باز کردن منو اصلی

غلامرضا دادبه

موسیقی‌دان و هنرمند ایرانی

غلامرضا دادبه مشهور به (جانسوز) ایرانشناس، نویسنده و استاد موسیقی و آواز ایرانی بود.

زندگی‌نامهویرایش

(جانسوز) در ۱۴ فروردین ماه سال ۱۲۹۹ خوشیدی در شهر اصفهان متولد گردید. کودکی و جوانی را در این شهر سپری کرد و در دوران جوانی به کار شناخت عرفان ایرانی و خدمت در خانقاه‌های گوناگون ایران پرداخته‌است کار پژوهش و شناسایی تاریخ و فرهنگ ایران را از خانقاه‌های سراسر ایران دنبال کرد.

دادبه در سال‌های جوانی نزد سید رحیم اصفهانی و پس از آن نزد حسین ساعت‌ساز (آواز و تار) را فراگرفت. وی شاگردانی نیز تربیت کرده‌است. از آثار آوازی او کاست برگ سبز شماره ۱۱۵ و اجراهای خصوصی با اساتیدی چون حسن کسایی، احمد عبادی، محمد موسوی و … را می‌توان یاد کرد.

مطالعات وی در خصوص تاریخ و فرهنگ ایران باستان در زندگی علمی و فرهنگی او تاثیر گذار بود و همچنین چهل سال در برخی از دانشگاه‌های ایران به کار تدریس فرهنگ ایران باستان به دانشجویان می پرداخت.

چکیده دیدگاه‌های وی شامل دست نوشته‌های برجای مانده از او نزد شاگردان و فرزندش آریاسب دادبه نگهداری می‌شود.

خاندانویرایش

وی اصالتاً از روستانشینان شهرستان دشتی استان بوشهر بوده است. پدر وی شیخ غلامحسین حاجیانی از خاندان قدیمی حاجیانی ابن مقفه در روستای مسیله عبدی (از توابع بخش کاکی شهرستان دشتی) در استان بوشهر به دنیا آمده و در سن بیست سالگی برای تحصیل راهی نجف شده و در آنجا از شاگردان آخوند ملا محمدکاظم خراسانی و جهانگیرخان قشقایی و … بوده و به توصیه جهانگیرخان قشقایی به همراه دوست خود شیخ ناصرعلی (اسدالله) ایزدگشسب راهی سفر شرق شده و به سختی به سبزوار رسیده تا از محضر ملاهادی سبزواری درس بگیرد ولی وقتی به آنجا می‌رسد ملا هادی درگذشته بود آن‌ها از آنجا به بیدخت گناباد رفته و به سلطان علیشاه گنابادی گرایش پیدا می‌کند و پس از سال‌ها زندگی در بیدخت به اصفهان می‌رود و آنجا را برای زندگی انتخاب می‌کند و ازدواج می‌کند و تا پایان عمر به تدریس می‌پردازد و صاحب فرزندانی می‌شود که غلامرضا دادبه یکی از آن‌ها می‌باشد.

شاگردانویرایش

از غلامرضا دادبه دو فرزند به نام‌های ویشتاسب و آریاسب به دنیا آمدند که هر دو در نزد پدرشان و با او در کار شناخت و پژوهش فرهنگ و تاریخ و هنر ایران باستان همگام شدند. دادبه شاگردانی نیز تربیت کرده‌است، از جمله:

در نگاه شاگردانویرایش

محمدرضا شجریان اینچنین از دادبه می‌گوید: «از سال ۱۳۵۸، بعد از انقلاب، من با آقای دادبه یکی از اساتید اندیشه و مردی عارف که سررشتهٔ موسیقی داشتند، آشنا شدم و دائماً در جلسات راجع به دیدگاه هنر و بنیادهای هنر و جامعه‌شناسی هنر و دوران‌شناسی هنر صحبت و بحث می‌کرد … ردیف و تصنیف کار نمی‌کردند و یک مقدار شیوهٔ دشتستانی را از ایشان گرفتم. شاید مهم‌ترین بخش زندگی هنری من آشنایی با ایشان است و درک کلاس ایشان از سال ۵۸ که هنوز هم ادامه دارد.» (محمدرضا شجریان: کتاب راز مانا)

استاد دادبه بیشترین تأثیر فکری را در من داشته و ما را دگرگون کرد. او نشان داد انسانیت مهم‌ترین مسئله‌است. زندگی و تلاش برای انسان و آرمان‌های انسانی، کلیدی بود تا استاد دادبه توجه مرا به آن معطوف کند تا سعی کنم آثار هنری و آواز را در جهت نیل به این مقصود پیش برم.

درگذشتویرایش

ویشتاسب دادبه فرزند بزرگ او در بهمن ماه سال ۱۳۷۹ خورشیدی درگذشت و خود غلامرضا دادبه چند ماه بعد، در سحرگاه ۱۱ مرداد سال ۱۳۸۰ خورشیدی درگذشت.

منابعویرایش