فروکافت

فرایند شیمیایی

فروکافت یا کاتالیز (به انگلیسی: Catalysis)، تغییر در سینتیک یک واکنش شیمیایی با بهره‌جویی از یک کاتالیزگر است. بیشتر هدف از کاتالیز، تهییج مرحلهٔ آغازین واکنش است؛ به عبارت دیگر، کاتالیزگر نقش یک آغازگر را بازی می‌نماید.

یک فیلتر هوا که با استفاده از یک کاتالیست اکسایش دما-پایین، در دمای اتاق مونوکسیدکربن را که بسیار سمی و کشنده است به دی اکسید کربن تبدیل می کند. همچنین می تواند فرمالدئید را از هوا حذف کند.

به واکنشی که در آن کاتالیز صورت پذیرد، واکنش کاتالیتیک یا فروکافته گفته می‌شود.

انواع کاتالیز

 
سازوکار کاتالیتیک در واکنش SHOP

سازوکارها

شناس‌ترین سازوکارهای واکنش‌های کاتالیتیک در زیر آمده‌اند:

سازوکارهای کاتالیز ناهمگن

سازوکار لنگمویر-هینشلوود

سازوکار لنگمویر-هینشلوود[۱]از مراحل جذب، انتشار در سطح و واجذب تشکیل شده است. سپس واکنش‌دهنده‌های A و B از فاز گازی بر سطح کاتالیزگر ،جذب سطحی بشوند:[۲]

 

 

گونه‌های جذب‌شده بر سطح کاتالیزگر جذب شده و با C واکنش می‌دهند:

 

در مرحلهٔ آخر C واجذب می‌شود:

 

سازوکار الی-ریدیل

 

 

 

سازوکار مارس فن‌کرولن

 

 

 

 

سازوکارهای کاتالیز همگن

کاتالیز اسید - باز

 
 
 

کاتالیز فلزهای واسطه

کاتالیز فلزهای واسطه نیز از کاتالیزهای همگن به شمار می‌رود.

جستارهای وابسته

منابع

  1. IUPAC, Compendium of Chemical Terminology, 2nd ed. (the "Gold Book") (1997). Online corrected version:  (2006–) "{{{title}}}".
  2. "Surface Science: Foundations of Catalysis and Nanoscience, von Kurt W. Kolasinski". books.google.de. Retrieved 2009-12-03.