محمدحسین باقری

رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران

محمدحسین افشردی معروف به محمد باقری (زاده ۱۳۳۹ تبریز)[۲] نظامی و مدرس دانشگاه ایرانی است، که هم‌اکنون بعنوان رئیس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کند،[۳] همچنین مدرس دانشگاه تربیت مدرس و از اعضای هیئت علمی دانشگاه عالی دفاع ملی می‌باشد.[۴]

محمد باقری
Mohammad Bagheri 2019.jpg
نام شناسنامه‌ایمحمدحسین افشردی
نام(های) مستعارمحمد باقری
زادهٔ۱۳۳۹ (۶۰ ساله)
تبریز، ایران[۱]
وفادار به/عضوِایران
سازمان/شاخهسپاه پاسداران انقلاب اسلامی
ستاد کل نیروهای مسلح
سال‌های خدمت۱۳۵۹–تاکنون
درجهسرلشگر پاسدار
نبردها/جنگ‌هاجنگ ایران و عراق
نشان‌هافهرست کامل

باقری فعالیت نظامی را از سال ۱۳۵۹ در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی آغاز کرد و در طول جنگ ایران و عراق از اعضای این نهاد بود.[۵] وی در فاصله سالهای ۱۳۸۱ تا ۱۳۹۳ معاونت اطلاعات و عملیات ستاد کل نیروهای مسلح را برعهده داشت، همچنین با حفظ سمت از ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۵ بعنوان معاون هماهنگ‌کننده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا فعالیت می‌کرد. او از ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۵ معاون ارکان و امور مشترک ستاد کل بود.[۶] وی برادر کوچکتر حسن باقری می‌باشد.[۷]

زندگی‌نامهویرایش

محمدحسین افشردی در سال ۱۳۳۹ در تبریز زاده شد و دوران کودکی و نوجوانی را در این شهر سپری نمود. او برادر کوچکتر حسن باقری؛ از شهیدان جنگ ایران و عراق می‌باشد. باقری فعالیت در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را از سال ۱۳۵۹ آغاز کرد و در طول جنگ ایران و عراق از اعضای این نهاد بود.

تغییر نامویرایش

 
محمد باقری در کنار محمدابراهیم همت و مهدی زین‌الدین در زمان جنگ ایران و عراق

محمد باقری، برادر کوچکتر حسن باقری (غلامحسین افشردی) است، که اولین مسئول اطلاعات و عملیات سپاه بوده‌است. او در مورد علت تغییر نام خانوادگی از افشردی به باقری، این توضیح را داده‌است:

ماه اول جنگ به اهواز رفتم و در جبهه خوزستان حاضر شدم، اخوی به من تذکر دادند که نام من در جبهه برای عدم شناسایی، به حسن باقری تغییر کرده‌است، من سعی کردم با اسم واقعی خود حرکت کنم، ولی به اندازه‌ای شباهت چهره ما زیاد بود، که همه متوجه می‌شدند ما برادر هستیم، در نتیجه من نیز تغییر نام دادم و شدم محمد باقری و به احترام اخوی، این اسم برای ما باقی ماند.[۸]

تحصیلاتویرایش

محمد باقری در زمان وقوع انقلاب، در سال آخر دبیرستان تحصیل می‌کرد. پس از پیروزی انقلاب به سمت مسیر دروس فنی دانشگاه رفت و در رشته مهندسی مکانیک دانشگاه پلی‌تکنیک پذیرفته شد و تا انقلاب فرهنگی نیز در دانشگاه مشغول تحصیل بود، اما از زمانی که دانشگاه‌ها در بهار ۱۳۵۹ به سبب انقلاب فرهنگی تعطیل شدند، او نیز از تابستان سال ۱۳۵۹ در سپاه پاسداران مشغول به فعالیت شد.[۶]

باقری دارای مدرک دکتری جغرافیای سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس می‌باشد و هم‌اکنون از اعضای هیئت علمی دانشگاه عالی دفاع ملی است. او علاوه بر ایفای مسئولیت‌های اجرایی، به تدریس در دانشگاه عالی دفاع ملی و دانشگاه تربیت مدرس نیز اشتغال دارد.[۷] باقری به همراه محمدباقر قالیباف، سید یحیی رحیم‌صفوی و غلامعلی رشید، از مؤسسان انجمن ژئوپلیتیک ایران به‌شمار می‌رود.[۹]

سوابقویرایش

درجه نظامیویرایش

 
محمد باقری هنگام دریافت درجه سرلشگری از رهبر جمهوری اسلامی در سال ۱۳۸۷

باقری در سال ۱۳۸۷ همراه با مصطفی ایزدی، درجه سرلشگری دریافت کرد.[۶] او از معدود فرماندهان نظامی ایرانی است که پیش از رسیدن به فرماندهی کل سپاه، ارتش، یا ریاست ستاد کل نیروهای مسلح، به درجه سرلشگری ارتقا یافت.[۱۰]

