باز کردن منو اصلی

قلعه‌گنج شهری در استان کرمان و در جنوب شرقی ایران است. دارای سه بخش مرکزی و چاه دادخدا و سرخ قلعه است .این شهر مرکز شهرستان قلعه‌گنج می‌باشد. جمعیت این شهر در سال ۱۳۹۵، برابر با ۱۳٬۱۶۹ نفر بوده‌است.[۴] فاصله این شهر تا مرکز استان ۴۲۰ کیلومتر می‌باشد.

قلعه‌گنج /قومیت:بلوچ و بلوچکاره
بلوار آزادگان - میدان ولی عصر
کشور  ایران
استان کرمان
شهرستان قلعه‌گنج
نام(های) دیگر کلات گنج کله گنج
سال شهرشدن ۱۳۸۴[۱]
مردم
جمعیت ۱۳٬۱۶۹ نفر(۱۳۹۵)
رشد جمعیت ۴٪+ (۵سال)
تراکم جمعیت ۳۴۲ نفر بر کیلومتر مربع
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۴۰۹ متر
میانگین دمای سالانه

بیشینه: +55 درجه

کمینه: +۱۵/۵ درجه[۲]
میانگین بارش سالانه ۱۶۶ میلیمتر
روزهای یخبندان سالانه ۸ روز
اطلاعات شهری
نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی احمد حمزه‌ای[۳]
شهردار قاسم احمدی
تأسیس شهرداری ۱۳۷۲
ره‌آورد گندم، ذرت، صیفی جات، مرکبات، خرما
پیش‌شماره تلفنی ۰۳۴
وبگاه شهرداری قلعه‌گنج
شناسهٔ ملی خودرو  ایران ق۶۵
کد آماری ۲۱۷۶
به قلعه گنج خوش یهتی

محتویات

تاریخچهویرایش

کنکاو یین تاریخ و قدمت این شهر کاری ست بس دشوار و شگرف. تاریخ آن به قبل از اسلام و میلاد مسیح می‌رسد که در حال حاضر در جای جای تاریخ شواهدی از اقوام ساکن در این شهرستان بدست می‌آید، آثار بدست آمده از تمدن این منطقه نشانگر قدمت بیش از ۵۰۰۰ سال را نشان می‌دهد. این شهرستان را می‌توان از نظر تاریخی جزء نواحی غربی کران دانست و علاوه بر این از قرون قدیم تا امروز قلعه گنج جزء برکات رودبار محسوب می‌شود، از آنجایی که ساکنان این شهرستان کوچ و قفص هستند در بسیاری از کتاب تاریخی این شهرستان به خیال قفص معروف بوده‌است.[۵] همچنین غالب جمعیتی که هم‌اکنون در این ناحیه زندگی می‌کنند فارس، بلوچ، عرب، بختیاری و پرتغالی هستند.

وجه تسمیهویرایش

از آنجایی که قلعه گنج در گذشته به کلات گنج معروف بوده و بعضی از طوایف این منطقه به کلات گنجی معروف هستند، می‌توان چنین پنداشت که مردمان این نواحی در گذشته صاحب قنات‌ها، گنج‌ها، نعمت‌ها و آبادانی‌های فراوان بوده‌اند؛ بنابراین همان‌طور که از اسمش پیداست سرزمین حاصل خیزی و پردرآمدی است و در آن کشت انواع محصولات گرمسیری متداول است.[۶]

جغرافیاویرایش

جمعیتویرایش

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۳٬۱۶۹ نفر (۳٬۶۳۸ خانوار) بوده‌است.[۷]

سالجمعیت±%
۱۳۷۵۴٬۶۶۵—    
۱۳۸۵۱۱٬۵۶۰+۱۴۷٫۸٪
۱۳۹۰۱۲٬۶۶۳+۹٫۵٪
۱۳۹۵۱۳٬۱۶۹+۴٪

موقعیت جغرافیاییویرایش

شهرستان قلعه گنج بین ۳۲ º۲۷ درجه عرضی و ۵۴ º۵۷ و ۵۰ º۵۷ درجه طول جغرافیایی قرار گرفته‌است.[۸]

