علی هاشمی (پاسدار)

از فرماندهان سپاه در جنگ ایران و عراق


علی هاشمی (زادهٔ ۱۰ دی ۱۳۴۰ در اهواز - درگذشته ۴ تیر ۱۳۶۷ در جزیره مجنون) نظامی ایرانی بود، که از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران، در جنگ ایران و عراق محسوب می‌شد.[۱][۲]

سردار هور

علی هاشمی
Ali Hashemi 01.jpg
زاده۱۰ دی ۱۳۴۰
اهواز، ایران
درگذشته۴ تیر ۱۳۶۷ (۲۶ سال)
جزیره مجنون
مدفن
یگانسپاه پاسداران انقلاب اسلامی
فرماندهیقرارگاه نصرت سپاه ششم
جنگ‌ها و عملیات‌هاجنگ ایران و عراق

او به دلیل آشنایی با مناطق عملیاتی، نقش مهمی در میان فرماندهان سپاه پاسداران در خلال جنگ ایران و عراق داشت.[۳] از وی بعنوان طراح اصلی عملیات خیبر و عملیات بدر یاد می‌شود.[۴] هاشمی در سال ۱۳۶۷ پس از انجام مأموریت تخلیه جزیره مجنون، در هنگام ترک مقر فرماندهی، توسط هلی‌کوپترهای ارتش عراق مورد هدف قرار گرفت و در ٢۶ سالگی کشته شد. پیکر وی ۲۲ سال بعد در سال ۱۳۸۹ شناسایی و در اهواز به خاک سپرده شد.[۵]

زندگی‌نامهویرایش

علی هاشمی در تاریخ ۱۰ دی‌ماه ۱۳۴۰ در شهر اهواز، در محلهٔ عامری، در خانواده ایرانی عرب‌تبار، زاده شد. پدر وی اهل روستای مویلحه هواشم، از توابع شهرستان باوی بود. دوران کودکی و نوجوانی او در محله حصیرآباد، شهر اهواز سپری شد.[۶]

پس از وقوع انقلاب ۱۳۵۷، وی با همکاری گروهی از دوستانش در دشت آزادگان، اقدام به تشکیل سپاه حمیدیه نمود. با شروع جنگ ایران و عراق، در پی کشته شدن نظرآقایی؛ فرمانده سپاه حمیدیه، علی شمخانی؛ فرمانده وقت سپاه خوزستان، هاشمی را به عنوان فرمانده سپاه حمیدیه منصوب کرد.[۷]

با گسترش محورهای عملیاتی در طول جنگ ایران و عراق، علی هاشمی تیپ ۳۷ نور را در منطقه حمیدیه راه‌اندازی کرد. پس از عملیات بیت‌المقدس، اقدام به تشکیل سپاه بستان و پس از آن سپاه هویزه نمود. ایجاد تعدادی از پاسگاه‌های مرزی، با هدف پدافند از منطقه خوزستان نیز از فعالیت‌های دیگر او در سالهای نخست جنگ بود. وی پس از تشکیل قرارگاه نصرت در سپاه پاسداران و ارائه طرح کلی عملیات خیبر و عملیات بدر، مسؤلیت سپاه ششم (سپاه امام جعفر صادق) را عهده‌دار شد، که حاصل آن سازماندهی ۱۳ یگان رزمی و پشتیبانی سپاه پاسداران، در استان خوزستان بود.[۸]

فرماندهی تیپ ۳۷ نورویرایش

با شکل‌گیری یگان‌های رزم سپاه پاسداران، هاشمی مأمور تشکیل تیپ ۳۷ نور شد و با آغاز جنگ، فرمانده یکی از محورهای سپاه در جبهه‌ها بود. در روزهای نخست جنگ و پیشروی سریع نیروهای ارتش عراق به عمق استان خوزستان، هاشمی در جایگاه فرمانده تیپ ۳۷ نور، اقدام به رهاسازی آب موجود در کانال سلمان، به منطقه کرخه کور نمود و از پیشروی بیشتر نیروهای ارتش عراق به حمیدیه و به طبع آن، از سقوط اهواز جلوگیری نمود. تیپ ۳۷ نور به فرماندهی هاشمی در عملیات بیت‌المقدس و آزادسازی خرمشهر نیز شرکت داشت و توانست محور منطقه غرب خوزستان را آزاد و از نیروهای عراقی پاکسازی نماید.[۹]

فرماندهی سپاه سوسنگردویرایش

در آستانه عملیات والفجر مقدماتی، تیپ ۳۷ نور، با تصمیم فرماندهان ارشد سپاه پاسداران منحل شد و علی هاشمی نیز به فرماندهی سپاه سوسنگرد منصوب گردید.[۱۰]

