محمد تنگستانی

شاعر و نویسنده اهل ایران

محمد تنگستانی (زاده سوم آذر ۱۳۶۰ آبادان) شاعر، نویسنده و روزنامه‌نگار[۱] ایرانی در حوزهٔ فرهنگ و هنر است. پس از انتخابات ریاست جمهوری ایران، ۱۳۸۸ خورشیدی چند بار اصفهان بازداشت موقت شد [نیازمند منبع] و سرانجام در ۱۳۹۱ مخفیانه از ایران خارج شد و اکنون ساکن بلژیک است. در اردیبهشت ماه ۱۳۹۸ با فتوای‌ای از ناصر مکارم شیرازی نوشته‌های او حرام و مستوجب حکم ارتداد اعلام شد.[۲]

محمد تنگستانی
Tangestani 1.jpg
زمینهٔ کاری شاعر، روزنامه‌نگار حوزه فرهنگ و هنر
زادروز ۳ آذر ۱۳۶۰ ‏(۳۸ سال)
آبادان
ملیت ایرانی _ بلژیکی
محل زندگی بلژیک
لقب جنگزده
کتاب‌ها «من روی مینی به نام تو بود افتاد»، «امیر زهرا»، «فیلم‌کوتاه»، «شهروندجهان» ۲جلد، «قیام خستگان»، «این سانسور لعنتی»

زندگیویرایش

محمد تنگستانی در سوم آذر ۱۳۶۰ کمی پس از شکسته شدن محاصرهٔ آبادان از پدری کارمند و مادری فرهنگی در این شهر به دنیا آمد. او به هم‌راه مادر از آخرین غیرنظامی‌هایی بودند که آبادان را ترک کردند.[نیازمند منبع] در سال‌های جنگ در ایران و عراق، محمد تنگستانی به همراه مادر و بعدها برادر کوچک‌تر در شهرستان‌های اهواز، بروجرد و گچساران زندگی کردند و یک ماه پس از اتمام جنگ هشت ساله به نزد پدر به آبادان بازگشتند. پس از انتخابات ریاست جمهوری ایران، خرداد ۱۳۸۸ بعد از چند دوره بازداشت موقت در اصفهان سرانجام در سال ۲۰۱۲ از ایران گریخت به ترکیه رفت[۳] و اکنون ساکن بلژیک است. در حال در تاریخ سیزدهم اردیبهشت ماه ۱۳۹۸ توسط آقای مکارم شیرازی به جرم توهین به مقدسات شیعان مرتدد اعلام شد محمد تنگستانی در حوزه فرهنگ و هنر در رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور می‌نویسید. این روزنامه‌نگار در سال‌های گذشته در حوزه سانسور و خودسانسوری در فرهنگ و هنر ایران گفت‌وگوها و تحقیقاتی تخصصی و جامعه به سفارش سایت «خبرنگاری جرم نیست» و «ایران‌وایر» به سردبیری مازیار بهاری تهیه و منتشر کرده‌است.[۴]

حکم ارتداد و تهدید به مرگویرایش

مکارم شیرازی که یکی از مراجع تقلید شیعه است در پاسخ به استفتایی، محمد تنگستانی را به دلیل «توهین به مقدسات»، «مرتد» و مطالعه نوشته‌هایش را «حرام» اعلام کرده است. بعد از این فتوای شیرین عبادی حقوق‎دان،[۵] مازیار بهاری روزنامه‌نگار، مستندساز، و مدیر سایت «ایران‌وایر» و نیز نهاد‌هایی مانند «سازمان حقوق بشر ایران» و «بنیاد سیامک پورزند» ضمن محکوم کردن این اقدام، با ارسال نامه‌هایی برای پلیس و دولت بلژیک، کشور محل اقامت این روزنامه‌نگار تهدید شده، از مقامات این کشور خواسته‌اند تا تهدید علیه جان این روزنامه‌نگار را جدی بگیرند و اقدامات لازم را جهت امنیت جانی او فراهم کنند.[۶]

محمود امیری-مقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، در سایت این سازمان در دفاع از او نوشته است:

«هدف مقامات جمهوری اسلامی از این تهدیدها، اشاعه وحشت و خودسانسوری در بین نویسندگان و فعالان مدنی و گسترش سرکوب آزادی بیان به خارج از مرزهای ایران است. ما از همه نهادهای حقوق بشری ، نویسندگان و فعالان مدنی در داخل و خارج ایران می‌خواهیم که با حمایت جمعی از این نویسنده و با ابراز بدون سانسور عقاید خود، به دفاع از حق آزادی بیان برخیزند»[۷]

آثار و فعالیت‌هاویرایش

مجموعه اشعارویرایش

مصاحبه‌هاویرایش

گردآوریویرایش

  • مجموعه شعر «قیام خستگان»: این کتاب در حمایت از اعتراضات دی‌ماه ۱۳۹۶ در شهرهای مختلف ایران با شعرهایی از فاطمه اختصاری، جمشید برزگر، مریم هوله، محمدرضا حاج‌رستم‌بگلو، هومن عزیزی، شیدا محمدی، پویان مقدسی، سیدمهدی موسوی و مزدک نظافت گردآوری و توسط انتشارات مانی‌ها منتشر شد.[۱۴]

