محمدجعفر جعفری لنگرودی

فقیه، مجتهد و حقوق‌دان ایرانی

محمّدجعفر جعفری لنگرودی (زاده ۲۴ فروردین ۱۳۰۲ ) فقیه، مجتهد، فیلسوف، ادیب و حقوقدان ایرانی و صاحب تألیفات فراوانی در حقوق و ادبیات است. جعفری لنگرودی در سال ۱۳۸۵ دایرةالمعارف عمومی حقوق موسوم به الفارق را که توسّط انتشارات گنج دانش منتشر شد به اتمام رساند. الفارق نخستین و بزرگ‌ترین دانشنامه حقوقی به زبان فارسی است که بر اساس مبانی استدلالی و اجتهادات عمیق حقوقی تمام مذاهب ستة باطنی، شیعه اثنی عشری، مالکی، حنفی، حنبلی و شافعی و ایضا مظهر اظهر حقوق روم، یعنی نظام حقوقی فرانسه، را در فقه المعاملات و عناوین و موضوعات مهم حقوقی مورد واکاوی و تحقیق قرار داده است[۱]

محمدجعفر جعفری لنگرودی
Prof Jafari langroudi.jpg
زادهٔ۲۴ فروردین سال ۱۳۰۲ خورشیدی
لنگرود (۹۸ سال)
محل زندگیایست‌بورن انگلستان
ملیتایرانی
شهروندیایران
تحصیلاتدکتری تخصصی حقوق خصوصی اجتهاد در فقه و اصول
محل تحصیلدانشگاه تهران حوزه علمیه خراسان و قم
پیشهحقوقدان، فیلسوف، مجتهد،اديب
آثارکتب حقوق مدنی، دائرة المعارف‌های حقوقی و ادبیات، منطق، فلسفه، تاریخ و هنر
عنوانعلامه
دیناسلام
مذهبشیعه
همسر(ها)مرحومه جوادی
والدینشیخ موسی جعفری رشتی لنگرودی
جایزه(ها)مدال درجه اول فرهنگ

وی مدتی رئیس دانشکده حقوق دانشگاه تهران و هم چنین مدیر گروه حقوق خصوصی آنجا بود که لقب ذو الریاستین را به او داده بودند [۲].جعفری لنگرودی یکی از اعضای هیئت شش نفره تدوین پیش‌نویس قانون اساسی بعد از انقلاب ۱۳۵۷ ایران بود.[۳]

زندگی و تحصیلاتویرایش

لنگرودی در سال ۱۳۰۲ شمسی در لنگرود متولد شد. پدرش روحانی و کاسب بود. تحصیلات مقدماتی خود را نزد پدرش فرا گرفت و پس از اتمام تحصیلات مقدماتی در لنگرود، برای ادامه تحصیل به دانشسرای رشت رفت. در حین تحصیل در دانشسرا پدر و مادرش را از دست داد. به همین دلیل تحصیل در دانشسرا را نیمه تمام گذاشت و برای ادامه تحصیل به حوزه علمیه شهرهای قم، همدان، اصفهان، و مشهد رفت و در حوزه خراسان از دست میرزا هاشم مدرس قزوینی به درجه اجتهاد نایل شد.

همزمان با تحصیلات حوزوی موفق به اخذ دیپلم گردید و برای ادامه تحصیلات مدرن در دانشکده حقوق دانشگاه تهران نیز ثبت نام نمود و موفق شد دکترای حقوق خود را در سال ۱۳۳۹ از این دانشگاه دریافت نماید.[۴][۵]

وی اکنون در ایست‌بورن انگلستان به سر می‌برد. کتاب دائرةالمعارف عمومی حقوق (الفارق) از تالیفات وی در سال ۱۳۸۷ و در بیست و ششمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران به عنوان برترین کتاب سال رشته حقوق شناخته شد.