اقلیم و شرایط آب و هواییویرایش

این منطقه دارای آب و هوای نیمه مرطوب و اقلیم بیابانی می‌باشد و در سالهای اخیر به علت کاهش بارندگی شاهد خشکسالی بوده‌است. بارندگی‌های این منطقه عموماً تحت تأثیر دو تودهٔ پرفشار و کم فشار است که همه ساله در تابستان از سوی اقیانوس هند (باران‌های موسمی) و در زمستان از سوی دریای مدیترانه اند که بعضاً سیل آسا خواهند بود. میانگین ارتفاع شهر قلعه گنج از سطح دریا ۴۵۰ متر است. حداکثر دما در تابستان ۵۲ و حداقل دما در زمستان ۲ درجه می‌باشد.[۸]

رودخانه‌هاویرایش

هیچگونه رودخانه دایمی در این شهرستان وجود ندارد و همه فصلی می‌باشند.[۸]

ارتفاعات و ناهمواری‌هاویرایش

  • ارتفاعات دستجرد با ارتفاع ۱۴۰۰ متر در ۱۰ کیلومتری غرب شهرستان.
  • ارتفاعات کشیت با ارتفاع ۱۰۰۰ متر در ۱۵ کیلومتری غرب شهرستان.
  • ارتفاعات بشاگرد با ارتفاع ۲۱۰۰ متری در ۱۰۰ کیلومتری جنوب شهرستان.
  • ارتفاعات پایی میخ با ارتفاع ۶۰۰ متری در ۱۴ کیلومتری جنوب شرق شهرستان.[۸]

مناطق جنگلی و مراتع پستویرایش

مناطق جنگلی به طول ۲۵۰ کیلومتری در شمال شرقی قلعه گنج از روستای آهوان شروع و تا جلگه چاه هاشم، دلگان، رودبار و جازموریان منتهی می‌شود.[۸]

وضعیت اجتماعیویرایش

از نظر اجتماعی مردم شهرستان مردمی خونگرم، اجتماعی، دارای آداب معاشرت در سطح مطلوب هستند، و زنان عمدتاً دارای پوشش بندری و بلوچی هستند.[۵]

زبانویرایش

در تقسیم‌بندی گویش‌های مختلف این شهر باید اینطور گفت که؛ مردم به زبان فارسی، زبان بلوچی و گویش رودباری خود صحبت می‌کنند که این گویش محلی نسبت به سایر شهرهای همجوار خود تفاوت اندکی را دارا است. گویش محلی این شهر تلفیقی از زبانهای پارسی، بلوچی و گویش‌های بندری و بختیاری است.[۹]

مذهبویرایش

تشیع، بیشتر مردم این ناحیه از این مذهب هستند و اقلیت را اهل تسنن و زرتشتی‌ها تشکیل می‌دهند.

با اینکه ۱۴۰۰ سال از ورود اسلام به ایران می‌گذرد، اما هنوز هم در برخی از رسوم مردم قلعه گنج، آداب باستانی زرتشتی دیده می‌شود.

اقتصادویرایش

به علت نبود هیچگونه معادن و کارخانجات و مراکز مهم اقتصادی در این شهرستان عمده مردم به کشاورزی و دامداری مشغول می‌باشند.

