ماکو

شهری در استان آذربایجان غربی

ماکو یکی از شهرهای استان آذربایجان غربی در شمال غربی ایران است. این شهر در نزدیکی مرز ایران و ترکیه قرار دارد. شهر ماکو مرکز شهرستان ماکو است. این شهر از سمت شمال‌غربی به شهر بازرگان، از سمت شمال شرقی به شهر پلدشت از سمت شرق به شهر شوط و از سمت جنوب به شهر سیه‌چشمه محدود می‌شود. شهر ماکو در دره‌ای بنا شده که رودخانه زنگمار از آن می‌گذرد و شهر را به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم می‌کند. قسمت جنوبی شهر در دامنه کوه سبد قرار گرفته و بخش شمالی در دامنه کوه قیه است.[نیازمند منبع]

ماکو
5.jpg
کشور ایران
استانآذربایجان غربی
شهرستانماکو
بخشمرکزی
سال شهرشدن۱۳۱۴
مردم
جمعیت۵۶٬۵۶۰ نفر (۱۳۹۵)[۱]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۱۱۸۲ متر
اطلاعات شهری
شهردارعلی یوسفی ماکویی[۱۴]
پیش‌شمارهٔ تلفن[۱۳] ۰۴۴۳۴۲
وبگاهوبگاه شهرداری ماکو
شهر ماکو
بخش شمالی ماکو که زیر کوه قیه قرار دارد.

این شهر به دلیل آنکه در کنار مرز و گمرک بازرگان واقع شده‌است محل عبور مسافرینی است که قصد دارند از طریق زمینی به کشور ترکیه سفر کنند.

دین و مردم

دین مردم ماکو اسلام بوده و اکثراً پیرو مذهب شیعه هستند همچنین عده‌ای از مردم نیز سنی هستند.[۱۵][۱۶] مردم ماکو به زبان کردی کرمانجی و ترکی آذربایجانی صحبت می‌کنند.[۱۷][۱۸][۱۹] در جلد چهارم کتاب «فرهنگ جغرافیائی ایران (آبادیها)» نیز زبان مردم ماکو، ترکی آذربایجانی و مذهب آن‌ها شیعه ذکر شده‌است.[۲۰]

وجه تسمیه

ساکنین ماکو در سده اول قبل از میلاد مسیح به دلیل اینکه به مذهب زرتشتی گرویده بودند این شهر را «ماغ کوی» یعنی شهر روحانیان زرتشتی می‌نامیدند. (مغ در زبان زرتشتی و زبان کهن به معنای روحانی زرتشتی می‌باشد) ماکو به زبان ارمنی به معنی چراگاه است و از این رو به آن ماکو گفته‌اند چرا که چراگاه‌های بزرگ در پیرامون ماکو وجود دارد.[۲۱] همچنین برخی معتقدند مادها که در زمان پادشاهی ایشتوویگو در این منطقه ساکن شدند، آن را مادکوه (کوه مادها) نامیدند. این نام بعداً به صورت ماکو درآمد.[۲۲] یاقوت حموی عقیده دارد ماکو محل زندگی روحانیون زردشتی بوده‌است لذا در اصل ماغ کوی نام داشته که به مرور ایام ماکو شده‌است.

تاریخ

در منطقه ماکو بازمانده‌های یک شهر بزرگ قدیمی که دامبات و خاورزمین نام داشت دیده می‌شود.[۲۳] گله‌داران ساسانی از ساکنان این منطقه بودند. این شهر ویرانه را هنوز خاورزمین می‌نامند. در دوره‌های بعدی ماکو بخشی از ایالت واسپورکان ارمنستان شد[۲۴] گروهی محل شهر کنونی ماکو را محل قبلی دژ قابان دانسته‌اند. در جلد ششم فرهنگ معین (به تألیف جعفر شهیدی) آمده‌است: «ماکو در قدیم قلعه‌ای بود به نام قابان که چون محل دزدان بود شاه عباس آن را خراب کرد. بنای شهر ماکوی امروزی را می‌توان از سال ۱۰۱۲ ه‍.ش دانست.»[۲۵] در دوره‌های بعد، اعراب و ترکان سلجوقی بر منطقه چیره شدند.[۲۶]

کلاویخو، سفیر پادشاه اس‍پانیا، که درتاریخ اول ژوئن ۱۴۰۳ م از ماکو دیدن می‌کند، آن را قلعه‌ای می‌نامد که حاکمش مسیحی و نورالدین نام دارد. به گفتهٌ وی قراولان همگی از ارمنستان هستند ولی نیز آشنا به زبانهای ترکی و فارسی هستند.[۲۷]

