فهرست آثار ملی شهرستان فریمان

شهرستان فریمان یکی از شهرستان‌های استان خراسان رضوی است. مرکز این شهرستان شهر فریمان است. قلندرآباد، سفیدسنگ و فرهادگرد دیگر شهرهای آن هستند.

موقعیت شهرستان فریمان در استان

فریمان از دیرباز به خاطر پیشینه و درج در سفرنامه‌ها و بناهای تاریخی مانند سد تاریخی فریمان و کاروانسرای تاریخی، بافت قدیم شهر و کارخانه قند و شهرک صنعتی کاویان و آب و هوای خوب معروف است. این شهر همچنین زادگاه مرتضی مطهری و بر اساس اسناد شفاهی محل تولد انوشیرون (مادر شاه ایرانی از سکونتگاه فریمان) می‌باشد در خصوص علامه شهید مرتضی مطهری که خانه و موزه وی اکنون در این شهر می‌باشد.[۱]

فریمان درگذشته همواره در سایه رویدادهای تاریخی نیشابور قرار داشته گفته شده که این منطقه اسفنج یا اشبند نامیده می‌شده‌است که از وابسته‌های نیشابور کهن بوده‌است. مرکز آن فرهادگرد یا ده فرهاد بود که اکنون در ۱۵ کیلومتری غرب شهر فریمان قرار دارد.[نیازمند منبع]

در زبان پهلوی معنای فریمان به معنای خانه دوست و دوست منش است. وجود آثار تاریخی نشان از قدمت فریمان دارد. فریمان در پر راه هرات باستان قرار دارد؛ وجود تپه‌های نادر و محوطه‌های باستانی و سنگ نگاره‌های فریمان احتمالاً از کهن‌ترین سکونتگاه‌های جهان محسوب می‌گردد. در حادثه تاریخی این شهر مدت چهار ماه مرکز حکومتی صولت‌السلطنه هزاره شده بود. در قیام گوهرشاد نقش اهالی شهر فریمان و آخوند این شهر پدر شهید مطهری فریمانی بسیار پر رنگ است.[نیازمند منبع]

