باز کردن منو اصلی

غائله آذربایجان[۱][۲][۳] که در منابع غربی بحران سال ۱۹۴۶ ایران (به انگلیسی: Iran crisis of 1946) نامیده شده،[۴] اشاره به وقایعی دارد که در خلال سال‌های ۱۳۲۶۱۳۲۵ در ایران دارد که منجر به تشکیل و سقوط حکومت خلق آذربایجان و جمهوری مهاباد شد. این بحران یکی از اولین بحران‌های جنگ جهانی دوم بود.

غائله آذربایجان
زمان
مکان آذربایجان
نتیجه * پیروزی ایران
جنگندگان
State flag of Iran (1907-1933).svg ایران
Flag of the Republic of Mahabad.svgجمهوری مهاباد
Azerbaijan people's government flag.svgحکومت خودمختار آذربایجان

در پایان جنگ جهانی دوم قرار بر این بود که پس از تسلیم آلمان اشغال ایران توسط روسیه و انگلیس پایان پذیرد ولی در عمل شوروی ارتش سرخ را از شمال ایران خارج نکرد و دست به تشکیل حکومت خلق آذربایجان و جمهوری مهاباد زد.

قوام السلطنه نخست‌وزیر وقت ایران به کمک آمریکایی‌ها عملاً دست به فریب استالین زد و با پیش کشیدن امتیاز نفت شمال که به قرارداد قوام-سادچیکف معروف بود و همچنین همزمانی با فشار و تهدید آمریکا، شوروی از خاک ایران عقب نشست و هر دو حکومت با ورود ارتش شاهنشاهی ایران به سرعت سقوط کردند. بعد از خروج نیروهای شوروی از ایران قوام از نخست‌وزیری استعفا نمود و روسها را از تمامی قولهایی که به ایشان داده بود بی نصیب گذاشت. این بحران از اولین رخدادهای جنگ سرد به‌شمار می‌رود.

در همین زمینهویرایش

منابعویرایش

  1. قانون عفو عمومی مجرمین غائله آذربایجان و زنجان مصوب ۲۶ مرداد ماه ۱۳۲۷ مجلس شورای ملی ایران
  2. رفع غائله آذربایجان
  3. مروری بر غائله آذربایجان
  4. 1946 in Iran: Iran Crisis of 1946, United Nations Security Council Resolution 3, United Nations Security Council Resolution 5, General Books LLC, 2010, ISBN 9781158609345