نظر دیگرانویرایش

محمد تنگستانی را منتقدان ادبیات معاصر ایران شاعر شعرهای «جنگ‌زده» نامیده‌اند.[نیازمند منبع] اسماعیل خوئی دربارهٔ شعر او می‌گوید: «شعر تنگستانی نمونه دلنشین و ارجمندی از شعر جوان ایران است. در شعر جوان ایران هرچند که به اوزان عروضی اهمیت داده نمی‌شود اما خیال‌پردازی گسترش یافته، نگاه ژرف‌تر شده‌است و تک‌سوی‌نگری جای خود را به چندسوی‌نگری داده‌است.»[۱۵] هرمز علی‌پور معتقد است که تنگستانی شاعری است که کلمه را خوب می‌شناسد، و این می‌تواند اصلی برای شناخت شاعر از غیر شاعر باشد. چرا که شعر رادیو فرنکفورد او را خوانده و شنیده‌ام مطمئا هستم که در صورت چاپ و پخش تمام دوست‌داران ادبیات را با ذهن و حرف من هم‌سو می‌کند.[۳] قاضی ربیحاوی دربارهٔ شعر بلند او «گل آفتاب‌گردان می‌گوید: «این شعر نشان می‌دهد که نویسنده آن با ناامیدهای جامعه رشد کرده. متأسفانه ناامیدی بخش از ادبیات امروز ایران شده، هرچند که گره زدن موقعیت عاشقانه با این ناامیدی برای من، شخصاً لذت‌بخش بود.»[۱۶] حسین نوش‌آذر دربارهٔ محمد تنگستانی می‌گوید: عشق به آبادان، رویکرد به طنز، بهره‌گیری از زبان کوچه و خیابان و لحن، این‌ها ویژگی‌های شعر تنگستانی ست. شعر او شعر صحنه است.[۱۷]

منابع و پانویسویرایش

  1. «محمد تنگستانی در ایران وایر». ایران‌وایر. دریافت‌شده در ۱۷ نوامبر ۲۰۱۸.
  2. «30 Years After Rushdie Fatwa: Iranian Exiled Writer Received Death Threats Following Fatwa By Ayatollah». Iran Human Rights (IHR). دریافت‌شده در ۱۴ مه ۲۰۱۹.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «خطر دیپورت محمد تنگستانی از ترکیه به ایران». ایران گلوبال. ۲۹ بهمن ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۲۵ بهمن ۱۳۹۶.
  4. «محمد تنگستانی: «سینه‌خیز عاشقت شدم»». رادیو زمانه. ۱۶ شهریور ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ فوریه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۵ بهمن ۱۳۹۶.
  5. «شیرین عبادی: طبق قوانین جمهوری اسلامی مجتهد، حق ندارد بدون دادرسی عادلانه حکم ارتداد صادر کند». ایران‌وایر. دریافت‌شده در ۱۴ مه ۲۰۱۹.
  6. «تهدید شاعر و روزنامه نگار ایرانی به مرگ با فتوای ارتداد مکارم شیرازی». ایران‌وایر. دریافت‌شده در ۷ مه ۲۰۱۹.
  7. «شاعر و روزنامه‌نگار ایرانی مقیم بلژیک با فتوای ارتداد مکارم شیرازی به مرگ تهدید شد». سازمان حقوق بشر ایران. دریافت‌شده در ۷ مه ۲۰۱۹.
  8. «من روی مینی به نام تو بود افتاد». خانه کتاب. دریافت‌شده در ۱۷ فوریه ۲۰۱۸.[پیوند مرده]
  9. «فیلم کوتاه». نشر پاریس. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ ژوئیه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱ دسامبر ۲۰۱۷.
  10. «امیر زهرا». اچ‌انداس. دریافت‌شده در ۱ دسامبر ۲۰۱۷.
  11. «شهروند جهان جلد اول». اچ‌انداس. دریافت‌شده در ۱۷ فوریه ۲۰۱۸.
  12. «شهروند جهان جلد دوم». اچ‌انداس. دریافت‌شده در ۱۷ فوریه ۲۰۱۸.
  13. «این سانسور لعنتی». نشر ناکجا. دریافت‌شده در ۱۴ مه ۲۰۱۹.
  14. «قیام خستگان». نشر مانی‌ها. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ اوت ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۱۷ نوامبر ۲۰۱۸.
  15. «گل آفتاب‌گردان». رادیو زمانه. ۱۷ مه ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۲۵ بهمن ۱۳۹۶.
  16. «گل آفتاب‌گردان». رادیو زمانه. ۲۹ بهمن ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۲۵ بهمن ۱۳۹۶.
  17. «گل آفتابگردان / شعر / محمد تنگستانی / همراه با چند نظر». پیوند سرا. دریافت‌شده در ۲۵ بهمن ۱۳۹۶.

پیوند به بیرونویرایش