آثار ثبت‌شدهویرایش

ردیف نام اثر نگاره دیرینگی موقعیت شمارهٔ ثبت تاریخ ثبت منبع
بناها
۱ رباط فریمان دوره صفوی - دوره قاجار شهر فریمان - خیابان امام موسی صدر
۲۵۸۰ ۵ بهمن ۱۳۷۸ [۲]
۲ سد فریمان   اسلامی ۳/۵ کیلومتری جنوب‌غربی روستای تقی‌آباد
۳۵°۳۶′۴۸″ شمالی ۵۹°۵۰′۰″ شرقی / ۳۵٫۶۱۳۳۳°شمالی ۵۹٫۸۳۳۳۳°شرقی / 35.61333; 59.83333 (سد فریمان)
۳۵۲۲ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ [۳]
۳ مزار نظام‌الدین عشق‌آباد دوره تیموری روستای عشق‌آباد
۴۴۶۵ ۵ آذر ۱۳۸۰ [۴]
۴ خانه شهید مرتضی مطهری اوایل دوره پهلوی شهر فریمان - خیابان امام خمینی، خیابان شهید مطهری
۵۹۳۲ ۸ مرداد ۱۳۸۱ [۵]
۵ قلعه کهنه رزمگاه سده ۷ تا ۱۲ ق روستای رزمگاه علیا
۱۰۱۸۲ ۲۳ شهریور ۱۳۸۲ [۶]
۶ مزار بی آبه سده ۱۰ - ۱۱ ق ۱۰۰ متری غرب روستای بی آبه
۱۰۴۵۵ ۲ آبان ۱۳۸۲ [۷]
۷ آرامگاه رزمگاه دوره صفوی روستای رزمگاه علیا
۱۰۴۵۶ ۲ آبان ۱۳۸۲ [۸]
۸ ساختمان اداره قند و شکر دوره پهلوی شهر فریمان - بافت قدیم شهر، خیابان طالقانی
۱۰۸۹۴ ۲ بهمن ۱۳۸۲ [۹]
۹ ساختمان شهرداری   دوره پهلوی شهر فریمان - حاشیه میدان امام خمینی، مقابل ساختمان بنیاد
۱۰۸۹۵ ۲ بهمن ۱۳۸۲ [۱۰]
۱۰ ساختمان بنیاد شهید   پهلوی اول شهر فریمان - ضلع شمالی میدان امام خمینی
۱۰۸۹۶ ۲ بهمن ۱۳۸۲ [۱۱]
۱۱ ساختمان اداره کشاورزی   دوره پهلوی شهر فریمان - بافت قدیم شهر، خیابان طالقانی
۱۰۸۹۷ ۲ بهمن ۱۳۸۲ [۱۲]
۱۲ دبیرستان شهید بهشتی   پهلوی اول شهر فریمان - بافت قدیم شهر، خیابان طالقانی
۳۵°۴۲′۲۷″ شمالی ۵۹°۵۰′۵۶″ شرقی / ۳۵٫۷۰۷۵۰°شمالی ۵۹٫۸۴۸۸۹°شرقی / 35.70750; 59.84889 (دبیرستان شهید بهشتی)
۱۰۸۹۸ ۲ بهمن ۱۳۸۲ [۱۳]
۱۳ ساختمان بانک ملی فریمان   دوره پهلوی شهر فریمان - بافت قدیم شهر، خیابان طالقانی
۱۰۹۱۸ ۲۷ بهمن ۱۳۸۲ [۱۴]
۱۴ دروازه ورودی فریمان دوره پهلوی شهر فریمان - ابتدای خیابان طالقانی
۱۰۹۲۱ ۲۷ بهمن ۱۳۸۲ [۱۵]
۱۵ قلعه حسن‌آباد دوره قاجار روستای حسن‌آباد
۱۱۰۲۶ ۱۷ مرداد ۱۳۸۳ [۱۶]
۱۶ چهاردالان پهلوی اول شهر فریمان - خیابان شهید سجودی، چهار دالان
۱۱۰۲۸ ۱۷ مرداد ۱۳۸۳ [۱۷]
۱۷ حمام شاهان گرماب دوره صفوی روستای شاهان گرماب
۱۱۰۳۲ ۱۷ مرداد ۱۳۸۳ [۱۸]
۱۸ رباط سنگ بست دوره تیموری روستای سنگ‌بست
۱۱۰۴۷ ۱۷ مرداد ۱۳۸۳ [۱۹]
۱۹ قلعه سرچشمه محمدآباد سده ۹ تا ۱۲ ق روستای سرچشمه محمدآباد
۱۱۰۴۸ ۱۷ مرداد ۱۳۸۳ [۲۰]
۲۰ آب‌انبار سعدآباد دوره قاجار روستای سعدآباد
۱۱۰۸۹ ۱۶ شهریور ۱۳۸۳ [۲۱]
۲۱ حمام مسجد قلندرآباد دوره قاجار شهر قلندرآباد - خیابان امام خمینی
۱۱۵۱۴ ۲۴ اسفند ۱۳۸۳ [۲۲]
۲۲ خانه کارخانه قند (قصر) پهلوی اول شهر فریمان - ۱ کیلومتری غرب کارخانه قند فریمان
۱۱۶۷۳ ۲۴ اسفند ۱۳۸۳ [۲۳]
۲۳ قلعه نعمان دوره تیموری بخش مرکزی - بافت روستای نعمان
۱۱۷۷۳ ۴ خرداد ۱۳۸۴ [۲۴]