به هنگام انعقاد عهدنامه گلستان، در مورد ماکو میان روس و عثمانی رقابت بود. در پی آن به مردم و خان‌های ماکو اختیار داده شد تا به هر سو که مایلند ملحق شوند و آنان الحاق به ایران را انتخاب کردند. از این حیث خوانین ماکو به‌ویژه تیمور پاشا و اقبال السلطنه طرف رعایت و ملاحظه قاجاریه بودند.[۲۸]

آب و هوا

ماکو دارای آب و هوای نیمه خشک با توجه به مکانش تحت تأثیر باران‌هایی از کوه‌های زاگرس است. هوای شهر گرم و خشک در تابستان، و سرد همراه با بارش برف در زمستان است. بیشترین بارش ناشی از رگبارهای بهاری است.

داده‌های اقلیم ماکو
ماه ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر سال
سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F) ۱۱٫۵
(۵۳)
۱۴٫۰
(۵۷)
۲۳٫۰
(۷۳)
۲۷٫۵
(۸۲)
۳۰٫۶
(۸۷)
۳۶٫۰
(۹۷)
۳۷٫۰
(۹۹)
۳۷٫۸
(۱۰۰)
۳۴٫۲
(۹۴)
۲۸٫۰
(۸۲)
۲۰٫۸
(۶۹)
۱۹٫۰
(۶۶)
۳۷٫۸
(۱۰۰)
میانگین بیش‌ترین °C (°F) ۰٫۴
(۳۳)
۲٫۶
(۳۷)
۸٫۰
(۴۶)
۱۵٫۴
(۶۰)
۱۹٫۹
(۶۸)
۲۵٫۲
(۷۷)
۲۹٫۴
(۸۵)
۲۹٫۶
(۸۵)
۲۴٫۹
(۷۷)
۱۷٫۵
(۶۴)
۹٫۸
(۵۰)
۲٫۹
(۳۷)
۱۵٫۴۷
(۶۰)
میانگین کم‌ترین °C (°F) −۷٫۴
(۱۹)
−۵٫۸
(۲۲)
−۱
(۳۰)
۵٫۵
(۴۲)
۹٫۱
(۴۸)
۱۳٫۱
(۵۶)
۱۷٫۲
(۶۳)
۱۷٫۲
(۶۳)
۱۲٫۵
(۵۵)
۷٫۱
(۴۵)
۱٫۰
(۳۴)
−۴٫۳
(۲۴)
۵٫۳۵
(۴۲)
سابقهٔ کم‌ترین °C (°F) −۲۲
(−۸)
−۲۳
(−۹)
−۲۲
(−۸)
−۸
(۱۸)
۰٫۰
(۳۲)
۴٫۰
(۳۹)
۸٫۰
(۴۶)
۹٫۴
(۴۹)
۲٫۴
(۳۶)
−۲٫۶
(۲۷)
−۱۵٫۳
(۴)
−۲۰٫۲
(−۴)
−۲۳
(−۹)
بارندگی میلی‌متر (اینچ) ۱۳٫۰
(۰٫۵۱)
۱۹٫۹
(۰٫۷۸)
۳۰٫۴
(۱٫۲)
۳۷٫۱
(۱٫۴۶)
۵۴٫۵
(۲٫۱۵)
۳۹٫۶
(۱٫۵۶)
۱۴٫۸
(۰٫۵۸)
۱۱٫۵
(۰٫۴۵)
۱۰٫۲
(۰٫۴)
۲۵٫۷
(۱٫۰۱)
۲۰٫۹
(۰٫۸۲)
۱۶٫۹
(۰٫۶۷)
۲۹۴٫۵
(۱۱٫۵۹)
میانگین روزهای بارندگی (≥ ۱.۰ mm) ۳٫۵ ۴٫۰ ۵٫۷ ۷٫۱ ۹٫۸ ۶٫۸ ۳٫۲ ۲٫۰ ۱٫۹ ۵٫۰ ۴٫۶ ۳٫۹ ۵۷٫۵
درصد رطوبت ۶۵ ۵۹ ۵۳ ۴۶ ۴۶ ۴۰ ۳۷ ۳۶ ۳۶ ۴۶ ۵۴ ۶۵ ۴۸٫۶
میانگین روزانه ساعت‌های تابش آفتاب ۱۲۶٫۵ ۱۴۶٫۲ ۱۸۱٫۲ ۱۸۵٫۷ ۲۳۰٫۴ ۲۹۰٫۲ ۳۲۷٫۰ ۳۲۲٫۵ ۲۷۴٫۸ ۱۹۹٫۹ ۱۶۲٫۶ ۱۱۹٫۷ ۲٬۵۶۶٫۷
منبع: Synoptic Stations Statistics