زندگی حرفه‌ایویرایش

لنگرودی، مدتی به مسند قضاوت نشست. او به این نتیجه رسید که در بخش حقوقی، جای کتاب‌های فارسی خالی است. حاصل این نتیجه‌گیری ده‌ها کتاب و مقاله بود. او تألیف دانشنامه حقوقی ۵ جلدی خود را که در سال ۱۳۳۶ آغاز نمود، در سال ۱۳۵۸ به پایان برد.[۶][پیوند مرده]

دیدگاه‌هاویرایش

 
از راست: محمدرضا ضیایی بیگدلی، محمد درویش‌زاده، سید محمد هاشمی، سید حسین صفایی در حال رونمایی از مجموعه مقالات اهدایی به محمد جعفر جعفری لنگرودی

لنگرودی که خود یک دانشنامه تخصصی نوشته‌است، بزرگترین مشکل نوشتن دانشنامه را انتخاب عنوان‌ها می‌داند. او به نقش اساسی استدلال در قلمرو حقوق شکلی معتقد است. همچنین اعتقاد دارد حقوق باید در خدمت عدالت باشد. او می‌گوید: «تلاشهای علمی گسترده و طولانی صاحبان همت در علوم و عاشقان عدالت می‌تواند شناسنامه دادگستری جدید را به دست دهد.»[۶][پیوند مرده] استاد لنگرودی نظرات بسیار متفاوت در خصوص عقود و ایقاعات دارد. نمونه بارز این تفاوت اندیشه در کتاب سیستم‌شناسی علم حقوق هویداست.

دکتر لنگرودی علاوه بر شهرتی که در ایجاد دائرةالمعارف‌ها و ترمینولوژی‌های حقوق مانند ترمینولوژی، مبسوط، الفارق، دائرة المعارف، فرهنگ عناصرشناسی و امثالهم در میان حقوق خواندگان دانشگاهی دارد، در بیست سال گذشته قدرت خارق‌العاده خود در حوزه فلسفه حقوق مدنی و تأثیر فلسفه حقوق مدنی در حوزهٔ موضوعات حقوقی را با کتاب‌هایی چون فلسفه اعلی، فلسفه حقوق مدنی و تئوری موازنه به اثبات رساند. اگرچه خود او معتقد است که با نگارش «تأثیر اراده در حقوق مدنی» این قدرت ده‌های سال قبل به اثبات رسیده بود. حقوق ایران برای نگاه «علمی»، «منطقی» و «تدقیقی» این حقوقدان مدیون اوست. واژهٔ «عدالت»، همواره منجر به بی ضابطه بودن در مباحث حقوقی شده‌است. دکتر لنگرودی، با ارائه ملاک‌های ناشی از نظریه‌های مختص خود، نظم حاکم بر روابط شهروندان را به جامعه حقوقی نشان داد و اثبات کرد که این نظم، قابل کشف است.

تجلیل از جعفری لنگرودیویرایش

 
همایش تجلیل از مقام علمی محمدجعفر جعفری لنگرودی

پژوهشکده حقوق و قانون ایران و انجمن حقوق‌شناسی با مشارکت دانشگاه‌ها و انجمن‌های علمی حقوقی همایش تجلیل از محمدجعفر جعفری لنگرودی را در ۲۹ آبان ۱۳۹۸ برگزار کردند. این همایش در دانشگاه تهران و با سخنرانی سید مصطفی محقق داماد، سید حسین صفایی، حسنعلی درودیان، محمدرضا ضیایی بیگدلی، محمد درویش زاده، محمدحسین ساکت، علیرضا گنج دانش، عباس کریمی، مهدی هداوند و محمدرضا تخشید برگزار گردید و از مجموعه مقالات اهدایی به این همایش رونمایی شد.[۷][۸]

سید علیرضا آوایی،وزیر دادگستری دولت یازدهم جمهوری اسلامی ایران در این همایش اظهار داشت[۹][۱۰][۱۱][۱۲]:آثار دکتر محمد جعفر جعفری لنگرودی ،معتبر ترین و علمی ترین مبنای حقوق مدنی ایران است[۱۳].وی افزود :ایشان در زمینه حقوق و فقه مرجع هستند و آثار ایشان در حال حاضر در بسیاری از دانشگاه‌های کشور و جهان در حال تدریس است.کار و فعالیت دکتر جعفری لنگرودی چند وجهی و تخصصی بود. ایشان به ابعاد مختلف علم حقوق اشرافیت داشتند که این سبب شد تا قانون مدنی تألیف ایشان یکی از تاریخی‌ترین، مستدل‌ترین و علمی‌ترین متن قانونگذاری باشد.دکتر جعفری طرحی برای بازنگری قانون ارائه کردند که در این طرح بر اساس نیازمندی‌های زمان حاضر مواد قانونی از یک هزار و ۳۳۵ ماده به سه هزار و ۵۲۰ ماده افزایش یافته است.[۱۴][۱۵][۱۶][۱۷]

