مارمولک (فیلم)

فیلمی از کمال تبریزی محصول سال ۱۳۸۲

مارمولک فیلمی کمدی-درام به کارگردانی کمال تبریزی، تهیه‌کنندگی منوچهر محمدی، نویسندگی پیمان قاسم‌خانی و با بازی پرویز پرستویی است. این فیلم محصول سال ۱۳۸۲ ایران است.[۱]

مارمولک
Marmoulak film poster.jpeg
پوستر فیلم مارمولک
کارگردانکمال تبریزی
تهیه‌کنندهمنوچهر محمدی
نویسندهپیمان قاسم‌خانی
بازیگرانپرویز پرستویی
بهرام ابراهیمی
شاهرخ فروتنیان
رضا سعیدی
مهران رجبی
فریده سپاه‌منصور
سهیلا رضوی
رعنا آزادی‌ور
مائده طهماسبی
نقی سیف‌جمالی
سید مهرداد ضیایی
سیروس همتی
حسین سلیمانی
علی عابدینی
فرزین محدث
موسیقیمحمدرضا علیقلی
فیلم‌بردارحمید خضوعی ابیانه
تدوین‌گرحسین زندباف
توزیع‌کنندهمؤسسه فرهنگی فرادیس
تاریخ‌های انتشار
۲ اردیبهشت ۱۳۸۳
مدت زمان
۱۲۰ دقیقه
کشورایران
زبانفارسی
هزینهٔ فیلمدیویست تومن
فروش گیشه۷۹۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان (تهران)

داستان این فیلم اقتباسی از فیلم‌های «ما فرشته نیستیم» و «زائر» است[۲] که با بومی‌سازی قصه فیلم، نگاهی متفاوت به مسئله روحانیت و جامعه دارد.[۳]

روستای آهار در شمیران[۴] و مسجد و مدرسه حاج قنبرعلی خان[۵] تهران از لوکیشن‌های اصلی این فیلم بودند.

این فیلم توانسته نمره ۱۰۰ از ۱۰۰ را از راتن تومیتوز کسب کند.[۶]

داستانویرایش

رضا مثقالی معروف به رضا مارمولک دزد سابقه‌داری است که بارها دستگیر و زندانی شده، اما در آخرین دستگیری، اتهام او سرقت مسلحانه است. رضا را به زندانی تحویل می‌دهند که رئیس آن آقای مجاور (احتمالاً برگرفته از نام و شخصیت ژاور در داستان بینوایان)، مردی بسیار سختگیر و انعطاف‌ناپذیر است. شخصیت وی را می‌توان با «آقای نورمن» که در فیلم رستگاری در شاوشنک رئیس زندان بود نیز مقایسه کرد. او عقیده دارد باید آنقدر نسبت به مجرمان - با روش‌هایی خاص - سخت‌گیری کند که حتی فکر اعمال خلاف به مغزشان نرسد؛ و معتقد است زندانیان را به زور هم که شده باید وادار به درستکاری کرد تا به بهشت بروند. رضا در حادثه‌ای مجروح می‌شود و به بیمارستان خارج از زندان منتقل می‌شود. در آنجا لباس یک روحانی بیمار را می‌رباید و در لباس روحانیت موفق به فرار از بیمارستان می‌شود. او با مصونیتی که در لباس تازه پیدا کرده به یک شهرک مرزی می‌رود تا از این طریق و با گذرنامه جعلی از کشور خارج شود؛ اما با روحانی ای که قرار بوده به عنوان امام جماعت به آن روستا اعزام شود اشتباه گرفته می‌شود و امامت جماعت مسجد روستا را برعهده‌اش می‌گذارند. او با شیوه‌های خودش مردم را موعظه و راهنمایی می‌کند و چندین بار اعمال خلافکارانه اش به سوءتعبیر نیکوکاری قلمداد می‌شود. به هر حال در روستا مریدهای زیادی پیدا می‌کند و خود او نیز کم‌کم تحت تأثیر لباس و موقعیت جدید قرار گرفته و شخصیتش عوض می‌شود و در روستا نامش بر سر زبان‌ها می‌افتد و به اعمال مثبتی روی می‌آورد تا اینکه آقای مجاور رئیس زندان که همه جا به دنبال او می‌گردد، به سراغش می‌آید؛ اما او هم دیگر مایل نیست رضا را با دستبند دستگیر کند.