نقش امنیتی در غرب کشورویرایش

باقری با توجه تجربه حضور در بخش‌های اطلاعاتی و عملیاتی نیروهای مسلح، در بررسی و تصویب طرح‌های مهمی چون حمله به عمق ۱۰ کیلومتری خاک عراق، در سال ۱۳۷۵ جهت مبارزه با حزب کومله و حزب دموکرات کردستان و تحرکاتی که در غرب ایران انجام می‌دادند، نقش ویژه‌ای داشت. در آن زمان، سپاه پاسداران عملیاتی به فرماندهی احمد کاظمی طراحی و اجرا کرد، که به مرکزیت این مجموعه حمله شد و حدود ۲۰۰ دستگاه خودرو اعم از توپ، نفربر، خمپاره اندازها و واحدهای پیاده، به مقر اصلی آن‌ها حمله کردند.[۶]

نامه به خاتمیویرایش

چند روز پس از نا آرامی‌های کوی دانشگاه تهران، روزنامه کیهان نامه محرمانه جمعی از فرماندهان سپاه به محمد خاتمی ریاست جمهوری اسلامی ایران را منتشر کرد. فرماندهان امضاءکننده نامه در پایان به خاتمی نوشته بودند که:

با کمال احترام و علاقه به حضرت‌عالی اعلام می‌داریم کاسهٔ صبرمان به پایان رسیده و تحمل بیش از آن را در صورت عدم رسیدگی، بر خود جایز نمی‌دانیم.

محمد باقری از جمله امضا کنندگان این نامهٔ تهدیدآمیز بود، که ۲۴ نفر از فرماندهان ارشد سپاه، پس از حوادث مربوط به حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸ تیر ۱۳۷۸) به محمد خاتمی نوشته بودند.[۱۱] نامه فرماندهان به خاتمی بازتاب گسترده‌ای داشت و بسیاری ناظران، آن را تهدیدی علیه ریاست جمهوری اسلامی ایران دانستند.[۱۲]

ستاد کل نیروهای مسلحویرایش

محمد باقری از ۸ تیر ۱۳۹۵ با حکم سید علی حسینی خامنه‌ای جایگزین سید حسن فیروزآبادی؛ در جایگاه ریاست ستاد کل نیروهای مسلح شد.[۴] او پیش از این در سمت معاون اطلاعات و عملیات و معاون ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح فعالیت می‌کرد.[۶][۱۳]

نظریه‌هاویرایش

یکی از موضوعاتی که دربارهٔ باقری مطرح می‌شود، نظریه‌های استراتژیک وی است. یکی از این طرح‌ها، در توسعه سواحل مکران و حتی نگاه آینده نگرانه تا قطب جنوب است. وی در جایگاه معاونت ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح، این ایده را در اختتامیه همایش توسعه ملی سواحل مکران و اقتدار دریایی جمهوری اسلامی ایران که در چابهار برگزار شد، مطرح کرد:

ما از سواحل مکران، دسترسی مستقیم به آب‌های آزاد و بدون وجود هیچ خشکی در سر راه، به قطب جنوب داریم و می‌توانیم طبق قوانین بین‌المللی در بخشی از قطب جنوب هم ادعای حاکمیت کنیم.[۱۴]

تحریمویرایش

در تاریخ ۱۳ آبان ۱۳۹۸ محمد باقری به همراه ۹ نفر دیگر از نظامیان عالی‌رتبه ایران، در فهرست تحریم‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا قرار گرفتند. این افراد بنا بر اعلام دولت آمریکا، در حملات تروریستی لبنان و آرژانتین دست داشتند.[۱][۲]

بر اساس بیانیه وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا، محمدحسین باقری توسط علی خامنه‌ای به عنوان رئیس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی منصوب شده است. این ستاد عالی‌ترین نهاد نظامی در ایران است و مسئولیت اجرای سیاست‌ها و هماهنگی و نظارت بر فعالیت‌های نیروهای مسلح از جمله سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را بر عهده دارد[۱۵].

