باز کردن منو اصلی

سید محمدباقر صدر

سیاست‌مدار عراقی
(تغییرمسیر از محمدباقر صدر)

سید محمدباقر صدر (زادهٔ ۱۰ اسفند ۱۳۱۳ _ درگذشتهٔ ۱۹ فروردین ۱۳۵۹) فقیه، اصولی، مجتهد، فیلسوف، اندیشمند، مرجع تقلید[۱] مبتکر و نظریه‌پرداز[۲] شیعه و سیاستمدار عراقی بود. از او گاه به لقب شهید خامس و سید ذبیح القفا نیز یاد می‌شود.[۳][۴][۵][۶]

سید محمدباقر صدر
Mohammad Baqir al-Sadr.jpg
شناسنامه
نام کاملسید محمدباقر صدر
لقبآیت‌الله، شهید، استاد
تاریخ تولد۱۰ اسفند ۱۳۱۳
زادگاهکاظمین عراق
محل تحصیلنجف
محل زندگینجف
تاریخ مرگ۱۹ فروردین ۱۳۵۹
اطلاعات آموزشی
شاگردانسید محمدباقر حکیم
سید محمود هاشمی شاهرودی
سید کاظم حسینی حائری
محمدرضا نعمانی
محمدمهدی آصفی
محمد هاشم صالحی
سید عبدالغنی اردبیلی
غلامرضا عرفانیان
سید کمال حیدری
محمد هاشم صالحی
تالیفاتفدک فی التاریخ
غایة الفکر فی علم الاصول
فلسفتنا
اقتصادنا
ماذا تعرف عن الاقتصاد الاسلامی
الانسان المعاصر و المشکله الاجتماعیة
البنک الاربوی فی الاسلام
دور الائمة فی الحیاة الاسلامیة
و …

ولادتویرایش

سید محمدباقر صدر از خاندان صدر[۷] در ۱۰ اسفند ۱۳۱۳ (برابر ٢٥ ذو القعدة ١٣٥٣) در شهر کاظمین به دنیا آمد.[۸] پدرش سید حیدر صدرعاملی بود. مادرش دختر شیخ عبدالحسین آل‌یاسین بود.[۹]

در ۱۴ سالگی پدرش را از دست داد و زیر نظر مادر و برادرش سید اسماعیل صدر قرار گرفت.[۱۰]

اقامت در نجفویرایش

در سال ۱۳۲۵ (قمری) که دوازده ساله بود به همراه برادرش سید اسماعیل به نجف رفت تا نزد استادان حوزه علمیه آن شهر به تحصیلات عالی بپردازد. او بخشی از سطوح را نزد برادرش آموخت. دوره عالی فقه و اصول را نزد سید ابوالقاسم خویی و شیخ محمدرضا آل یاسین گذراند.[۱۱] فلسفه اسلامی (اسفار ملاصدرا) را از صدرا بادکوبه‌ای آموخت و در کنار آن فلسفه غرب و نظرات فلاسفه غیرمسلمان را هم آموخت.[۱۲] گفته شده وی در دروس علامه جعفری در این زمینه شرکت کرده‌است.

او در فلسفه، اقتصاد، منطق، اخلاق، تفسیر و تاریخ نیز مطالعه و تحقیقاتی داشت.[۱۳] وی را می‌توان بنیانگذار منطق استقرائی در حوزه دانست.[۱۴]

فعالیت‌های اجتماعیویرایش

  • تأسیس حزب الدعوه در سال ۱۳۷۷ هجری قمری[۱۵]
  • همکاری با جماعة العلماء در نجف
  • انتشار مجله الاضواء در سال ۱۹۶۱ میلادی[۱۶]

مبارزاتویرایش

پس از درگذشت محسن حکیم به دنبال یک نبرد طولانی با حزب بعث عراق به تدریج صدر به عنوان یک رهبر شناخته شده مورد توجه مردم قرار گرفت.[۱۷] او به علت مبارزاتش با حکومت بعثی عراق بارها توسط حکومت عراق دستگیر و زندانی شد. در آخرین مرحله وی را در خانه خود زندانی کردند و از رفت‌وآمد مردم به خانه او به‌طور جدی جلوگیری نمودند.

درگذشتویرایش

سرانجام در تاریخ ۱۶ فروردین ۱۳۵۹ (۱۹ جمادی‌الاول ۱۴۰۰) او را دستگیر کردند و به بغداد بردند و در تاریخ ۱۹ فروردین ۱۳۵۹ (۲۲ جمادی‌الاول ۱۴۰۰) وی و خواهرش بنت‌الهدی صدر به دستور صدام حسین کشته شدند.[۱۸] که پس از این اتفاق سید روح‌الله خمینی در پیامی ۳ روز عزای عمومی را برای شیعیان اعلام کرد.[۱۹]

شاگردانویرایش

آثار و نگاشته‌هاویرایش

الف) آثار چاپ شده:

  • اهل بیت: تنوع ادوار و وحدت هدف (اهل بیت: تنوع نقش‌ها در عین یگانگی هدف)[۲۱]
  • فدک فی التاریخ
  • غایة الفکر فی علم الاصول
  • فلسفتنا (به فارسی ترجمه شده‌است)
  • اقتصادنا (به فارسی ترجمه شده‌است)
  • ماذا تعرف عن الاقتصاد الاسلامی
  • الانسان المعاصر و المشکله الاجتماعیة (به فارسی ترجمه شده‌است)
  • البنک اللاربوی فی الاسلام
  • دور الائمة فی الحیاة الاسلامیة
  • الاسس المنطقیه الاستقراء (به فارسی و انگلیسی ترجمه شده‌است)
  • بحوث فی شرح العروة الوثقی (در چهار بخش)
  • الفتاوی الواضحة (رساله عملیه)
  • منهاج الصالحین و التعلیقة علیه
  • دروس فی علم الاصول معروف به حلقات.
  • مباحث الدلیل اللفظی
  • تعارض الادلة الشرعیة
  • بحث حول الولایة (به فارسی و انگلیسی ترجمه شده‌است)
  • بحث حول المهدی (با عنوان حماسه‌ای از نور به فارسی ترجمه شده‌است)
  • المرسل و الرسول و الرسالة
  • احکام الحج
  • نظرة عامة فی العبادات (به فارسی ترجمه شده‌است)
  • نظام العبادت فی الاسلام
  • لمحة فقیه عن دستور الاسلامیة (به فارسی ترجمه شده‌است)
  • الصورة الکاملة الاقتصاد فی المجتمع الاسلامی
  • الخطوط التفصیلیة عن الاقتصاد المجتمع الاسلامی
  • خلافة الانسان و شهادة الانبیاء
  • منابع القدرة فی الدولة الاسلامیة
  • البنک فی المجتمع الاسلام

ب) آثار چاپ نشده:

  • تعلیقه‌ای بر «صلاة الجمعة» از کتاب شرائع الاسلام
  • تعلیقه‌ای بر رساله عملیه محمدرضا آل یاسین موسوم به بلغة الراغبین
  • تعلیقه‌ای بر «مناسک الحج» استادش سید ابوالقاسم خویی
  • دراسات فی الفلسفة الاسلامیة المقارنة
  • العقیدة الالهیة فی الاسلام

ج) تقریرات:

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. آیت الله سید محمد باقر؛ مغز متفکر اسلامی - خبرگزاری مهر
  2. «آیتی از نبوغ»؛ ویژگی‌های مکتب فکری و علمی شهید صدر/ سید محمود هاشمی شاهرودی
  3. شهید سید محمدباقر صدر بایگانی‌شده در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine مؤسسه تحقیقات و مطالعات بانکداری اسلامی صدر
  4. Mohammad Baqir al-Sadr مشارکتهای ویکی انگلیسی، بازبینی 17 فوریه 2012.
  5. Five Martyrs of Shia Islam مشارکتهای ویکی انگلیسی، بازبینی 17 فوریه 2012.
  6. شهید رابع پایگاه حوزه. (در این مقاله مساهمتا شهید رابع نامیده شده که همان شهید خامس صحیحتر است)
  7. سید صدرالدین صدر، سید محمد صدر در عراق، امام موسی صدر و سید عبدالحسین شرف‌الدین از این خاندان هستند.
  8. حسینی حائری، سید کاظم؛ زندگی و افکار شهید صدر، ترجمه حسن طارمی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۵، چاپ اول، ص ۳۵.
  9. همان، ص ۳۲.
  10. کولائی، الهه؛ و دیگران، یادواره شهید آیت‌الله سید محمدباقر صدر، بی‌جا، کانون انتشارات ناصر، ۱۳۶۰، ص ۶ و ۷.
  11. مباحث الاصول، مقدمه، ص ۴۲.
  12. شهید صدر بر بلندای اندیشه و جهاد، ص ۲۹.
  13. حسینی حائری، سید کاظم؛ زندگی و افکار شهید صدر، ترجمه حسن طارمی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۵، چاپ اول، ص ۶۳.
  14. «زندگی‌نامه آیت الله سیدمحمدباقر صدر». www.imam-sadr.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۱۶.
  15. مباحث الاصول، ص ۸۸.
  16. التحرک الاسلامی فی العراق، شهید سید محمدمهدی حکیم، ص ۲۱.
  17. کولائی، الهه؛ و دیگران، یادواره شهید آیت‌الله سید محمدباقر صدر، بی‌جا، کانون انتشارات ناصر، ۱۳۶۰، ص ۱۴.
  18. همان، ص ۲۲.
  19. «پیام به مسلمانان ایران وجهان (شهادت آقای صدر و خواهر مظلومه‌اش)». سایت جامع امام خمینی.
  20. مباحث الاصول، ص ۷۹–۸۳؛ شهید صدر بر بلندای اندیشه و جهاد، ص ۳۳ و ۳۴؛ گفتگویی با حجت‌الاسلام سید محمدباقر مهری، ۱۳۶۱، ص ۲۰.
  21. موسی نجفی (۱۳۹۶مولفه‌های تمدن ساز در مکتب سیاسی امام رضا، آرما، ص. ۲۹، شابک ۹۷۸-۶۰۰-۸۶۷۹-۲۰-۲

منابعویرایش