بازیگرانویرایش

بازیگر نقش
پرویز پرستویی رضا مثقالی
بهرام ابراهیمی مجاور
شاهرخ فروتنیان حاج رضا احمدی
فریده سپاه‌منصور مادر معتضدی
سهیلا رضوی مادر فائزه
مائده طهماسبی عذرا
رعنا آزادی‌ور فائزه
نقی سیف جمالی فضلی
مهران رجبی مهندس شجاعی
رضا سعیدی سرگرد عاطف
سیروس همتی مجتبی
حسین سلیمانی غلامعلی
سید مهرداد ضیایی هم‌سلولی رضا

حواشیویرایش

در زمان اکران برای تماشای فیلم مارمولک، در مقابل سینماها صف‌های طولانی شکل گرفته بود. در ملاقات‌هایی که بین کمال تبریزی و سید علی خامنه‌ای در سال‌های بعد از اکران این فیلم انجام شد، رهبر ایران به دفعات از این فیلم تعریف کرده بود و درک نشدن محتوای آن توسط برخی مخاطبین را دلیل مخالفت‌هایی دانسته که در زمان اکران با آن صورت گرفت.[۷]

کمال تبریزی دربارهٔ حواشی اکران فیلم مارمولک برای شورای عالی امنیت ملی گفت: زمانی که قرار شد فیلم برای اعضای شورای عالی امنیت ملی به نمایش درآید خانواده‌های آن‌ها از این ماجرا باخبر شده و گفته بودند برای دیدن فیلم آن‌ها هم می‌آیند. کل سالن نمایش فیلم پر شده بود از خانواده‌های اعضای شورای عالی امنیت ملی و محافظان‌شان. اعضای شورا با حالت عصبی و در سکوت فیلم را می‌دیدند در حالی‌که کل سالن از صدای خنده خانواده‌هایشان پر شده بود.[۸]

محمدرضا زائری و ابراهیم حاتمی‌کیا از جمله مشوقان کمال تبریزی در ساخت این فیلم بوده‌اند.[۹]

کمال تبریزی سال‌ها بعد، به نامگذاری نامناسب این اثر اذعان کرد.[۱۰]

پیمان قاسم‌خانی در مصاحبه‌ای با برنامه ۳۵ که فریدون جیرانی میزبانش بود، گفت: «برخی فیلم‌ها در تسویه حساب‌های سیاسی می‌افتد، مثل مارمولک و شب‌های برره».[۱۱]

اقتباس خارجیویرایش

در سال ۱۳۹۷ شبکه آ تی‌وی ترکیه سریالی به کارگردانی «کارتال چی‌داملی» با نام «مارمولک: تولدی دوباره» پخش کرد که قصه این سریال تقلیدی کامل از فیلم «مارمولک» بود. علاوه بر اینکه قصه این سریال تقلیدی از قصه فیلم مارمولک است و حتی از دیالوگ‌های فیلم مارمولک در این سریال استفاده شده، نام این سریال نیز ترجمه‌ای از لغت «مارمولک» به زبان ترکی است.[۱۲][۱۳] همین مسئله موجب شد سریال ترکیه‌ای حق تألیف داستان فیلم را به طرف ایرانی پرداخت کند.[۱۴][۱۵]

جوایزویرایش

قسمت نامزد نتیجه جایزه
بهترین بازیگر نقش اول مرد پرویز پرستویی نامزدشده سیمرغ بلورین
بهترین فیلمنامه پیمان قاسم خانی برنده سیمرغ بلورین

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. بانک جامع اطلاعات سینمای ایران
  2. «اقتباس چیست؟». www.ettelaat.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۰.
  3. «رویدادهای سینمای ایران در سالی که گذشت». روزنامه ایران. ۲۸ اسفند ۱۳۸۳. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۰ مارس ۲۰۰۵. دریافت‌شده در ۹ ژوئیه ۲۰۰۹.
  4. https://www.jamaran.ir/بخش-جی-پلاس-70/803938-آهار-جاذبه-گردشگری-نزدیک-تهران-تصاویر
  5. https://www.tabnak.ir/fa/news/330602/لوکیشن-مارمولک-در-آستانه-تخریب
  6. Lizard (2004) in Rotten Tomatoes, retrieved 2020-08-06
  7. از نمایش «آدم‌برفی» در تلویزیون تا تقدیر از «مارمولک» در جشنواره «روحانی و سینما» خبرگزاری تابناک
  8. حواشی فیلم سینمایی «مارمولک»
  9. یادداشت محمدرضا زائری در خبر آنلاین
  10. «مارمولک»، پرداخت روحانی در سینمای ایران را یک گام جلو برد خبرگزاری مهر
  11. «مصاحبه پیمان قاسم خانی در برنامه 35 فریدون جیرانی». فیلم‌نت‌نیوز. ۱۵ مرداد ۱۳۹۶.
  12. SNN.IR، خبرگزاری دانشجو | (۲۸ آبان ۱۳۹۳). «ترکیه‌ای‌ها از «مارمولک» تقلب کردند!». fa. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۰.
  13. «خبرگزاری فارس - ترکیه‌ای‌ها از «مارمولک» تقلب کردند!». خبرگزاری فارس. ۲۰۱۴-۱۱-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۰.
  14. «ساخت سریالی در ترکیه بر اساس فیلم "مارمولک" (+عکس)». www.asriran.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۰.
  15. «ساخت سریالی در ترکیه بر اساس فیلم مارمولک +عکس». اقتصاد آنلاین. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۰.

پیوند به بیرونویرایش