فارسان

شهری در استان چهارمحال و بختیاری، ایران

فارسان یکی از شهرهای استان چهارمحال و بختیاری است. شهر فارسان، مرکز شهرستان فارسان است.

فارسان
فارسون / پارسون
فارسان.jpg
کشور ایران
استانچهارمحال و بختیاری
شهرستانفارسان
بخشمرکزی
نام(های) پیشینپارسوم
سال شهرشدن۱۳۵۹
مردم
جمعیت۳۰٫۵۰۴ نفر (۱۳۹۵)[۱]
جغرافیای طبیعی
مساحت۲۵۰۰ کیلومتر مربع
ارتفاع۲۰۷۲ متر[۲]
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه۱۲/۱[۲]
میانگین بارش سالانه۶۰۰ میلیمتر[۲]
روزهای یخبندان سالانه۱۱۲[۲]
اطلاعات شهری
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۳۸

جغرافیاویرایش

شهر فارسان در ۵۰ درجه و ۳۵ دقیقه طول شرقی جغرافیایی و ۳۲ درجه و ۱۶ دقیقه عرض شمالی جغرافیایی، و ارتفاع ۲۰۷۲ متر از سطح دریا در یک منطقه کوهستانی قرار دارد.[۳][۴] شهر فارسان در ۳۵ کیلومتری شهرکرد(مرکز استان)، میان پیشکوه‌های زاگرس در مکان مرتفع و خوش آب و هوا بنا گردیده و کوه کلک معروف به کوه کبود در جنوب شهر قرار دارد و اکثر ماه‌های سال پوشیده از برف است در اطراف این شهر چشمه ساران و ییلاقهای خوش آب و هوایی وجود دارد؛ که فصول گرم سال از مناطق مختلف کشور جهت تفریح و تنوع آب و هوا به این شهر مسافرت می‌کنند.[۵] رود سراب غرب و جنوب این شهر را مشروب می‌سازد.

وجه تسمیهویرایش

نام این شهر ریشه در نام سرزمین پارسوآش، پارسوا، پارسوماش یا پارسومش یا پارساماش (سرزمین شاهان پارسی) دارد که در گذر زمان بر اساس قواعد تغییر و تطور واژگان در بستر زبان محاوره، ابتدا به پارسوم، سپس پارسون و در سده اخیر ابتدا به فارسون و درنهایت به فارسان تغییر پیدا کرده‌است. اما کماکان در روستاهای اطراف و در میان بختیاریها با نام پارسون از این شهر یاد می‌گردد. این منطقه، سرزمین اصلی طوایف پارسه بوده‌است که گفته می‌شود از محلی در نواحی رشته کوه‌های زاگرس مرکزی به نام پارسوآش در امتداد زاگرس در دره‌های کرخه و کارون تدریجاً به سمت جنوب فلات ایران و سرزمین عیلام سرازیر شده‌اند.[۶]

زبانویرایش

ساکنین این شهر با گویش بختیاری سخن می‌گویند که در این گویش واژگان پهلوی میانه (پارسی میانه یا پارسیگ) و اوستایی فراوانی وجود دارد.[۷][۸]

جمعیتویرایش

 
پوشش مردان بختیاری

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۳۰٬۵۰۴ نفر (در ۸٬۴۰۰ خانوار) بوده‌است.[۹]

جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
۱۳۳۵۴٬۱۸۶—    
۱۳۴۵۶٬۰۷۸+۴۵٫۲٪
۱۳۵۵۷٬۵۹۳+۲۴٫۹٪
۱۳۶۵۱۴٬۹۳۸+۹۶٫۷٪
۱۳۷۰۱۸٬۴۲۸+۲۳٫۴٪
۱۳۷۵۲۰٬۰۹۷+۹٫۱٪
۱۳۸۵۲۶٬۲۱۹+۳۰٫۵٪
۱۳۹۰۲۸٬۰۱۳+۶٫۸٪
۱۳۹۵۳۰٬۵۰۴+۸٫۹٪

گردشگریویرایش

جاذبه‌های تاریخیویرایش

  1. تپه چغاپنجعلی: تپه چغاپنجعلی حاوی آثاری مربوط به هزاره ۵ و ۴ قبل از میلاد، هزاره اول ب م - دوره ساسانیان - سده‌های میانی و متأخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان فارسان، بخش مرکزی، جنوب شهر فارسان واقع شده‌است. این اثر در تاریخ ۱۲ شهریور ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۵۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
  2. مسجد جامع فارسان: مسجد جامع فارسان مربوط به دوره قاجار است و در فارسان، میدان مسجد جامع شهر فارسان واقع شده‌است. این اثر در تاریخ ۱۲ شهریور ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۵۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱۰]
 
فتح تهران توسط مشروطه خواهان بختیاری (طایفه)
  1. موزه فرهنگ و تمدن فارسان: این موزهٔ آثار تاریخی، شامل آثاری مربوط به دوران‌های صفویه و قاجار است.[۱۱]
  2. گردشگاه چشمه قلعه: واقع در شرق شهر فارسان. این گردشگاه که در کنار چشمه‌ای مصفا ساخته شده، به علاوه دارای قناتی تاریخی به قدمت ۲۰۰ سال است.[۱۲]

