شیب لغزنده

روش بحث منطقی

استدلال شیب لغزنده یا (به انگلیسی: Slippery slope) در منطق، تفکر انتقادی ،سخنان سیاسی و رفتار قضایی، استدلالی است که در آن یکی از طرفین ادعا می‌کند قدم اول برداشته شده هر چقدر هم که به نسبت کوچک و کم اهمیت باشد می‌تواند باعث بروز زنجیره‌ای از اتفاقات شود که در نهایت سبب پیامدی بزرگ (معمولاً منفی) می‌شود.[۱] استدلال اصلی در شیب لغزنده این است که یک تصمیم خاص در بحث باعث بروز عواقب نا خواسته می شود،قدرت چنین استدلالی به این بستگی دارد که آیا گام های کوچک یا کارهای پیش بینی شده انجام می شوند یا خیر.این استدلال درستی آن بر اساس اسناد و مدارک سنجیده می شود.

این نوع استدلال گاهی برای ترس افکنی استفاده می شود که در آن پیامد های احتمالی یک کار مشخص به صورت بیش از حد بزرگ نشان داده می شود و در صورتی این استدلال می تواند درست باشد و اثبات پذیری داشته باشد که اقدامات کوچک که می توانند به صورت قدم به قدم پیامدی را ایجاد کند به صورت سند و مدرک وجودیت داشته باشند.

مفهوم مغالطه‌آمیز «شیب لغزنده» اغلب مترادف با مغالطه پیوسته به کار می‌رود، به این معنا که امکان حد وسط را نادیده می‌گیرد.از این دیدگاه، این یک مغالطه بی قاعده است.در یک مفهوم غیر مغالطه‌آمیز، از جمله استفاده به عنوان یک اصل حقوقی، امکان حد وسط پذیرفته می‌شود و استدلال برای پیش بینی نتیجه ارائه می‌شود.اصطلاحات دیگر برای استدلال شیب لغزنده عبارتند از: انتهای/لبه نازک بریده شده، دماغ شتر در چادر، یا اگر به موش کوکی بدهید.

شیب ها، استدلال ها و مغالطه هاویرایش

برخی از نویسندگان بین شیب لغزنده و یک استدلال شیب لغزنده تمایز قائل می شوند.[۲] [۳] یک رویداد شیب لغزنده را می توان با مجموعه ای از عبارات شرطی نشان داد، یعنی:

اگر p سپس q، اگر q سپس r، اگر r سپسz و ... .

ایده این است که از طریق یک سری مراحل میانی p به معنای z خواهد داد. برخی از نویسندگان خاطرنشان می کنند که نیازی به ضرورت جدی نیست و اگر در هر مرحله،مرحله بعدی قابل قبول باشد، همچنان می توان آن را به عنوان یک شیب لغزنده توصیف کرد.[۴] [۳]

استدلال شیب لغزنده معمولاً یک استدلال منفی است که در آن تلاشی برای منصرف کردن کسی از انجام یک اقدام وجود دارد زیرا اگر این کار را انجام دهد منجر به نتیجه غیرقابل قبولی می شود.[۳] برخی از نویسندگان اشاره می‌کنند که استدلالی با ساختار یکسان ممکن است به شیوه‌ای مثبت مورد استفاده قرار گیرد که در آن کسی تشویق می‌شود اولین قدم را بردارد چونکه به نتیجه‌ ای درست و شایسته می‌انجامد.[۵]

اگر کسی متهم به استفاده از یک استدلال شیب لغزنده شود، گفته می‌شود که او به دلیل استدلال غلط مجرم است، و در حالی که آنها ادعا می‌کنند که p دلالت بر z دارد، به هر دلیلی، اینطور نیست. در کتاب های درسی منطق و تفکر انتقادی، شیب لغزنده و استدلال های شیب لغزنده معمولاً به عنوان نوعی مغالطه مورد بحث قرار می گیرند، اگرچه ممکن است تصدیق شود که اشکال غیر مغالطه آمیز بودن استدلال نیز می تواند وجود داشته باشد.[۶]

نمونه های استدلالویرایش

نویسندگان مختلف استدلال‌های شیب لغزنده را به روش‌های مختلف و اغلب متفاوت گروه بندی کرده‌اند، اما دو نوع اصلی استدلال وجود دارد که به نام استدلال‌های شیب لغزنده گفته شده‌اند. یک نوع شیب لغزنده،308  نامیده می‌شود و ویژگی متمایز این نوع این است که مراحل مختلف منتهی به p و z رویدادهایی هستند، که هر رویداد علت رویداد بعدی در دنباله دارد.

نوع دوم را می‌توان شیب لغزنده قضاوتی نامید، با این ایده که «شیب» شامل یک سری رویدادها نیست، بلکه به گونه‌ای است که به هر دلیلی، اگر شخصی یک قضاوت خاص را انجام دهد، عقلاً مجبور است قضاوت دیگری انجام دهد. نوع قضاوتی ممکن است بیشتر به شیب های لغزنده مفهومی و شیب های لغزنده تصمیمی تقسیم شود.

شیب‌های لغزنده تصمیمی،مشابه شیب‌های لغزنده مفهومی هستند، زیرا متکی به وجود یک پیوست دلایل واضح هستند،به طوری که اگر تصمیم بگیرید که یک موقعیت یا مسیر عمل را بپذیرید، چه در حال حاضر و چه در آینده، هیچ منطقی وجود نخواهد داشت.

منابعویرایش

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Slippery slope». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۴ مرداد ۱۳۹۶.

  1. «Understanding Logical Fallacie - Learning to Reason Clearly by Understanding Logical Fallacies Fallacies are statements that might sound reasonable or superficially true but are actually flawed or dishonest. When». web.archive.org. ۲۰۱۲-۰۲-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۱-۱۹.
  2. «The Camel's Nose Is in the Tent». www.csun.edu. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۱-۲۰.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ "Slippery slope". Wikipedia (به انگلیسی). 2021-10-24.
  4. Tindale, Christopher (2007). Fallacies and argument appraisal. Cambridge New York: Cambridge University Press
  5. "Slippery slope". Wikipedia (به انگلیسی). 2021-10-24.
  6. "Slippery slope". Wikipedia (به انگلیسی). 2021-10-24.