کتاب‌شناسیویرایش

  • کامل المیزان (منظومه عربی در منطق) مکتبة الاسلامیة مشهد ۱۳۲۷
  • علم حدیث یا خودآموز رجال و درایه، مکتب علوم مشهد ۱۳۲۸
  • اصول فلسفی حقوق تهران ۱۳۳۲
  • فرهنگ حقوقی نشر کانون معرفت لاله زار تهران ۱۳۳۴
  • تاریخ حقوق ایران (از انقراض ساسانیان تا آغاز مشروطه) گیلان ۱۳۴۰
  • تأثیر اراده در حقوق مدنی (رساله دکتری)، چاپ گیلان ۱۳۴۰
  • مقدمه عمومی علم حقوق، تهران ۱۳۴۱
  • دانشنامه حقوقی (۲جلدی) چاپ دانشگاه تهران ۱۳۴۳
  • ترمینولوژی حقوق، انتشارات ابن سینا، تهران ۱۳۴۶
  • دانشنامه حقوقی، جلد اول، (حرف الف) چاپ اول، ابن سینا، تهران ۱۳۴۸
  • آراء شورایعالی ثبت و شرح ان، ابن سینا، تهران ۱۳۴۸
  • رهن و صلح، چاپ ابن سینا، ۱۳۴۹
  • وصیت، چاپ ابن سینا، ۱۳۵۰
  • دانشنامه حقوقی، جلد دوم (حرف ب-ث)، چاپ ابن سینا، ۱۳۵۱
  • عقد ضمان، شرکت سهامی کتاب‌های جیبی با همکاری فرانکلین، تهران ۱۳۵۲
  • دانشنامه حقوقی، جلد سوم (حرف ج تا دعوی حجر)، چاپ ابن سینا، ۱۳۵۲
  • مکتبهای حقوقی در حقوق اسلام، ابن سینا، ۱۳۵۳
  • عقد حواله، انتشارات دانشگاه ملی، ۱۳۵۴
  • حقوق تعهدات، جلد اول، انتشارات مؤسسه عالی امور قضایی و اداری قم، ۱۳۵۴
  • حقوق خانواده، نشر مؤلف، چاپخانه حیدری، تهران ۱۳۵۵
  • حقوق ثبت، جلد اول، ثبت املاک، نشر مؤلف، چاپخانه حیدری، ۱۳۵۵
  • دانشنامه حقوقی، جلد چهارم، (دعوی تحریم تا فهم عرفی)، انتشارات امیرکبیر، تهران ۱۳۵۶
  • حقوق اموال، نشر مؤلف، چاپ مشعل آزادی، ۱۳۵۶
  • دائره المعارف حقوق مدنی و تجارت، جلد اول، حقوق تعهدات، عقود و ایقاعات، نشر بنیاد راستاد، تهران ۱۳۵۷
  • عقد کفالت، انتشارات دانشگاه ملی، تهران، ۱۳۵۷
  • ارث، جلد اول، انتشارات امیرکبیر، تهران ۱۳۵۷
  • حقوق اسلام، کتابخانه گنج دانش، تهران، ۱۳۵۸
  • دانشنامه حقوقی، جلد پنجم، (قائم مقام تا ید)، انتشارات امیرکبیر، تهران، ۱۳۵۸
  • دائره المعارف علوم اسلامی، قضایی، جلد اول، کتابخانه گنج دانش، تهران ۱۳۵۹
  • دائره المعارف علوم اسلامی؛ قضایی جلد دوم، کتابخانه گنج دانش، تهران ۱۳۶۰[۱۸]
  • دایرة المعارف عمومی حقوق (الفارق) در ۵ جلد- انتشارات گنج دانش-
  • اساس در قوانین مدنی (المدونة)- انتشارات گنج دانش
  • صد مقاله در روش تحقیق در علم حقوق-انتشارات گنج دانش
  • فلسفه اعلی در علم حقوق-انتشارات گنج دانش
  • فلسفه عمومی حقوق بر پایه اصالت عمل (تئوری موازنه)-انتشارات گنج دانش
  • مسائل منطق حقوق -انتشارات گنج دانش
  • شخصیت معنوی حافظ-انتشارات گنج دانش
  • راز بقای ایران در سخن حافظ-انتشارات گنج دانش
  • راز بقای ایران در سخن مولوی-انتشارات گنج دانش
  • راز بقای ایران در سخن نظامی-انتشارات گنج دانش
  • راز بقای ایران در سخن فردوسی-انتشارات گنج دانش
  • منطق ادبی-انتشارات گنج دانش
  • سیمای شعر -انتشارات گنج دانش
  • فلسفه فرهنگ وهنر-انتشارات گنج دانش
  • تاریخ معتزله
  • اندیشه و ارتقاء (یکصدو یک مقاله در علم ماهیت‌شناسی حقوقی)
  • علم حقوق در گذر تاریخ
  • وسیط در ترمینولوژی حقوق
  • فن استدلال در منطق حقوق اسلام
  • فلسفه حقوق مدنی
  • روش جدید در مقدمه عمومی علم حقوق
  • فرهنگ عناصرشناسی حقوق مدنی – حقوق جزا
  • مبسوط در ترمینولوژی حقوق (۵ جلد) انتشارات گنج دانش
  • مجموعه محشی قانون مدنی و طرح اصلاح قانون مدنی
  • فیلولوژی-چاپ اول-سال ۱۳۹۰-نشر گنج دانش
  • چهار مقاله- -نشر گنج دانش

