محمد ذوالفقاری

محمدخان اعظام السلطنه (۱۲۸۱ زنجان - ۱۳۵۵) (با محمد ذولفقاری بازیگر اشتباه گرفته نشود) از خوانین زنجان و مالکان بزرگ آن سامان بود که زنجان را در مجلس شورای ملی و آذربایجان را در مجلس سنا نمایندگی کرد و به استانداری و سفارت ایران در افغانستان رسید.

علیقلی معروف به سلطان محمد ذوالفقاری (اعظام السلطنه)
سفیر کبیر ایران در افغانستان
مشغول به کار
۱۳۳۸ – ۱۳۴۲
پادشاهمحمدرضا شاه پهلوی
سناتور
آغاز به کار
۱۳۴۲
حوزه انتخاباتیآذربایجان (دوره‌های چهارم تا ششم)
نماینده مجلس شورای ملی
مشغول به کار
اسفند ۱۳۲۲ – ۱۳۳۲
حوزه انتخاباتیزنجان (دوره‌های چهاردهم تا هفدهم)
اطلاعات شخصی
زاده۱۲۸۱
زنجان، ایران
درگذشته١٣٥٥
تهران
ملیتState Flag of Iran (1964-1980).svg ایرانی
دیناسلام شیعه دوازده امامی

پدرش علیقلی خان اعظام السلطنه پسر كوچك ذوالفقار خان اسعد الدوله(اسعدالدوله اول) ايلخان ايل افشار خمسه و از خوانین بزرگ زنجان بود و قبل از تولد وي درگذشت و عموي بزرگش حسينقلي خان سرداراسعد الدوله سرپرستي وي را بر عهده داشت او را در نوجوانی به همراه برادرش سلطان محمود خان برای ادامه تحصیل به اروپا فرستاد. محمدخان در اروپا با محمدظاهر شاه ولی‌عهد افغانستان در یک دانشکده درس می‌خواند و بین‌شان رابطه دوستانه‌ای شکل گرفت که پس از بازگشت هر دو به میهن ادامه یافت و با یکدیگر نامه‌نگاری می‌کردند.[۱]

محمدخان ذوالفقاری پس از تحصیل در رشته کشاورزی به ایران بازگشت و بخشی از املاک وسیع پدرش را به سبک جدید کشاورزی درآورد. [۱] در سال ۱۳۲۲ به عنوان نماینده زنجان در مجلس شورای ملی انتخاب شد (دوره چهاردهم) و کرسی نمایندگی را تا دوره هفدهم که با دوران نخست وزیری دکتر مصدق همزمان بود حفظ کرد.

در دوره هفدهم مجلس به دنبال استعفای اجباری دکتر سید حسن امامی از ریاست مجلس شورای ملی، آیت‌الله کاشانی به ریاست انتخاب شد. او ریاست مجلس را به این شرط پذیرفت که به مجلس نرود و مجلس را اداره نکند. قرار شد مجلس را نایبان رئیس اداره کنند. در رأی گیری، محمد ذوالفقاری با اکثریت مطلق به نایب رئیسی اول و مهندس احمد رضوی با اکثریت نسبی به نایب رئیسی دوم انتخاب شدند.

محمد ذوالفقاری با جبهه ملی همکاری می‌کرد و پشتیبان دکتر مصدق بود. به همین علت، پس از سال ۱۳۳۲ دیگر به مجلس راه نیافت و چند سال به او شغلی داده نشد تا اینکه به استانداری مازندران و سپس اصفهان منصوب شد. در زمانی که استاندار اصفهان بود، محمدظاهر شاه به ایران آمد و از شاه درخواست کرد كه محمدذوالفقاری را به عنوان سفیر به افغانستان بفرستد. شاه پذیرفت و محمد ذوالفقاری چهار سال سفیرکبیر ایران در کابل بود.

محمد ذوالفقاری پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۴۲ سناتور انتصابی آذربایجان شد و تا هنگام مرگ بر این مقام باقی ماند.

ذوالفقاری در جوانی با دختر میرزا یحیی خان ناظم‌الدوله دیبا ازدواج کرد که از رجال دوران قاجار و پهلوی بود. این پیوند زناشوئی در پیشرفت او نقش داشت.

پانویس

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ عاقلی، باقر (۱۳۸۰). شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران - جلد دوم. تهران: نگاه. صص. ۶۹۸ - ۶۹۹.