باز کردن منو اصلی

نجف‌قُلی‌خان بختیاری مشهور به صَمصام‌السلطنه (زاده ۱۲۲۹ چغاخور - درگذشته ۲۷ تیر ۱۳۰۹ اصفهان) از رجال دوره قاجار و از سران ایل بختیاری بود، که پس از انقلاب مشروطه، دو دوره رئیس‌الوزرای ایران را برعهده داشت.[۱]

صمصام‌السلطنه بختیاری
Samsam Saltaneh.jpg
رئیس‌الوزرا
مشغول به کار
۱۰ اردیبهشت ۱۲۹۷ – ۱۶ مرداد ۱۲۹۷
در زمانِاحمدشاه قاجار
پس ازمحمدولی‌خان تنکابنی
پیش ازمحمدعلی علاءالسلطنه
مشغول به کار
۱۳ اردیبهشت ۱۲۸۸ – ۲۵ تیر ۱۲۹۱
پس ازحسن مستوفی‌الممالک
پیش ازحسن وثوق
نماینده دوره چهارم
مجلس شورای ملی
اطلاعات شخصی
زاده
نجف‌قلی‌خان بختیاری

۱۲۲۹
چغاخور، منطقه بختیاری
درگذشت۲۷ تیر ۱۳۰۹
تکیه میر، تخت فولاد
اصفهان، ایران
ملیت ایران
حزب سیاسیحزب دموکرات (دوران مشروطه)
فرزندانمرتضی قلی خان صمصام
شغلسیاستمدار
مذهباسلام، شیعه

نجف‌قلی‌خان، برادر علیقلی خان سردار اسعد بود. وی در دوره چهارم مجلس شورای ملی، به عنوان نماینده تهران در مجلس حضور داشت. قلعه صمصام السلطنه در شهر شلمزار به دستور او ساخته شده‌است.

زندگی‌نامهویرایش

 
مدفن صمصام السطنه در تخت فولاد

نجف‌قلی‌خان صمصام‌السلطنه، فرزند حسینقلی خان ایلخانی و بی‌بی مهرافروز میباشد. نجفقلی خان نوه پسری جعفرقلی خان دورکی زراسوند و نوه ؛ دختری شفیع‌خان از بزرگان بختیاری مستقر در چهراز بود و در سال ۱۲۲۹ زاده شد. نسب اجدادی نجف‌قلی‌خان به فردی بنام حیدر کور، از طایفه پاپی بازمی‌گردد. وی پس از مرگ پدر در ۱۲۸۱ از مظفرالدین شاه لقب صمصام‌السلطنه گرفت و پس از برادر بزرگترش؛ اسفندیار خان، مقام ایلخانی گرفت. صمصام‌السلطنه در جنبش مشروطه به مخالفان محمدعلی‌شاه پیوست و با برادر خود علیقلی خان سردار اسعد همراه شد. او به همراه سواران مسلح بختیاری، اصفهان را تصرف کرد و حکومت اصفهان را در ۱۳۲۶ قمری، به‌دست گرفت. در ۱۲۸۹ رئیس‌الوزرا شد و تا ۱۲۹۱ در این منصب باقی‌ماند.

مسئله اولتیماتوم روسیه برای اخراج مورگان شوستر مستشار آمریکایی مالیه، در زمان تصدی او پیش‌آمد. او بر خلاف مجلس، از موافقان پذیرش تقاضای روس‌ها بود. وی بار دیگر در سال ۱۲۹۷ به مدت چهار ماه، به نخست‌وزیری رسید و زمانی که احمدشاه فرمان عزل او را صادر کرد، مدتی حاضر به پذیرفتن نبود و خود را نخست‌وزیر می‌دانست.

پس از پیروزی انقلاب کمونیستی در شوروی، لنین برای اثبات حسن نیت خود نسبت به ملل ضعیف جهان الغای تمام امتیازات استعماری دولت تزاری پیشین را اعلام کرد. دولت صمصام‌السلطنه نیز از این فرصت استفاده کرد و در ۴ مرداد ۱۲۹۷ در مصوبه‌ای عهدنامه ترکمانچای و دیگر امتیازات واگذار شده به دولت روسیه تزاری را ملغی اعلام نمود.[۲]

در انتخابات دوره چهارم مجلس شورای ملی به نمایندگی تهران انتخاب شد. در سال ۱۳۰۰ هنگامی که کلنل پسیان در خراسان قیام کرده بود، حکومت خراسان به وی پیشنهاد شد، ولی او به خراسان نرفت. در ۱۳۰۸ نیز به فرمانداری منطقه بختیاری منصوب شد. صمصام السلطنه در سال ۱۳۰۹ در اصفهان درگذشت و در تخت فولاد، به خاک سپرده شد.

منابعویرایش

  1. «بختیاری نجفقلی (صمصام السلطنه)». دانشنامه جهان اسلام.
  2. انقلاب فراموش شده، فؤاد آرین‌پور شابک ‎۹۶۴-۷۷۹۰-۵۷-۰ ص ۴۶۸
  • دانشور علوی، نورالله. «جنبش وطن پرستان اصفهان و بختیاری» چاپ دوم، انتشارات آنزان، تهران:۱۳۷۷
  • الیزابت، مکبن رُز. با من به سرزمین بختیاری بیایید، ترجمه: مهراب امیری، بینا، تهران:۱۳۷۳
  • سردار ظفر، خسروخان. یادداشتها و خاطرات سردار ظفر، انتشارات فرهنگسرا، تهران:۱۳۶۲
  • جین راف گارثویت، بختیاری‌ها در آیینه تاریخ، ترجمه: مهراب امیری، انتشارات آنزان، تهران:۱۳۷۵
  • سردار اسعد بختیاری، علی قلی خان. «تاریخ بختیاری» چاپ دوم، انتشارات اساطیر، تهران:۱۳۸۳
  • لایارد، سر اوستن هنری. سیری در قلمرو بختیاری و عشایر بومی خوزستان، ترجمه و حواشی: مهراب امیری، انتشارات فرهنگسرا، تهران:۱۳۷۱

پیوند به بیرونویرایش

پیشین:
حاکم اصفهان (بار اول)
۱۲۸۷ تا ۱۲۸۸ خورشیدی
پسین:
سلطان محمد خان سردار اشجع
پیشین:
سلطان محمد خان سردار اشجع
حاکم اصفهان (بار دوم)
۱۲۹۲ تا ۱۲۹۴ خورشیدی
پسین:
غلامحسین خان سردار محتشم