باز کردن منو اصلی

فریدون توللی

نویسنده و شاعر ایرانی

فریدون تَوَلَّلی (۱۲۹۸، شیراز – ۹ خرداد ۱۳۶۴، تهران) شاعر ایرانی بود.

فریدون توللی
Ferydon tavalli.jpg
زادروز ۱۲۹۸ خورشیدی
شیراز
پدر و مادر جلال توللی
مرگ ۹ خرداد ۱۳۶۴
تهران
ملیت  ایران
علت مرگ بیماری قلبی
پیشه شاعر
همسر(ها) مهین توللی
فرزندان نیما و فریبا و رها
دانشگاه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران

زندگی‌نامهویرایش

فریدون توللی در شیراز به دنیا آمد. والدینش از تیرهٔ توللی طایفه عملهٔ قشقایی بودند. پس از پایان دورهٔ آموزش‌های دبستانی و دبیرستانی در این شهر، وارد دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۲۰ در رشتهٔ باستان‌شناسی دانشکده ادبیات این دانشگاه فارغ‌التحصیل گردید. سپس به کار باستان‌شناسی روی آورد و تا امرداد ۱۳۳۲ چندی رئیس ادارهٔ باستان‌شناسی استان فارس بود. توللی، پس از شهریور ۱۳۲۰ وارد فعالیت‌های سیاسی شد و به نوشتن مقالات سیاسی در نشریات حزب توده و مجموعهٔ سیاسی طنزآمیزی با نام «التفاصیل» پرداخت. توللی پس از کودتای ۲۸ امرداد از فعالیت‌های سیاسی دست شست و در کتابخانهٔ دانشگاه پهلوی شیراز به کار مشغول شد. توللی بر اثر آشنایی با نیما یوشیج در شعر به‌شیوهً جدید گرایش یافت و به یکی از پیشروان آن تبدیل شد. دفترهای شعر «رها» و «نافه» او محصول همین دوران است. وی بعدها به مخالفت با فرم آزاد نیمایی پرداخت و مجموعه‌ای از غزل و قصیده به شیوهٔ قدیم را با نام «پویه» منتشر کرد.

توللی با زبان فرانسه آشنایی داشت و اشعاری از شاعران فرانسه‌زبان را به فارسی برگردانده‌است. او سرانجام پس از سال‌ها بیماری قلبی در سال ۱۳۶۴ درگذشت. همسر وی مهین توللی بود که از آن‌ها سه فرزند به نام‌های نیما و فریبا و رها به‌جای مانده‌است. توللی به‌خاطر علاقهٔ زیادش به نیما نام او را بر نخستین دختر خود می‌گذارد. ویژه‌نامهٔ توللی در شمارهٔ هشتاد و پنج مجلهٔ بخارا با مقالاتی از محمدرضا شفیعی کدکنی، محمد افشین‌وفایی، مهدی فیروزیان، علی‌اکبر سعیدی سیرجانی و… در زمستان ۱۳۹۰ منتشر شده‌است.

ویژگی اشعار توللیویرایش

شعر توللی عمدتاً شعری عاشقانه، رمانتیک و احساساتی است: با تصاویر، واژه‌ها و ترکیب‌های فریبندهٔ خوشاهنگ، که با بیان شاعرانهٔ احساسات فردی، بیش از هر چیز از کامجویی‌های جسمانی سخن می‌گوید؛ و توفیق وی در شاعری، به‌سبب همین شعرهاست. توللی در سرودن شعر عاشقانه به شیوهٔ نو، روزگاری پیشرو و نظریه‌پرداز بوده‌است و در این زمینه سهم بزرگی دارد.

دفتر اشعارویرایش

التفاصیل (۱۳۲۴)

رها (۱۳۲۹)

کاروان (۱۳۳۱)

نافه (۱۳۴۰)

پویه (۱۳۴۵)

شگرف (۱۳۵۳)

بازگشت (۱۳۶۹)

کابوس (۱۳۸۶)

نمونهٔ شعرویرایش

شعر «بَلَم» یکی از مشهورترین اشعار فریدون توللی است.

بَلَم، آرام چون قویی سبکباربه نرمی بر سرِ کارون همی رفت
به نخلستان ساحل قرصِ خورشید ز دامان افق بیرون همی رفت
شفق بازی‌کنان در جنبش آبشکوهِ دیگر و راز دگر داشت
به دشتی پُر شقایق باد سرمستتو پنداری که پاورچین گذر داشت
جوان پارو زنان بر سینهٔ موجبلم می‌راند و جانش در بلم بود
صدا سر داده غمگین در رهِ بادگرفتار دل و بیمار غم بود
«دو زُلفونِت بُوِد تار رُبابمچه می‌خواهی از این حال خرابُم»
«تو که با مو سرِ یاری نداریچرا هر نیمه شو آیی به خوابُم»
درون قایق از باد شبانگاهدو زلفی نرم‌نرمک تاب می‌خورد
زنی خم گشته از قایق بر امواجسر انگشتش به چین آب می‌خورد
صدا چون بوی گل در جنبش آببه آرامی به هر سو پخش می‌گشت
جوان می‌خواند سرشار از غمی گرمپِیِ دستی نوازش بخش می‌گشت
«تو که نوشُم نِئی نیشُم چراییتو که یارُم نِئی پیشُم چرایی»
«تو که مرهم نِئی زخمِ دلُم رانمک‌پاش دل ریشُم چرایی»
خموشی بود و زن در پرتو شامرُخی چون رنگ شب نیلوفری داشت
ز آزار جوان دلشاد و خرسندسری با او، دلی با دیگری داشت
ز دیگر سوی کارون زورقی خُردسبک بر موجِ لغزان پیش می‌راند
چراغی کورسو می‌زد به نی‌زارصدایی سوزناک از دور می‌خواند
نسیمی این پیام آورد و بگذشت:«چه خوش بی، مهربونی از دو سَر بی»
جوان نالید زیر لب به افسوس:«که یک‌سر مهربونی، درد سر بی»

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش

  • «فریدون توللی». انتشارات کلک آزادگان. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ سپتامبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۰۸. پیوند خارجی در |اثر= وجود دارد (کمک)