عمارلو (گیلان)

از ایل‌های بزرگ کرد کرمانج در استان گیلان

ایل عمارلوویرایش

عمارلو به کرمانجی ( emarlû/amarlû/omerlû)

از ایل‌های بزرگ کردکرمانج و از قوم‌های باستانی خاورمیانه است. مردم این ایل به زبان کُرمانجی سخن می‌گویند. سرزمین اصلی و نخستین ایشان ایالت وان در کردستان باکور ( یعنی کردستان ترکیه ) میباشد ؛ و، امروزه در سوریه، ترکیه، و ایران سکونت دارند. در پی اتحاد با صفویان، طایفه‌هایی از ایشان به همراه دیگر ایل‌ها از کردستان به خراسان کوچیدند. ایل عمارلو یک توقف ۱۳۰ ساله در هجرت تاریخی خود را در سرزمین خراسان سپری کرد. نادرشاه افشار، در سال ۱۱۴۵/ ۱۱۴۱، این قوم را به سرپرستی ولی خان بزرگ از قوچان به گیلان، کوچاند؛ تا، جلوی تاخت و تاز و تجاوز روسها در این منطقه گرفته شود. بارزترین نوادگان خان‌های این ایل از همین منطقه هستند.

فرزندان ولی خان عمارلو عبارتند از:

محمدرضا کلانتر بزرگ

  • قربانعلی خان
  • محمد خان
  • حیدر خان
  • نوروز خان
  • محراب خان
  • آدینه خان
  • شریف خان،

خوانین و نوادگانشان ساکن خورگام کنونی , روستای سرمل و ماشمیان و طالکوه. بقیهٔ طوایف این ایل در روستاها یا شهرهای اطراف ساکن هستند. بیشتر ساکنان شهرستان رودبار از ایل عمارلو می‌باشند. ایشان پس از ورود نام خود را بر روی مناطقی که حکومت می‌کردند نهاده‌اند. هنوز هم اسم عمارلو نام یک بخش (با دهستان‌هایی چون جیرنده - کلیشم _خورگام - و بلوکات) در شهرستان رودبار عمارلو می‌باشد.

متأسفانه طی این چند سال و به اشتباه و با رابطه بازی و سیاسی کاری توسط مسئولین از وسعت جغرافیایی اسم عمارلو به عنوان یک بخش کمتر شده‌است. در پی این تغییرها در منطقه عمارلو، بخش عمارلو به دوبخش عمارلو به مرکزیت جیرنده که در اصل فاراب بوده و بخش خورگام که اصلی ترین عمارلویی ها را دارد به مرکزیت بره سر و چهارمحل تقسیم شده‌است. بیشترین روستاهای که به زبان کردی کرمانجی صحبت می‌کنند در بخش خورگام قرار دارند که عبارتند از؛ چهارمحل,ماشمیان برارود سرمل چره چلکاسر شیرکده دوسالده طالکوه قسمتی ازلیاول علیا گردویشه قسمتی ازبره سر پشتاکلاه سیبن چهیش پس طالکوه چمل لیاول سفلیرشی سی دشت گوفل حاجیده می‌باشد اما خیلی از کرمانج‌ها در بخش عمارلو هستند که به گویشی از ترکیبِ (تاتی_کُرمانجی) گپ می‌زنند (شهر جیرنده و روستای داماش و بیورزن و اطراف) یا کُرمانجی هم می‌دانند یا هنوز کاملاً به زبان کُردی کُرمانجی (برخی روستاهای دهستان جیرنده از جمله سنگرود) گپ می‌زنند. نکته قابل توجه این است که این ایل لهجه خاص خود را در زبان کُردی کُرمانجی دارد. مردم ایل عمارلو برای رقص کُردی به صورت حلقه و دست تو دست هم می‌رقصند و بهترین رقصنده (مرد) نقش هدایت و اولین نفر گروه رقصندگان است (سَرچوپی کِش). مردمان ایل عمارلو پس از دوسری هجرت تاریخی، هنوز زبان و آداب و رسوم خود را به خوبی حفظ کرده‌اند. مردمان این ایل نزدیک به ۴۴۰ سال است که از سرزمین نخستین خود یعنی کردستان ترکیه دور هستند .

  • لازم به ذکر است که تعدادی از روستاهای منطقه عمارلو مانند دشترز،زکابر و زرده کش محل سکونت طایفه سلخوری از ایلات کرد زبان که به گویش لکی صحبت می کنند می باشد که طبق برخی نظرات در زمان صفویه و یا قاجار از لرستان به این منطقه کوچ داده شدند.

طایفه گل گل سلخوری،یارکه سلخوری و اولادی سلخوری از جمله این طوایف هستند که بیشتر افراد این طوایف ساکن شهر قزوین هستند.

مسؤلین زیادی مانند نمایندگان مجلس قول برگرداندن نام عمارلو به محل اصلی یعنی خورگام فعلی, و اطلاق نام فاراب به مرکزیت جیرنده داده اند اما هیچگاه این مهم را انجام نداده اند.

عمارلو در نقاط دیگرویرایش