اماکن گردشگری ماکو

  • برج و بارو و کتیبه در، ساری قیه و در صخره ماکو
  • خرابه‌های تعدادی کلیساهای ارمنی در دهات مختلف
  • آثار تاریخی شهر دامبات
  • خرابه‌های قدیمی گزلو در ده مخند
  • سنگ (منشور)های بازالتی قرمزلیخ
  • دالانها و غارهای زیرزمین در اطراف آرارات
  • پل بشگوز در نزدیک شهر ماکو
  • خرابه‌های سه گوش در ده قزلداغ
  • اتاق سنگی در ده دلیک داش
  • کلیسای زور زور در ده بارون
  • دیری متعلق به فرقه دمینکن در پای کوه قیه
  • اتاق سنگی در ده سنگر
  • کلیسای مریم ننه در شمال شهر ماکو
  • بنای باشکوه کلاه فرنگی در بیمارستان ماکو
  • کاخ باغچه جوق[۲۹]

از ارتفاعات ماکو می‌توان چهار کشور ایران ترکیه آذربایجان و ارمنستان رادید. ماکو روستاهای زیبایی نیز دارد؛ قره خاچ و کوسج با آب هوای ییلاقی و محیطی آرام یکی از جاذبه‌های طبیعی این شهر می‌باشند علاوه بر آن روستاهای بارون، رند، هندور، سنگر، و قلعه جوق و باغچه جوق از زیباترین روستاهای ماکو می‌باشند.

منابع

  1. «جمعیت شهرستانهای استان بر اساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1395». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ مارس ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۷ مارس ۲۰۱۹.
  2. پیشنهاد سفر به شهر سنگی ماکو ارک توریسم
  3. پیشنهاد سفر به شهر سنگی ماکو ارک توریسم
  4. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام iranseda وارد نشده‌است. ().
  5. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام iranview وارد نشده‌است. ().
  6. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام wikiferaq وارد نشده‌است. ().
  7. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام arktourism وارد نشده‌است. ().
  8. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام tabaar وارد نشده‌است. ().
  9. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام westazar وارد نشده‌است. ().
  10. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام tripyar وارد نشده‌است. ().
  11. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام amakoo وارد نشده‌است. ().
  12. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام bar-o-bandil وارد نشده‌است. ().
  13. «پیش‌شماره». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ دسامبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۰۸.
  14. http://www.maku.ir/fa-IR/DouranPortal/4623/page/تاریخچه-شهرداری
  15. «معرفی شهر ماکو» مسافر سلام
  16. معرفی شهر ماکو سایت گردشگری ایران
  17. «پیشنهاد سفر به شهر سنگی ماکو» ارک توریسم
  18. ماکو دانشنامه فرق اسلامی
  19. «زیبا صنمی بود به دستش ماکو - آن دلی که برده‌ای از ما کو» بایگانی‌شده در ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine ایران نما
  20. رزم‌آرا، حاجعلی (۱۳۳۰)، فرهنگ جغرافیائی ایران (آبادیها)؛ جلد ۴: استان ۳ و ۴ آذربایجان، تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی کشور، انتشارات دایره جغرافیائی ستاد ارتش.
  21. «Fars News Agency: ماکو شهر کلاه به سر ایران است».
  22. موسوی ماکویی، تاریخ ماکو، ص۲۹.
  23. موسوی ماکویی، تاریخ ماکو، صص۳۴–۳۷.
  24. موسوی ماکویی، تاریخ ماکو، ص۶۴.
  25. موسوی ماکویی، تاریخ ماکو، ص۵۴
  26. موسوی ماکویی، تاریخ ماکو، ص۶۷.
  27. Embassy to Tamerlane, Ruy Gonzalez de Clavijo; ed H. Simpole London - 2009
  28. موسوی ماکویی، تاریخ ماکو، ص۱۱۰. به نقل از: خاطرات و خطرات مخبرالسلطنه، ص۳۲۸.
  29. ماکو سیتی

[۱]

پیوند به بیرون

  1. «صفحه اصلی - آزمایشگاه دکتر قهرمانزاده ماکو». مرکزپاتوبیولوژِ دکترقهرمانزاده. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۲-۱۵.