عباسعلی خلعتبری

دیپلمات و سیاست‌مدار ایرانی

عباسعلی خلعتبری (زاده ۱۲۹۱ در تهران – درگذشته ۲۲ فروردین ۱۳۵۸ در تهران) وزیر امور خارجه در دولت‌های امیرعباس هویدا (از شهریور ۱۳۵۰ تا مرداد ۱۳۵۶) و جمشید آموزگار (مرداد ۱۳۵۶ تا شهریور ۱۳۵۷) بود.[۱][۲]

عباسعلی خلعتبری
Abbas-Ali Khal'atbari.jpg
وزیر امور خارجه ایران
در زمانِمحمدرضا پهلوی
نخست‌وزیرامیرعباس هویدا
جمشید آموزگار
پس ازاردشیر زاهدی
پیش ازامیرخسرو افشار قاسملو
اطلاعات شخصی
زاده۱۲۹۱
تهران،
درگذشت۲۲ فروردین ۱۳۵۸
زندان قصر، تهران
ملیت ایران
شغلسیاستمدار
گزارش دادگاه در روزنامه

وی قبل از عهده‌دار شدن وزارت تا سال ۱۳۴۱ سفیر کبیر ایران در ورشو بود و بعد دبیرکل سنتو شد. (با پایان جنگ جهانی دوم، جهان با بحران جدیدی رو به رو گشت و عقاید کمونیستی به نحو غیرقابل باوری گسترش یافت. این گسترش که از زمان پیروزی شوروی بر آلمان با ایجاد احزاب چپ کمونیستی شروع شده بود پس از جنگ، هفت کشور اروپایی را به سوی خود کشید و حکومتهای سوسیالیستی را بر سر کار آورد. در فرانسه و ایتالیا احزاب کمونیستی نفوذ و قدرت فراوانی یافتند و آمریکا به عنوان قدرت برتر پس از جنگ ناچار در صدد چاره جویی برآمد، علی‌الخصوص آنکه مناطق خاورمیانه نیز در معرض خطر قرار گرفتند و هر لحظه امکان داشت یکی از نواحی مهم مرز شوروی به کام کمونیسم سقوط کند. بدین ترتیب دولت انگلیس و متحد دیرینه‌اش آمریکا به فکر اجرای سیاست سد نفوذ و مهار عقاید کمونیستی در مرزهای طویل شوروی برآمدند و زمینهٔ اتحاد و وحدت منطقه‌ای را برای مبارزه با آن در پیش گرفتند. این اتحادهای منطقه‌ای از طریق پیمانهای دفاعی، سیاسی و اقتصادی انجام شد و در اروپا به نام پیمان آتلانتیک، در آسیا پیمان بغداد و در خاور دور با عنوان پیمان سنتو مشغول به کار شد و کمربندی به دور مرزهای شوروی کشید)[۱]

محل تحصیلویرایش

وی در دانشگاه پاریس در رشتهٔ دکترای حقوق تحصیل کرده و موفق به دریافت مدرک دکترا گردیده بود، همچنین گفته می‌شود او لیسانس علوم سیاسی را نیز طی تحصیل چندین ساله کسب نموده بود.[۲][۳]

مناصب و مشاغلویرایش

مناصب و مشاغل عباسعلی خلعتبری
منصب و شغل از سال تا سال
خدمت در وزارت دارایی ۱۳۱۹ ه‍.ش ۱۳۲۱ ه‍.ش
رایزن سفارت ایران در فرانسه ۱۳۳۲ه‍.ش ۱۳۳۴ه‍.ش
وزیر مختار سفارت ایران در لهستان ۱۳۳۸ه‍.ش ۱۳۴۰ه‍.ش
وزیر وزارت امور خارجه ایران ۱۳۵۰ه‍.ش ۱۳۵۷ه‍.ش

پیمان ۱۹۷۵ الجزایرویرایش

وی امضاکنندهٔ پیمان معروف ۱۹۷۵ الجزایر بود (پیمان نامه ۱۹۷۵ الجزایر قراردادی میان کشورهای ایران و عراق است که خط مرزی ایران و عراق در آب‌های اروندرود را تعیین کرده‌است). این قرارداد به دلیل انتشار اعلامیه مشترک دو کشور در ۱۵ اسفند ۱۳۵۳ (۶ مارس ۱۹۷۵) در الجزیره که پیش‌زمینهٔ امضای پیمان‌نامه شد و میانجی‌گری مقامات الجزایر در تمام مراحل به پیمان الجزایر معروف شده‌است، هرچند محل امضای تمام پیمان‌ها و پیوست‌ها و موافقتنامه‌های مرتبط در بغداد بوده‌است.

دادگاه و اعدامویرایش

عباسعلی خلعتبری سرانجام در ۲۲ فروردین ۱۳۵۸ به همراه جمعی دیگر از سران حکومت شاه در دادگاه انقلاب به ریاست صادق خلخالی محکوم به اعدام شد.[۴]

دلیل اعدام وی بنابر مدارک مختلف به این صورت ذکر گردیده‌ است:

  1. "فساد در زمین، قیام علیه حاکمیت ملی، عضویت در هیئت حاکمه ضد ملت، وزیر خارجه و عضو ارشد آن حکومت، شما شریک جرم آن حکومت بودید که به دست امپریالیست‌ها و اربابان آمریکایی اداره می‌شد، استخدام عناصر ساواک و سیا در وزارت خارجه و …"
  2. "استخدام عناصر ساواک و سیا در وزارت خارجه و اعزام آنها به خارج برای مراقبت جاسوسی از ایرانیان مقیم خارج"[۴]

بر اساس گزارش خبرنگار کیهان آقای خلعتبری به در خواست رئیس دادگاه برای اشاره به برخی "جنایات شاه"، از دستور ترور تیمور بختیار و دستور سانسور کتاب تحت این عنوان که "شاه خیانت میکرد ... و چند نفر را به دست خود کشت" اشاره میکند.

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «از فاطمی تا ظریف؛ در خدمت و خیانت وزرای خارجه ایران- قسمت اول». بایگانی‌شده از اصلی در ۱ اوت ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۰۱.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ "عباسعلی خلعتبری | بانک اطلاعات رجال". Retrieved 2017-08-01.
  3. راسخون. «عباسعلی خلعتبری». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۰۳.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ روزنامه کیهان (۲۰فروردین۱۳۵۸). تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک); پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)

پیوند به بیرونویرایش