۲۴ خانه یاسمنی پهلوی اول شهر فریمان - میدان امام خمینی، خیابان طالقانی
۱۱۹۱۹ ۵ تیر ۱۳۸۴ [۲۵]
۲۵ آب‌انبار سفید سنگ دوره صفوی مجاور شهر سفیدسنگ
۱۲۰۰۲ ۱۲ تیر ۱۳۸۴ [۲۶]
۲۶ ورودی قدیمی تربت جام فریمان دوره پهلوی شهر فریمان - انتهای خیابان طالقانی
۱۳۸۸۴ ۲۵ آبان ۱۳۸۴ [۲۷]
۲۷ ساختمان امورتربیتی پهلوی اول شهر فریمان - میدان امام خمینی، خیابان طالقانی غربی
۱۳۸۸۵ ۲۵ آبان ۱۳۸۴ [۲۸]
۲۸ باغ ملی فریمان   پهلوی اول شهر فریمان - حدفاصل خیابان امام خمینی، طالقانی و…
۱۵۸۷۵ ۲۴ مرداد ۱۳۸۵ [۲۹]
۲۹ بقایای قلعه کته شمشیر سده ۴ - ۶ ق حدفاصل روستای کته شمشیر علیا و کته شمشیر سفلی
۳۵°۳۴′۴۶″ شمالی ۶۰°۱′۱۰″ شرقی / ۳۵٫۵۷۹۴۴°شمالی ۶۰٫۰۱۹۴۴°شرقی / 35.57944; 60.01944 (بقایای قلعه کته شمشیر)
۲۸۱۰۷ ۱ آذر ۱۳۸۸ [۳۰]
بنا مجموعه‌ها
۳۰ مجموعه تاریخی سنگ بست   اسلامی روستای سنگ‌بست
۳۵°۵۹′۳۴″ شمالی ۵۹°۴۶′۴۹″ شرقی / ۳۵٫۹۹۲۷۸°شمالی ۵۹٫۷۸۰۲۸°شرقی / 35.99278; 59.78028 (مجموعه تاریخی سنگ بست)
۱۶۴ ۱۵ دی ۱۳۱۰ [۳۱]
تپه‌ها
۳۱ تپه فرهاد گرد پیشاتاریخ - اسلامی شهر فرهادگرد
۲۱۰۴ ۲۳ شهریور ۱۳۷۷ [۳۲]
۳۲ تپه گبری شاهان گرماب پیشاتاریخ روستای شاهان گرماب
۱۰۴۵۳ ۲ آبان ۱۳۸۲ [۳۳]
۳۳ تپه عالم پیشاتاریخ روستای سیاه سنگ
۱۱۰۲۵ ۱۷ مرداد ۱۳۸۳ [۳۴]
۳۴ تپه گرد سده ۷ - ۸ ق ۲ کیلومتری شرق روستای سرچشمه محمدآباد
۱۱۰۲۷ ۱۷ مرداد ۱۳۸۳ [۳۵]
۳۵ تپه قلعه نرگ سده ۵ تا ۹ ق روستای نرگ
۱۱۰۳۱ ۱۷ مرداد ۱۳۸۳ [۳۶]
۳۶ تپه احمدآباد هزاره دوم پیش از میلاد - دوره اشکانی و دوره ساسانی روستای احمدآباد
۱۱۰۴۹ ۱۷ مرداد ۱۳۸۳ [۳۷]
۳۷ تپه طلایی مراغه دوره ساسانی - سده ۵ تا ۷ ق روستای مراغه
۱۱۰۵۰ ۱۷ مرداد ۱۳۸۳ [۳۸]
۳۸ تپه خرگوشی دوره ساسانی - سده ۶ - ۷ ق ۲۵۰ متری شرق روستای میاندهی
۱۱۰۷۵ ۱۶ شهریور ۱۳۸۳ [۳۹]
۳۹ تپه نادر پیشاتاریخ - اسلامی روستای اقر علیا
۱۱۰۹۰ ۱۶ شهریور ۱۳۸۳ [۴۰]
۴۰ تپه قلعه سنگی گنبدک سده ۵ تا ۹ ق بخش قلندرآباد - ۵۰۰ متری شمال روستای گنبدک
۱۱۱۳۰ ۱۶ شهریور ۱۳۸۳ [۴۱]
۴۱ تپه قلعه نهسک دوره صفوی روستای نهسک
۱۱۶۷۲ ۲۴ اسفند ۱۳۸۳ [۴۲]
۴۲ تپه سیاه سنگ سده‌های اولیه تا میانه اسلامی ۳۰۰ متری شمال‌غرب سیاه سنگ
۱۳۵۲۹ ۲۳ مهر ۱۳۸۴ [۴۳]
۴۳ تپه سفالی سنگ بست سده ۷ - ۸ ق ؟
۲۹۰۵۹ ۱۳ بهمن ۱۳۸۸ [۳۰]
محوطه‌ها
۴۴ محوطه زرکک سده ۶ تا ۱۲ ق روستای زرکک
۱۰۱۸۱ ۲۳ شهریور ۱۳۸۲ [۴۴]
۴۵ محوطه کارغش بالا سده ۴ تا ۱۲ ق ۵ کیلومتری جنوب روستای کارغش علیا
۱۰۴۵۴ ۲ آبان ۱۳۸۲ [۴۵]
۴۶ محوطه بونی گز سده ۹ تا ۱۲ ق شهر فرهادگرد
۱۱۰۲۴ ۱۷ مرداد ۱۳۸۳ [۴۶]
۴۷ تل گرگ صدر اسلام ۱۰ کیلومتری جنوب شهر فریمان
۱۱۰۲۹ ۱۷ مرداد ۱۳۸۳ [۴۷]
۴۸ محوطه هوس سده ۹ تا ۱۲ ق روستای هوس
۱۱۰۳۰ ۱۷ مرداد ۱۳۸۳ [۴۸]
نمایش مختصات در نقشهٔ: اوپن‌استریت‌مپ 
بارگیری مختصات: KML
  وقفی
  مالکیت دولتی
  مالکیت خصوصی
  مالکیت عمومی

منابعویرایش

  1. «معرفی شهرستان فریمان». دانشگاه علوم پزشکی مشهد. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  2. «پرونده رباط فریمان در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  3. «پرونده سد فریمان در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  4. «پرونده مزار نظام‌الدین عشق‌آباد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  5. «پرونده خانه شهید مرتضی مطهری در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  6. «پرونده قلعه کهنه رزمگاه در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  7. «پرونده مزار بی آبه در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  8. «پرونده آرامگاه رزمگاه در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  9. «پرونده ساختمان اداره قند و شکردر فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  10. «پرونده ساختمان شهرداری در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  11. «پرونده ساختمان بنیاد شهید در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  12. «پرونده ساختمان اداره کشاورزی در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  13. «پرونده دبیرستان شهید بهشتی در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  14. «پرونده ساختمان بانک ملی فریمان در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  15. «پرونده دروازه ورودی فریمان در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  16. «پرونده قلعه حسن‌آباد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  17. «پرونده چهاردالان در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  18. «پرونده حمام شاهان گرماب در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  19. «پرونده رباط سنگ بست در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  20. «پرونده قلعه سرچشمه محمدآباد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  21. «پرونده آب‌انبار سعدآباد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  22. «پرونده حمام مسجد قلندرآباد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  23. «پرونده خانه کارخانه قند (قصر) در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  24. «پرونده قلعه نعمان در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  25. «پرونده خانه یاسمنی در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  26. «پرونده آب‌انبار سفید سنگ در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  27. «پرونده ورودی قدیمی تربت جام فریمان در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  28. «پرونده ساختمان امورتربیتی در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  29. «پرونده باغ ملی فریمان در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  30. ۳۰٫۰ ۳۰٫۱ «فهرست آثار ثبتی - اداره میراث فرهنگی شهرستان فریمان». اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  31. «پرونده مجموعه تاریخی سنگ بست در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  32. «پرونده تپه فرهاد گرد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  33. «پرونده تپه گبری شاهان گرماب در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  34. «پرونده تپه عالم در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  35. «پرونده تپه گرد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  36. «پرونده تپه قلعه نرگ در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  37. «پرونده تپه احمدآباد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  38. «پرونده تپه طلایی مراغه در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  39. «پرونده تپه خرگوشی در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  40. «پرونده تپه نادر در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  41. «پرونده تپه قلعه سنگی گنبدک در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  42. «پرونده تپه قلعه نهسک در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  43. «پرونده تپه سیاه سنگ در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  44. «پرونده محوطه زرکک در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  45. «پرونده محوطه کارغش بالا در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  46. «پرونده محوطه بونی گز در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  47. «پرونده تل گرگ در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.
  48. «پرونده محوطه هوس در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.