بناها و مکان‌های تاریخیویرایش

 
منطقه تفریحی، گردشگری، تاریخی پیرغار

مراکز تفریحیویرایش

مهمترین مرکز تفریحی فارسان، پیرغار واقع در ۴ کیلومتری شهر در روستای ده چشمه است. پیرغار در دامنه کوه لاخرسان قرار گرفته و مشتمل بر چشمه ای پرآب، آبشار فصلی و منطقه جنگلی است. سنگ نوشته دوران مشروطه که شرح لشکر کشی بختیاریها به تهران در انقلاب مشروطه می‌باشد نیز در این تفریحگاه واقع شده‌است. این سنگ نوشته به دستور سردار اسعد بختیاری حجاری شده‌است. از دیگر مناطق تفریحی فارسان می‌توان به چشمه دره حنا، تپه چقا پنجعلی، سر درّه و چشمه قلعه اشاره کرد.

صنایع دستیویرایش

از مهم‌ترین و ارزشمندترین صنایع دستی که قدمتی دیرینه دارد بافتن فرش دستباف است که در روستاهای مختلف با طرح‌ها و نقش‌های متفاوتی بافته می‌شود. سایر دستبافته‌ها که هنوز در این شهر رایج است عبارت‌اند از: گلیم، جاجیم، نمد مالی، چوغا بافی، خرسک بافی -نوعی قالی- و گیوه دوزی.

هنرویرایش

از جمله خصوصیات برجسته شهر فارسان استعداد و علاقه زیاد اهالی این شهر به فرهنگ و هنر است. به گونه‌ای که رشته‌های هنری شهر همچون شعر و ادب، تئاتر و نمایش، شاهنامه خوانی و… کارنامه درخشانی در سطح کشور دارند. به عنوان نمونه، گروه تئاتر شهر، بارها نمایش‌هایی را در جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر اجرا کرده‌است.[۱۴][۱۵] همچنین، این شهر، سالانه میزبان جشنواره تئاتر استان با عنوان جشنواره تئاتر ققنوس است.[۱۶]

ورزش حرفه‌ایویرایش

در سالهای گذشته، دو تیم از شهر فارسان در بالاترین سطح ورزش حرفه‌ای کشور حضور داشته‌اند.

  1. تیم فوتبال ساحلی بانوان فارسان که در لیگ برتر کشور حضور دارد.
  2. تیم تیراندازی با کمان فارسان که در سال ۹۳ قهرمان لیگ برتر کشور شد.[۱۷]

به علاوه تیمهای زیر نیز در رده‌های پایین‌تر حضور داشته‌اند.

  1. تیم بسکتبال فارسان در مسابقات زیرگروه کشور حضور دارد. این تیم در سال ۹۳ مقام چهارم زیرگروه کشور را کسب کرد. تیم‌های اول تا سوم این مسابقات به لیگ دسته دوم کشور صعود کردند.[۱۸]
  2. تیم فوتبال پیام فارسان با قهرمانی در لیگ برتر استان در سال ۹۲ به لیگ دسته سوم فوتبال کشور صعود کرد.[۱۹]

مراکز آموزش عالیویرایش

* دانشگاه هنر فارسان

* دانشگاه آزاد واحد فارسان

* دانشگاه پیام نور واحد فارسان

* دانشگاه جامع علمی کاربردی واحد فارسان

منابعویرایش

  1. درگاه ملی آمار https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ سازمان هواشناسی چهار محال و بختیاری http://www.chaharmahalmet.ir/dataarchive.asp
  3. https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=fa&pagename=فارسان&params=32.2569_N_50.5642_E_
  4. https://nbsh.basu.ac.ir/article_1135_93f63bba07a0f364aeffae5ddf58dc97.pdf
  5. https://cb.doe.ir/portal/home/?926298/فارسان
  6. https://iranboom.ir/nam-avaran/koroshe-bozorg/6148-korosh-bozorg-zarinkob.html
  7. http://ensani.ir/file/download/article/20110207184614-0%20(6).pdf
  8. «فارسان». صدا و سیمای مرکز چهارمحال و بختیاری. دریافت‌شده در ۴ فوریه ۲۰۱۹.
  9. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در خرداد ۱۳۹۶.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ http://iranshahrpedia.com/view/34750
  11. باشگاه خبرنگاران جوان http://www.yjc.ir/fa/news/6089957
  12. http://irna.ir/news/80431638
  13. http://iranshahrpedia.com/view/17786
  14. خبرگزاری مهر http://www.mehrnews.com/news/2410110/اعلام-نتایج-بازخوانی-بخش-تازه-های-تئاتر-ایران
  15. سایت جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر https://fitf.theater.ir/twentyninthfadjr
  16. https://www.dana.ir/329401
  17. https://www.isna.ir/amp/shahrekord-18648
  18. فدراسیون بسکتبال ایران http://www.iranbasketball.org/news/fed-news/matches-comittee/3628-1393-10-22-11-13-54
  19. خبرگزاری مهر http://www.mehrnews.com/news/2168412