ می‌دهد. احداث شهرک صنعتی در نزدیکی این محوطه نیز باعث لطمه به آن می‌شود.

پانویس

  1. کتاب میانه تألیف محمدصادق نایبی، تهران، انتشارات جهان جام جم، 1384
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «سفر به بخش تاریخی کاغذ کنان شهرستان میانه/ دیار آهوها مسافران را فرامی‌خواند- اخبار استانها - اخبار تسنیم - Tasnim». خبرگزاری تسنیم - Tasnim. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۱-۱۲.
  • اکبر، پرندی، ۱۳۹۴، کاغذکنان در گذر گاه تاریخ، جلد دوم، موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران