باز کردن منو اصلی

قره‌قالپاقستان

منطقه‌ای خودمختار در کشور ازبکستان

مختصات: ۴۳°۱۰′ شمالی ۵۸°۴۵′ شرقی / ۴۳٫۱۶۷°شمالی ۵۸٫۷۵۰°شرقی / 43.167; 58.750

جمهوری قره‌قالپاقستان

قره‌قلپاقستان
شعار ملیندارد
سرود ملیسرود ملی ازبکستان
(و بزرگترین شهر) نوکوس
زبان رسمی ازبکی، قره‌قالپاقی
نوع حکومت جمهوری خودمختار
مساحت
 -  مساحت ۱۵۶٬۶۰۰کیلومتر مربع 
جمعیت
 -  تخمین جمعیت ۱٬۸۶۰٬۹۰۰ 
 -  تراکم جمعیت ۱۰٬۱۵‎/km۲‏ 
واحد پول سوم (UZS)
منطقه زمانی UZT (ساعت جهانی ۵+)
نوع تقویم میلادی
دامنه اینترنتی UZ.
Karakalpakstan map.png

جمهوری قره‌قالپاقستان منطقه‌ای خودمختار در کشور ازبکستان است. مرکز این جمهوری شهر نوکوس است. قره‌قالپاقستان در شمال غرب ازبکستان واقع است.

جغرافیای منطقهویرایش

این جمهوری در منطقه پست و حاصلخیز توران واقع شده‌است. از جنوب غربی به بیابان قره‌قوم، از شمال غرب به فلات اوست یورت، از شمال شرق به بیابان قیریل قوم محصور شده‌است. قسمتی جنوبی دریاچه آرال در خاک این جمهوری بوده و به دلیل خشک و بیابانی بودن و همچنین فصلی بودن رودخانه‌های منتهی به دریاچه بیابانی بنام آرال قوم در این منطقه به وجود آمده‌است. بیش از ۸۰٪ خاک این کشور بیابان‌ها و کویر تشکیل شده‌است.

تاریخچهویرایش

در سال ۱۹۲۴ منطقه خودمختار قره قالپاق به مرکزیت شهر تورت کول تشکیل شد. پس از اشغال خوارزم، آمودریا و ترکستان توسط شوروی در ۱۲–۱۹ فوریه ۱۹۲۵ کنگره کشاورزان و کارگران تأسیس گشت و در ۱۶ فوریه طی مصوبه‌ای منطقه خودمختار قره قالپاقستان به صورت رسمی تأسیس و به جمهوری سوسیالیستی قزاقستان ملحق شد. در ۲۰ ژوئیه ۱۹۳۰ حکومت مرکزی شوروی اداره این منطقه را از قزاقستان به مسکو واگذار و در ۲۰ مارس ۱۹۳۲ این منطقه را به جمهوری خودمختار ارتقاء داد. سال ۱۹۳۳ شهر نوکوس به پایتختی انتخاب گشت. در سال ۱۹۳۶ به خاک جمهوری سوسیالیستی ازبکستان ضمیمه شد. در ۱۴ دسامبر ۱۹۹۰ نمایندگان مجلس محلی قانون حق حاکمیت ملی را تصویب نموده و در ۹ ژانویه ۱۹۹۲ از جمهوری خودمختار به جمهوری قره قالپاقستان تغییر نام داد. بعضی دانشمندان جمهوری قالپاقستان را بانک و منبع عظیم ذخائر باستان‌شناسی لقب داده‌اند. دراین منطقه بیش از ۳۰۰ سایت باستان‌شناسی از دوران باستان و قرون وسطی خوارزم را تشکیل می‌دهد.

جایگاه حقوقیویرایش

این جمهوری پرچم، نمادهای ملی، سرود، قانون اساسی و دولت خود را دارد. رئیس‌جمهور این منطقه رئیس شورای عالی و مجلس این جمهوری است. رئیس دولت، رئیس شورای وزیران جمهوری قره قالپاقستان است. جمهوری قره قالپاقستان حق جدایی از ازبکستان را طی یک همه‌پرسی مردمی را دارد. پول ملی این کشور، ارز رایج کشور ازبکستان است.

جمعیتویرایش

  • کل جمعیت - ۱٬۶۲۳٬۱۰۰ نفر (۲۰۰۹)
 
عشایر قره قالپاق - سال ۱۹۳۲

بافت جمعیتیویرایش

حدود نیمی از جمعیت در شهرها و شهرک‌ها، و بقیه در حومه شهر زندگی می‌کنند.

ترکیب نژادیویرایش

  • ۳۲٫۱٪ قره قالپالق
  • ۳۲٫۸٪ از ازبک‌ها
  • باقی نیز متشکل از ملیت‌های دیگر همچون: قزاق، روس، اوکراینی، ترکمن، کره‌ای و تاتار

تقسیمات کشوریویرایش

در دوران اتحاد جماهیر شورویویرایش

در سال ۱۹۳۱ در دوران اتحاد جماهیر شوروی این جمهوری دارای ۱۱ منطقه (استان) اداری به شرح ذیل بوده‌است.

  • استان کارا-اوزیاکسکی به مرکزیت شهر کارا-اوزیاکسکی
  • استان کیگن لینسکی به مرکزیت شهر نوکوس
  • استان قبچاق به مرکزیت شهر قبچاق
  • استان کونگراد به مرکزیت شهر کونگراد
  • استان موئیناک به مرکزیت شهر موئیناک
  • استان تامدینسکی به مرکزیت شهر تامدی بولاغ (این استان در سال ۱۹۴۳ به استان بخارا (ازبکستان) ضمیمه گشت)
  • استان تاختاکوپر به مرکزیت شهر تاختاکوپر
  • استان تورت کول به مرکزیت شهر تورتکول (شوراخان سابق)
  • استان خودژیلنسکی به مرکزیت شهر خودژیلی
  • استان چیم بیسکی به مرکزیت شهر چیم بی
  • استان شیخ اباض به مرکزیت شهر شیخ اباض

بعد از اتحاد جماهیر شورویویرایش

 
نقشه تقسیمات اداری جمهوری قره قالپاقستان
ردیف استان نام استان
به ازبکی
نام استان
به قره قالپاقی
مرکز استان
۱ آمودریا Amudaryo A’muda’rya مانگیت
۲ بیرونینسکی Beruniy Beruniy مانگیت (اوزبکی) - بیرونی
۱۰ کارا اوزیاکسکی Qorao’zak Qarao’zek کارا اوزیاک
۵ کیگیلیسکی Kegeyli Kegeyli کیگلی
۹ کونگرادسکی Qo’ng’irot Qon’i’rat کونگراد
۸ کانلیکولسکی Qanliko’l Qanli’ko’l کانلی کول
۶ موئیناکسکی Mo’ynoq Moynaq موئیناک
۷ نوکوسسکی Nukus No’kis آق مانگیت
۱۲ تاختا کوپرسکی Taxtako’pir Taxtako’pir تاختا کوپر
۱۳ تورتکولسکی To’rtko’l To’rtku’l تورت کول
۱۴ خوجیلیسکی Xo’jayli Xo’jeli خوجه لی
۳ چیمباسکی Chimboy Shi’mbay چیمبای
۱۱ شومانایسکی Shumanay Shomanay شومانای
۴ اللی کالینسکی Ellikqal’a Ellikqala اللی قلعه
شهر نوکوس Nukus No’kis نوکوس

دانشگاه‌هاویرایش

  • دانشگاه دولتی قره قالپاقستان
  • انستیتوی تربیتی و آموزشی دولتی نوکوس
  • شعبه انستیتوی پزشکی تاشکند
  • شعبه فناوری اطلاعات دانشگاه تاشکند
  • واحد کشاورزی دانشگاه دولتی تاشکند

پیوند به بیرونویرایش