خانواده لاریجانی

(تغییرمسیر از لاریجانی)
هاشم آملی
برادران لاریجانی (به ترتیب سن از بالا: محمدجواد، فاضل، علی، صادق، و محمدباقر لاریجانی).

خانوادهٔ لاریجانی، خانواده‌ای ایرانی است که در سیاست جمهوری اسلامی ایران برجسته است. این خانواده فرزندان میرزا هاشم آملی، از مراجع تقلید شیعه هستند. پنج برادر از این خانواده سیاستمدار و دارای مقامات عالی سیاسی و قضایی در جمهوری اسلامی ایران هستند. این برادران به ترتیب سن محمد جواد، فاضل، علی، صادق، و باقر لاریجانی هستند.[۱][۲][۳]

نسب و زندگی آغازینویرایش

خانواده لاریجانی از روستای «پردمه» لاریجان در هفتاد کیلومتری آمل، مازندران ریشه می‌گیرد. پدر آنان مدت‌ها در نجف اقامت داشت و از مراجع بانفوذ به‌شمار نمی‌رفت.[۴] سه برادر اول متولد نجف، عراق و دو برادر دیگر متولد قم، ایران هستند.
پدربزرگ مادری آن‌ها محسن اشرفی است که از اشخاص مشهور بهشهر بوده‌است. عبدالله جوادی آملی از بستگان مادری آن‌ها و احمد توکلی فرزند دخترخالهٔ آن‌هاست.[۱] تنها خواهر آنان که فرزند بزرگ هاشم آملی است، با سیدمصطفی محقق داماد ازدواج کرده‌است.[۵]

به گفته علی مطهری: «رسمی در ازدواج‌های پسران آیت‌الله آملی بود که از خانواده‌های اصیل و شناخته شده عروس می‌گرفتند.» علی لاریجانی با فریده مطهری فرزند پنجم مرتضی مطهری، صادق لاریجانی با دختر حسین وحید خراسانی، باقر لاریجانی با دختر حسن حسن‌زاده آملی ازدواج کرده‌اند.[۶] لاریجانی‌ها به‌طور سببی نا نسبی با آیت الله‌ها و سرداران سپاه زیادی خویشاوندند که آن را تبدیل به یکی از خانواده‌های قدرتمند در نظام جمهوری اسلامی می‌کند.[۷]

این برادران دارای تحصیلات حوزوی هستند و جز باقر و فاضل تا سطح و خارج تحصیل کرده‌اند.[۸] این برادران به شدت مورد اعتماد سیدعلی خامنه‌ای رهبر ایران هستند. سابق بر این علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، صادق لاریجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلت نظام، رئیس امنای دانشگاه امام صادق و عضو شورای نگهبان، محمدجواد لاریجانی دبیر سابق ستاد حقوق بشر قوه قضاییه، باقر لاریجانی معاون سابق آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و فاضل لاریجانی رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد آمل بوده اند.[۴]

این برادران دارای تحصیلات دانشگاهی مختلفی هستند.[۸][۹]

سیاستویرایش

به نوشته «المجله» می‌توان لاریجانی‌ها را یک حزب یکپارچهٔ خانوادگی توصیف کرد. آن‌ها خود را در ستیز با اصلاح‌طلبان «منادی سنت گرایی دینی و منجی اصولگرایان» می‌دانند. به نوشته این مجله این برادران با وجود اختلافات سیاسی هر هفته در منزل پدری خود جمع شده و «گعده» می‌گیرند.[۱۰]

به گفتهٔ فریده فرهی، استاد دانشگاه هاوایی با این که حضور خانوادگی در عرصهٔ سیاست ایران کمیاب نیست، ویژگی ممیزه لاریجانی‌ها تعداد برادران و همسویی ایدئولوژیک و قرار دادن خود در معرض فرصت هاست. مارشا کوهن توانایی آنان را چرخش سریع و گردش به همراه وزش باد می‌داند.[۱] مجلهٔ تایم آنها را کندی‌های ایران می‌خواند.[۱۱] امیر محبیان این خانواده را دارای روحیه دیپلماتیک می‌داند.[۱۲]