فرماندهی قرارگاه نصرتویرایش

از اقدامات قرارگاه نصرت در طول جنگ ایران و عراق، شناسایی مناطق عملیاتی، از هورالعظیم، تا جاده بغداد به بصره بود. همچنین شناسایی‌های برون‌مرزی در عراق، از جمله شهرهای نجف، کربلا و سامرا، از دیگر اقدامات قرارگاه نصرت بود. پس از انجام عملیات‌های خیبر و بدر، نیروهای قرارگاه نصرت شیوه جدیدی را برای مقابله با ارتش عراق آغاز کردند، که نیروهای اطلاعات و عملیات این قرارگاه، از نظر اطلاعاتی، به سراسر منطقه هورالعظیم مسلط شدند.[۱۱] وی در قرارگاه نصرت از نیروهای بومی و عربهای ایرانی استفاده فراوانی نمود. این مساله در مخفی ماندن هویت نیروهای ایرانی حین انجام عملیات شناسایی در منطقه هور نقش بسزایی داشت. [۱۲]

فرماندهی سپاه ششمویرایش

در سال ۱۳۶۵ علی هاشمی به فرماندهی سپاه ششم امام جعفر صادق منصوب شد، که فرماندهی سپاه‌های استان خوزستان، لرستان و لشکر ۵ نصر، به وی سپرده شد.[۱۳]

عملیات خیبرویرایش

از علی هاشمی به عنوان طراح عملیات خیبر یاد شده‌است. طی یازده ماه کار شناسایی در هور توسط هاشمی، عملیات خیبر طراحی شد.[۱۴] ثمره عملیات خیبر تصرف دو جزیره شمالی و جنوبی مجنون بود، که دارای ۵۸ حلقه چاه نفت بود.[۱۵]

عملیات والفجر ۸ و فریب نیروهای عراقیویرایش

اندکی قبل از انجام عملیات والفجر ۸ که به فتح فاو منجر شد، علی هاشمی اقداماتی برای فریب نیروهای عراقی انجام داد تا توجه عراق را از فاو به هور جلب کند. به عنوان مثال او دستور می‌داد روزها چندین کامیون از ستاد به سمت هور حرکت کنند (او این کامیونها را شبانه برمی‌گرداند). به علاوه تعداد زیادی سنگر در هور ساخت تا وانمود کند قرار است نیروهای زیادی در منطقه هور مستقر شوند. ضمنا شکل برخی سنگرها را با لوله‌های پولیکا به گونه‌ای طراحی کرد که در تصاویر هوایی شبیه تانک به نظر برسند. تحرکات تصنعی در قرارگاه نصرت (واقع در هور) این تصور را برای عراق پدید آورد که حمله اصلی قرار است از جانب هور انجام شود. لذا هنگام شروع حمله به فاو، عراق تا مدتی از پاتک جدی خودداری نمود. به علاوه بخشی از نیروهای عراقی مستقر در منطقه فاو به نزدیکی هور منتقل شدند تا جلوی حمله‌ای که تصور می‌شد از ناحیه هور قرار است آغاز شود را بگیرند. الگاوی، فرمانده لشکر ۲۳ عراق که یکسال بعد در مناطق شمالی اسیر شد در اعترافات خود می گوید:

در زمستان ۱۳۶۴ لشکر من در فاو مستقر بود. آن قدر تحرکات شما در هور زیاد شد که من مطمئن شدم حمله‌ی مجدد شما از هور است. برای همین سه تیپ از نیروهایم را از فاو به هور منتقل کردم. عکس‌های هوایی از هور نشان می‌داد که شما تانک‌های زیادی را در هور مستقر کرده‌اید. جاسوس‌های ما خبر دادند که هر روز صدها کامیون تجهیزات و نفرات وارد هور می‌شوند. دیگر مطمئن شدیم که عملیات در هور خواهد بود. وقتی که نیروها خبر دادند ایران به فاو حمله‌کرده، گفتم نگران نباشید، حمله‌ ایران به فاو یک فریب است! حمله اصلی از هور است. ما تا سه‌روز منتظر حمله‌ی شما در هور بودیم اما خبری نشد! این اشتباه من باعث شد که فاو را از دست دادیم.