•رنسانس فلسفه در پنج جلد.

•راز بقای ایران در سخن سعدی.

•تربیت محقق.

•ترمینولوژی حقوق سیاسی.

•دروس حقوق سیاسی.

الفارق بین المولف والسارق در پنج جلد.

ترمینولوژی حقوق.

پانویسویرایش

  1. «همایش ملی تجلیل از مقام علمی استاد محمد جعفر جعفری لنگرودی». entekhab.ir.
  2. معزالدوله (۲۲ آذر ۱۳۹۸). [www.aparat.ir مرکز دانشنامه های حقوقی علامه.سخنرانی دکتر حسنعلی درودیان «سخنرانی دکتر حسنعلی درودیان:((مرکز پژوهشی دانشنامه های حقوقی علامه))\\[www.aparat.ir]»] مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک).
  3. [wikipedia «پیش نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»] مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک).
  4. قنبری، محمدرضا (چاپ اول ۱۳۸۶). بر تارک علم. چاپ گنج دانش. صص. ۹۳ تا۱۵۰. تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)
  5. . سایت حقوقدانان http://www.iranianlawyers.com/article61. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ [۱]
  7. «همایش ملی تجلیل از مقام علمی استاد محمدجعفر جعفری لنگرودی». www.entekhab.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۴-۲۰.
  8. «همایش ملی تجلیل از دکتر جعفری لنگرودی ۲۹ آبان برگزار می‌شود». نشریه الکترونیکی حقوق. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۰-۱۴.
  9. [www.mehrnews.com/news/4778222/اندیشه-های... «همایش ملی تجلیل از مقام علمی استاد محمد جعفر جعفری لنگرودی»] مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک). خبرگزاری مهر. ۱ آذر ۱۳۹۸.
  10. [diyarmirza.ir/1398/09/%d8%a7%d9%86%d8%af%db%8c%d8%b4%d9... «پایگاه اطلاع رسانی دیار میرزا»] مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک). ۱ آذر ۱۳۹۸.
  11. [gilkhabar.ir/445137/آیین-نکوداشت... «باشگاه خبری تحلیلی گیل خبر»] مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک). ۱/۹/۱۳۹۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  12. [www.irna.ir/news/83564817 «خبرگزاری جمهوری اسلامی،ایرنا»] مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک). ۱/۸/۱۳۹۸. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  13. «آثار محمد جعفر جعفری لنگرودی معتبر ترین و علمی ترین مبنای حقوق مدنی ایران است». www.irna.ir/news/83564817/. ۱ آذر ۱۳۹۸.
  14. «خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۴-۱۵.
  15. «پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا - اخبار گیلان و ایران | پربازدیدترین و مخاطب‌ترین رسانه شمال». پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۴-۱۵.
  16. «گیل خبر - اخبار گیلان». gilkhabar.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۴-۱۵.
  17. «خبرگزاری جمهوری اسلامی |صفحه اصلی | IRNA News Agency». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۴-۱۵.
  18. قنبری، محمدرضا (چاپ اول ۱۳۸۶). بر تارک علم. گنج دانش. صص. ۲۴۹ تا۲۵۶. تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)

منابعویرایش

  1. «خبرگزاری جمهوری اسلامی |صفحه اصلی | IRNA News Agency». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۴-۱۵.
  2. «پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا - اخبار گیلان و ایران | پربازدیدترین و مخاطب‌ترین رسانه شمال». پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۴-۱۵.