در بهمن ۱۳۹۱ مجلس شورای اسلامی عبدالرضا شیخ‌الاسلامی وزیر کار و رفاه اجتماعی محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور وقت را استیضاح کرد. در جلسه استیضاح، احمدی‌نژاد نواری ویدیویی پخش کرد که در آن فاضل لاریجانی، برادر، در دفتر سعید مرتضوی مدیرعامل وقت سازمان تأمین اجتماعی از او درخواست امتیازات و رانت‌های ویژه اقتصادی کرد. احمدی‌نژاد در این جلسه با علی لاریجانی رئیس مجلس مشاجره کرد. یک روز بعد مرتضوی بازداشت شد و احمدی‌نژاد در واکنش گفت «قوه قضائیه باید قوه قضائیه ملت باشد. قوه قضائیه که یک سازمان ویژه خانوادگی نیست…» مجید محمدی تحلیلگر، این واقعه را تسویه حساب احمدی‌نژاد با خاندان لاریجانی دانست.[۱۳] احمدی‌نژاد پس از دوره ریاست جمهوری خود نیز انتقادات زیادی را نسبت به علی و صادق لاریجانی وارد کرده و گفته «ما با خانواده لاریجانی مخالف هستیم و قبول نداریم مملکت دست اینها بیفتد.»[۱۴][۱۵]

با درگذشت سید محمود هاشمی شاهرودی، رهبر ایران صادق لاریجانی را به ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام منصوب کرد. به باور امیر محبیان از تحلیلگران اصولگرا این اقدام به تقویت قدرت خانواده لاریجانی می‌انجامد.[۱۲]

در دولت دوم حسن روحانی در اواخر دهه ۱۳۹۰ با کنار رفتن صادق لاریجانی از ریاست قوه قضاییه و عدم کاندیداتوری علی لاریجانی در انتخابات مجلس نفوذ این خانواده به نحو چشم‌گیری کاهش پیدا کرده‌است.[۱۶] افول علی لاریجانی به دلیل حمایتش از حسن روحانی و اولویت اصلی آن برجام، و بی اثر شدن این توافق پس از به قدرت رسیدن دونالد ترامپ در آمریکا بود. دلیل افول صادق لاریجانی درگیری با تیم ابراهیم رئیسی بود. فاضل لاریجانی از ریاست دانشگاه آزاد آمل، محمدجواد لاریجانی از ریاست ستاد حقوق بشر قوه قضائیه و باقر لاریجانی نیز از معاونت آموزشی وزارت بهداشت کنار رفته‌اند.[۱۷] [۱۸]

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «The Brothers Larijani: A sphere of power».
  2. ویسی، مراد (۲۰۱۱-۰۲-۲۳). «برادران لاریجانی: خانواده مقامات عالیه». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۶-۰۲.
  3. فساد اقتصادی در خاندان لاریجانی بایگانی‌شده در ۱ مارس ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine, roozonline
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ مراد ویسی. «لاریجانی‌ها، حکایت پنج برادر». رادیو فردا.
  5. Mohammad Sahimi. «Nepotism & the Larijani Dynasty». PBS.
  6. http://www.tabnak.ir/fa/news/119276
  7. New York Post ,Princes of Persia
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ «همه چیز دربارهٔ برادران لاریجانی». افکارنو. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ نوامبر ۲۰۱۳.
  9. همه‌چیز درباره لاریجانی‌ها
  10. «لاریجانی ها؛ پنج برادر قدرتمند». آفتاب.
  11. «Will Iran's 'Kennedys' Challenge Ahmadinejad?». Time Magazine.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ایران آملی لاریجانی چه تأثیری در رقابت ریاست جمهوری خواهد داشت؟, Euronews
  13. ۳۰ جنجال یک رئیس‌جمهور (۱۸): افشاگری علیه برادران لاریجانی در مجلس, Radio Farda
  14. «احمدی‌نژاد برای صادق لاریجانی ضرب‌الاجل ۴۸ ساعته تعیین کرد». BBC Persian. ۲۰۱۷-۱۲-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۲-۱۴.
  15. احمدی‌نژاد: با خانواده لاریجانی مخالفیم,iranintl
  16. https://www.bbc.com/persian/iran-51532164
  17. «افول 'لاریجانی‌ها 'و صعود 'احمدی‌نژادی‌ها'؟». BBC News فارسی. ۲۰۲۰-۰۵-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۵-۲۰.
  18. حقیقت‌نژاد، رضا (۲۰۲۰-۰۵-۲۸). «خانواده لاریجانی و پروژه «رهبر نشدن»». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۵-۲۹.