[۱۶]

درگذشتویرایش

علی هاشمی فرمانده سپاه ششم سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در ۴ تیرماه ۱۳۶۷ به دنبال تهاجم سراسری ارتش عراق به جزیره مجنون و پس از اطمینان از تخلیه افراد از این جزیره، اندکی پس از جدا شدن از علی‌اصغر گرجی‌زاده؛ رئیس ستاد سپاه ششم، به هنگام ترک مقر فرماندهی، هدف موشک هلی‌کوپترهای ارتش عراق قرار گرفت و در ٢۶ سالگی کشته شد.[۱۷] با توجه به مجروح شدن و اسارت گرجی‌زاده توسط نیروهای ارتش عراق، تا مدت‌ها تصور می‌شد که هاشمی نیز در عراق اسیر شده‌است.[۱۸] در سال ۱۳۸۹ پیکر وی پس از ۲۲ سال، در نزدیکی محل استقرار قرارگاه فرماندهی سپاه ششم کشف شد و در اهواز به خاک سپرده شد.

کتاب‌شناسیویرایش

گمشده منویرایش

کتاب گمشده من؛ خاطرات محسن رضایی فرمانده وقت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، از علی هاشمی است.[۳]

هوریویرایش

هوری نام کتابی می‌باشد، که به شرح خاطرات و بررسی زندگی‌نامه علی هاشمی می‌پردازد.[۱۹]

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. :: Tanvir.ir ::. پایگاه اطلاع‌رسانی سپاه فجر استان فارس، سایت خبری سپاه فارس
  2. «پایگاه اطلاع‌رسانی محسن رضایی - علی هاشمی و مهدی نریمی بهترین رفیقان بودند». بایگانی‌شده از اصلی در 31 اكتبر 2012. دریافت‌شده در 1 مارس 2012. تاریخ وارد شده در |archive-date= را بررسی کنید (کمک)
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ناصر حسینی‌پور (۱۳۹۲)، «سوم»، پایی که جا ماند، سوره مهر، ص. ۱۷۸، شابک ۹۷۸۳۶۱۱۷۵۲۲۴۷
  4. «فرمانده قرارگاه فوق‌سرّی نصرت را بشناسید». خبرگزاری تسنیم.
  5. «تا زمانیکه [[صدام]] زنده بود اسم این فرمانده باارزش سپاه نباید گفته می‌شد». دیپلماسی ایرانی. تداخل پیوند خارجی و ویکی‌پیوند (کمک)
  6. «مأموریت محرمانهٔ شهید سردار علی هاشمی به دستور محسن رضایی». خبرگزاری تسنیم. ۲۳ شهریور ۱۳۹۶.
  7. «فرمانده سری‌ترین قرارگاه جنگ شهید علی هاشمی». بنیاد شهید و امور ایثارگران. ۴ خرداد ۱۳۹۶.
  8. «نقش شهید علی هاشمی در عملیات خیبر». نوید شاهد.
  9. «به یاد سردار شهید علی هاشمی؛ یار جهان آرا در آزادی خرمشهر». روزنامه کیهان.
  10. «سردار سرلشکر علی هاشمی». تبیان.
  11. «خاطرات سردار گرجی‌زاده از زندان مخوف الرشید - جزئیات شهادت سردار علی هاشمی». خبرگزاری فارس. دریافت‌شده در ۸ بهمن ۱۳۹۴.
  12. هوری، زندگینامه و خاطرات شهید علی هاشمی، انتشارات شهید ابراهیم هادی
  13. «مروری بر خاطرات سردار محسن رضایی درباره شهید علی هاشمی». وب‌گاه محسن رضایی.
  14. ناصر حسینی‌پور (۱۳۹۲)، «سوم»، پایی که جا ماند، سوره مهر، ص. ۱۸۰، شابک ۹۷۸۳۶۱۱۷۵۲۲۴۷
  15. محمد مهدی بهداروند (۱۳۹۴)، «شانزدهم»، زندان الرشید، سوره مهر، ص. ۶۱۲، شابک ۹۷۸-۶۰۰-۱۷۵-۵۹۵-۸
  16. هوری، زندگینامه و خاطرات شهید علی هاشمی، انتشارات شهید ابراهیم هادی
  17. محمد مهدی بهداروند (۱۳۹۴)، «اول»، زندان الرشید، سوره مهر، ص. ۳۴، شابک ۹۷۸-۶۰۰-۱۷۵-۵۹۵-۸
  18. محمد مهدی بهداروند (۱۳۹۴)، «هجدهم»، زندان الرشید، سوره مهر، ص. ۷۰۴، شابک ۹۷۸-۶۰۰-۱۷۵-۵۹۵-۸
  19. انتشار زندگی‌نامه سردار شهید علی هاشمی در «هوری» خبرگزاری قرآن

پیوند به بیرونویرایش