غایب مفقود الاثر

غایب مفقود الاثر مطابق ماده ۱۰۱۱ قانون مدنی ایران شخصی است که از غیبت او مدت زیادی گذشته باشد و از او هیچ خبری وجود ندارد. برای غایب مفقود الاثر بودن غیبت طولانی و نبودن خبری مبنی بر زنده بودن یا مرگ شخص ملاک است.[۱][۲]

بحث کامل غایب مفقود الاثر در کتاب پنجم از جلد دوم قانون مدنی ایران از ماده ۱۰۱۱ تا ماده ۱۰۳۰ گفته شده که این بحث برگرفته از فقه امامیه است.[۳]

موت فرضی

چنانچه غیبت شخص غایب ادامه داشته باشد دادگاه می‌تواند در شرایطی حکم به مرگ فرضی شخص غایب دهد و مهم‌ترین اثر صدور حکم مرگ آن است که اموال غایب به‌طور قطعی میان وراث او تقسیم می‌شود. برای اینکه حکم موت فرضی صادر شود مطابق ماده ۱۰۱۹ قانون مدنی، می‌بایست از تاریخ آخرین خبری که از حیات این شخص رسیده، مدت زیادی گذشته باشد و در واقع معیاری عرفی وجود دارد اما در ادامه و در مواد ۱۰۲۱٬۱۰۲۰ و ۱۰۲۲ فرض‌هایی مطرح گردیده و مدت‌هایی برای غیبتِ شخص ،مشخص شده که کمترین آن سه سال و بیشترین آن ده سال است. حکم موت فرضی پس از مدت‌های گفته شده به درخواست اشخاص ذی‌نفع مانند وراث و طلبکاران صادر گردیده اما قبل از آن باید مطابق ماده ۱۰۲۳ قانون مدنی در یکی از روزنامه‌های محل زندگی غائب قبل از غیبت و در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار سه آگهی به‌طور متوالی به فاصله یک ماه از یکدیگر منتشر شود تا کسانی که خبری از شخص غایب دارند اطلاع دهند و در صورتی که از تاریخ انتشار اولین آگهی یک سال بگذرد و خبری از شخص غایب نشده باشد، دادگاه حکم به موت فرضی شخص غائب مفقود الاثر می‌دهد.[۴]

وضعیت ازدواج غایب

اگر غایب مفقود الاثر مرد باشد و ازدواج کرده باشد از آنجا که وضعیت حیات و مرگ او مشخص نیست وضعیت ازدواج او نیز نامشخص می‌شود. در این صورت پس از گذشتن چهار سال از غیبت شخص غایب، زن او می‌تواند درخواست طلاق کند و باید مطابق ماده ۱۰۲۳ قانون مدنی در یکی از روزنامه‌های محل زندگی غایب قبل از غیبت و در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار سه آگهی به‌طور متوالی به فاصله یک ماه از یکدیگر منتشر شود تا کسانی که خبری از شخص غایب دارند اطلاع دهند و در صورتی که از تاریخ انتشار اولین آگهی یک سال بگذرد و خبری از شخص غایب نشده باشد، دادگاه حکم طلاق را صادر می‌کند.[۵]

زن از زمان تاریخ صدور حکم طلاق باید عده وفات نگه دارد که مدت آن چهار ماه و ده روز است در این صورت چنانچه در مدت عده حکم موت فرضی شخص صادر شود زن او نیز ارث خواهد برد اما اگر مدت عده گذشته باشد و پس از آن حکم موت فرضی صادر شود در این صورت زن از شوهر غایب خود ارث نمی‌برد. همچنین اگر در مدتی که زن در عده وفات است، شوهر غایب او بازگردد مطابق ماده ۱۰۳۰ قانون مدنی می‌تواند به همسر خود رجوع کند و رابطه زوجیت باقی خواهد ماند اما اگر بعد از گذشتن مدت عده، شوهر غایب پیدا شود دیگر نمی‌تواند رجوع کند، بنابراین طلاق از مرد غایب مفقود الاثر نوعی طلاق رجعی است.[۶]

جستارهای وابسته

منابع

  1. قاسم‌زاده، سید مرتضی. امور حسبی، تهران:انتشارت میزان. ۱۳۹۰.
  2. صفایی, سید حسن; خیریه, زینب. "مبانی فقهی و قانونی طلاق زوجه غایب مفقودالاثر به علت انقضای چهار سال از تاریخ غیبت یا عسر و حرج با رویکردی بر آرای امام خمینی". پژوهشنامه متین (به Persian). 14 (56): 119. ISSN 2423-6462.
  3. «امام خمینی (س) - احکام غایب مفقودالاثر با رویکردی بر نظرات امام خمینی (س)». www.imam-khomeini.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۲۵.
  4. «غایب مفقودالاثر (حقوق خصوصی) - ویکی فقه». wikifeqh.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۲۲.
  5. «امام خمینی (س) - حکم زوجه شخص مفقود الأثر و غایب». www.imam-khomeini.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۲۵.
  6. «بازگشت غایب مفقودالاثر چه تأثیری بر تقسیم اموال و انحلال ازدواج او خواهد داشت». تابناک.

پانویس

  • صفایی، سید حسین. قاسم‌زاده، سید مرتضی. حقوق مدنی، اشخاص و محجورین، تهران:انتشارات سمت. ۱۳۷۵
  • اسماعیلی، محسن. اکبرزاده مقدم، سعید. تحلیل فقهی و حقوقی مادهٔ ۱۰۱۳ قانون مدنی و امکان تعمیم آن به انواع امین، تهران:فصلنامه آموزه‌های حقوقی گواه. ۱۳۹۶