درآمد اکثر مردم به کشت محصولات سالانه اختصاص دارد و محصولات عمده زراعی شهرستان را گندم، ذرت، هندوانه، گوجه فرنگی، خیار و مرکبات نظیر خرما و پرتقال تشکیل می‌دهد.[۱۰]

برنامه‌های توسعهٔ شهریویرایش

منطقه ویژه اقتصادیویرایش

پیش از ارائه پیشنهاد استاندار کرمان مبنی بر راه‌اندازی منطقه ویژه اقتصادی قلعه گنج، مهندس اکبر ترکان دبیر شورای هماهنگی مناطق آزاد ویژه اقتصادی با کلیات پیشنهاد علی رضا رزم حسینی موافقت کرد، و این پیشنهاد را برای انجام مطالعات جامع به محمد سعیدی کیا معاون هماهنگی امور مناطق ارجاع داد. این منطقه از استان دارای ظرفیت‌های فراوانی در زمینه معادن تیتانیوم و سنگ‌های ساختمانی می‌باشد؛ که پیشنهاد شده‌است به منظور فراوری این محصولات و راه‌اندازی صنایع جنبی منطقه ویژه اقتصادی قلعه گنج راه‌اندازی شود.[۱۱]

شهر نمونه اقتصاد مقاومتیویرایش

در تاریخ ۲۶ فروردین ماه سال ۹۴، محمد سعیدی کیا رئیس بنیاد مستضعفان کشور در جمع مردم قلعه گنج گفت:

«به دستور رهبر معظم انقلاب اسلامی مبنی بر تعیین شهر الگوی اقتصاد مقاومتی ملی، شهرستان قلعه‌گنج برای این طرح انتخاب شده‌است و طرح توسعه و آبادانی ملی شهرستان قلعه گنج به تصویب هیئت امنای بنیاد رسیده و قرار شد هر ماه گزارش کار داشته باشیم.»

[۱۲]

طرح پیشرفت و آبادانیویرایش

اولین هتل کپری ایرانویرایش

 
اولین هتل کپری ایران

اولین هتل کپری ایران در این شهر با توجه به ساختار فرهنگی و با بهره‌گیری از الگوهای معماری منطقه طراحی شده‌است که برگرفته از فضاهای اقامتی بومی آنجاست. فضاهای اقامتی منطقه قلعه‌گنج از متریال و مصالح چوب ساخته شده و از پوشش گیاهی منطقه به خصوص تنه درخت خرما در آن استفاده می‌شود که کپر نام دارد. بنیاد مستضعفان با سرمایه‌گذاری بیش از ۲ میلیارد تومان در این شهرستان که پایلوت اقتصاد مقاومتی در نظر گرفته شده، اقدام به ساخت هتل کپری کرده‌است.[۱۳]

منابعویرایش

  1. «بانک اطلاعات تقسیمات کشوری». وبگاه رسمی وزارت کشور ایران. دریافت‌شده در ۲۵ آبان ۱۳۸۹.
  2. «Climate: Qaleh Ganj». Climate Data.
  3. «نتایج نهایی انتخابات مجلس در کرمان». ایسنا. ۹ اسفند ۱۳۹۴–۱۲:۴۳. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  4. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران. ۲۳ اسفند ۱۳۹۵.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «تاریخ قلعه گنج». خبرگزاری سرنا قلعه گنج.
  6. «وجه تسمیه قلعه گنج». شرکت توزیع نیروی جنوب کرمان.
  7. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ ۸٫۴ «معرفی جاذبه‌های گردشگری ایران». سیری در ایران.
  9. زبان بشاکردی
  10. </ref ««قلعه گنج آینده» نگاه واقع بینانه می‌خواهد». وب سایت خبری مکران. دریافت‌شده در ۶ دی ۱۳۹۴.
  11. «موافقت با کلیات پیشنهاد تأسیس منطقه ویژه اقتصادی قلعه گنج». استانداری کرمان. دریافت‌شده در ۶ دی ۱۳۹۴.
  12. «قلعه گنج الگوی شهر اقتصاد مقاومتی». خبرگزاری صدا و سیما. دریافت‌شده در ۶ دی ۱۳۹۴.
  13. «احداث اولین هتل‌های کپری ایران/ اقامتگاهی متفاوت برای گردشگران». خبرگزاری مهر. دریافت‌شده در ۶ دی ۱۳۹۴.

پیوند به بیرونویرایش