انتشاراتویرایش

  • بررسی و تحلیل ره‌نامه جنگ پیشگیرانه آمریکا در آسیای جنوب غربی
  • تعیین عوامل مؤثر بر اصول ره‌نامه عملیاتی نیروهای زمینی جمهوری اسلامی ایران در نبرد همطراز و ناهمطراز
  • راهبردهای نظامی مقابله با جنگ احتمالی آیندهٔ آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران در خلیج فارس
  • کارکرد الگوی بازدارندگی طالبان در جنگ پیشگیرانه آمریکا علیه افغانستان در سال ۲۰۰۱ (با تأکید بر عوامل داخلی افغانستان)
  • تبیین شاخص‌های مؤثر در مدیریت مرزها
  • تهدیدهای ژئوپلیتیکی مؤثر بر تدوین راهبرد دفاعی ج.ا.ا در قبال ترکیه
  • تأثیر عوامل ژئوپلیتیکی شیعه بر توسعه نفوذ انقلاب اسلامی
  • تعیین عوامل ژئوپلیتیک ترکیه مؤثر بر تدوین راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران
  • امنیت پایدار در منطقه ژئوپولیتیکی خلیج فارس در پرتو ناپایداری نیروهای همگرا و واگرا ساز
  • تبیین مرزهای فضای رایانه‌ای و راهبرد مدیریتی آنها
  • ساختار نظام قدرت منطقه‌ای در خاورمیانه (با تأکید بر کشورهای برتر منطقه)
  • الگوی نظری طراحی راهبرد دفاعی مبتنی بر عوامل ژئوپلیتیکی
  • بررسی میزان مطابقت و تفاوت‌های قانون مناطق دریائی جمهوری اسلامی ایران در خلیج فارس و دریای عمان (۱۳۷۲) با کنوانسیون حقوق دریاها (۱۹۸۲)
  • تحلیل ژئوپلیتیک قفقاز؛ بستری برای تدوین سیاست خارجی مناسبتر در منطقه
  • تعیین عوامل ژئوپلیتیک ترکیه مؤثر بر تدوین راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران
  • تبیین برآیند سیاسی واگذاری بهره‌برداری از سواحل مکران به سرمایه‌گذاری داخلی

جایزه‌ها و نشان‌های افتخارویرایش

این بخش شامل نشان‌ها و جایزه‌های رسمی محمد باقری است، که بر روی لباس همسان او نصب می‌شود، ولی جایزه‌های غیرنظامی و غیررسمی را در بر نخواهد گرفت.

آرم‌های بازو
 
ستاد کل نیروهای مسلح

نوار نشان‌هاویرایش

 
     

نام نشان‌هاویرایش

نشان فتح درجه یک
نشان نصر درجه یک نشان فتح درجه سه نشان فتح درجه سه

منابعویرایش

  1. «بُرشی از زندگینامه و سوابق خدمتی و تحصیلی سرلشکر محمد باقری». خبرگزاری فارس. ۹ تیر ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۳ دی ۱۳۹۷.
  2. «زندگینامه: محمد باقری (۱۳۳۹ -)». همشهری آنلاین.
  3. «محمد باقری آمریکا را متهم کرد که در صدد حمله به ایران بوده است». رادیو فردا.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «انتصاب سرلشکر باقری به ریاست ستاد کل نیروهای مسلح». پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر رهبر جمهوری اسلامی ایران. ۸ تیر ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۲۸ ژوئن ۲۰۱۶.
  5. «سرلشکر باقری را بهتر بشناسید». دانشگاه آزاد قزوین.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ ۶٫۴ «آشنایی با سوابق و تفکرات سرلشکر باقری؛ رئیس جدید ستادکل نیروهای مسلح». مشرق نیوز. ۸ تیر ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۲۸ ژوئن ۲۰۱۶.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «بُرشی از زندگینامه و سوابق خدمتی و تحصیلی سرلشکر محمد باقری». خبرگزاری فارس.
  8. «سردار سرلشکر باقری در برنامه شناسنامه: اختلاف سلیقه بین ارتش و سپاه طبیعی است/ هشدار به تروریست‌ها در خصوص عتبات عالیات در عراق». خبرگزاری فارس.
  9. «اسامی هیئت مؤسس انجمن ژئوپلیتیک ایران». انجمن ژئوپلیتیک ایران.
  10. «باقری به جای فیروزآبادی رئیس ستادکل نیروهای مسلح ایران شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۸ تیر ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۲۸ ژوئن ۲۰۱۶.
  11. «متن کامل نامهٔ فرماندهان سپاه به خاتمی». آفتاب.
  12. BBCPersian.com
  13. «سایت محافظه‌کار «تابناک»: فیروزآبادی به خاطر حمایت از برجام برکنار شد». دیگربان.
  14. «سرلشکر باقری در همایش توسعه سواحل مکران تشریح کرد پاسخ خاضعانه ناوهای آمریکا به ایران/ می‌توانیم در بخشی از قطب جنوب ادعای حاکمیت کنیم». خبرگزاری فارس.
  15. «وزارت خزانه‌داری حلقه نزدیکان رهبر جمهوری اسلامی را که در پیشبرد سرکوب داخلی و خارجی مسئول هستند، تحریم می‌کند». وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا. ۱۳ آبان ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۳ مهر ۱۳۹۹.

پیوند به بیرونویرایش

مناصب نظامی
پیشین:
بهروز سلیمان‌جاه
معاون اطلاعات و عملیات ستاد کل نیروهای مسلح
۱۳۸۱ – ۱۳۹۳
پسین:
؟
پیشین:
؟
معاون هماهنگ‌کننده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا
۱۳۸۶ – ۱۳۹۵
پسین:
علی شادمانی
پیشین:
؟
معاون ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح
۱۳۹۳ – ۱۳۹۵
پسین:
؟
پیشین:
سید حسن فیروزآبادی
رئیس ستاد کل نیروهای مسلح
۱۳۹۵ – اکنون
در حال تصدی