باز کردن منو اصلی

محمد مختاری

مترجم، نویسنده، و شاعر ایرانی

محمد مختاری (۱ اردیبهشت ۱۳۲۱ – ۱۲ آذر ۱۳۷۷) شاعر، نویسنده، مترجم و منتقد چپ‌گرای ایرانی و از فعالان کانون نویسندگان ایران بود.[۳]

محمد مختاری
زادروز ۱ اردیبهشت ۱۳۲۱
۲۱ آوریل ۱۹۴۲
مشهد، ایران
مرگ ۱۲ آذر ۱۳۷۷
۲ دسامبر ۱۹۹۸ (۵۶ سال)
تهران، ایران
ملیت ایرانی
علت مرگ یک از قربانیان قتل‌های زنجیره‌ای
جایگاه خاکسپاری امامزاده طاهر کرج
رویدادهای مهم عضو هیئت دبیران کانون نویسندگان ایران
پیشه شاعر، نویسنده، مترجم، منتقد ادبی و نظریه‌پرداز ادبی، منتقد فرهنگی، منقد سیاسی
همسر(ها) مریم حسین‌زاده[۱]
فرزندان سیاوش و سهراب[۲]

زندگی‌نامهویرایش

مختاری در ۱ اردیبهشت ۱۳۲۱ در مشهد زاده شد و در ۱۲ آذر ۱۳۷۷ در ماجرای موسوم به قتل‌های زنجیره‌ای کشته شد. وی، چندین سال در بنیاد شاهنامه، فعالیت داشت. از اعضای کانون نویسندگان ایران و همچنین عضو هیئت دبیران آن بود. او در پاییز ۱۳۷۷ ترور شد. مختاری، آثاری در بررسی آثار شاعران معاصر از جمله نیما یوشیج و منوچهر آتشی دارد.[۴]

محمد مختاری برای نخستین‌بار، شعرهای پل سلان، شاعر آلمانی را به فارسی ترجمه کرد و درباره‌اش نوشت.[۵]

قتلویرایش

 
از راست: محمدجعفر پوینده (پژوهشگر و نویسنده)، محمد مختاری (نویسنده)،
پروانه اسکندری و داریوش فروهر (رهبر حزب ملت ایران) از جمله قربانیان قتل‌های زنجیره‌ای هستند.
 
آرام‌گاه محمد مختاری

محمد مختاری در روز پنج‌شنبه ۱۲ آذر ۱۳۷۷ پیش از غروب برای خرید از منزلش خارج شد و دیگر بازنگشت.[۵] تیمی از اعضای وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران او را ربودند و به قتل رساندند. قتل او، محمدجعفر پوینده، داریوش فروهر و پروانه اسکندری، بخشی از ترورهای سیاسی بود که بعدها به قتل‌های زنجیره‌ای معروف شد و مقامات وقت وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران در بیانیه‌ای اعتراف کردند که این قتل‌ها به دست عوامل این وزارتخانه صورت گرفته‌است.[۶]

واکنش علی خامنه‌ایویرایش

سیدعلی خامنه‌ای، رهبر حکومت جمهوری اسلامی ایران، در یک سخنرانی عمومی گفت:

«محمد مختاری و محمدجعفر پوینده نویسندگانی شناخته‌شده نبودند که جمهوری اسلامی بخواهد برخوردی با آن‌ها بکند.» وی مدعی شد که قتل‌ها با سناریویی خارجی برای ضربه‌زدن به نظام جمهوری اسلامی انجام گرفتند.[۱][۱]

زندگی شخصیویرایش

از مختاری دو فرزند به نام‌های «سیاوش» و «سهراب» به جا مانده‌است که حاصل ازدواج وی با مریم حسین‌زاده است.[۶]

کتاب‌شناسیویرایش

اشعارویرایش

  • پنجاه و هفت. تهران: شباهنگ‏‫، ۱۳۵۷. ‬
  • ب‍ر ش‍ان‍ه ف‍لات‌. ت‍ه‍ران: توس، ۱۳۵۶.
  • در وهم سندباد: (مجموعه شعر). تهران: انتشارات پیوند، ۱۳۵۸.
  • س‍ح‍اب‍ی خ‍اک‍س‍ت‍ری (۱۳۶۵–۱۳۷۰) و پ‍ان‍زده ش‍ع‍ر از خ‍ی‍اب‍ان ب‍زرگ (۱۳۶۵–۱۳۶۸). ت‍ه‍ران: ت‍وس، ۱۳۷۸. شابک ‎۹۶۴-۳۱۵-۵۲۲-۶
  • قصیده‌های هاویه. تهران: آرمان، ‏‫‏۱۳۵۶.
  • آرای‍ش درون‍ی (ی‍ک ش‍ع‍ر ب‍ل‍ن‍د). ت‍ه‍ران: ت‍وس‏‫، ۱۳۷۸. شابک ‎۹۶۴-۳۱۵-۵۲۱-۸
  • م‍ن‍ظوم‍ه ای‍ران‍ی. ت‍ه‍ران: ق‍طره، ۱۳۶۹.
  • وزن دن‍ی‍ا: م‍ج‍م‍وع‍ه اش‍ع‍ار. ت‍ه‍ران: ت‍وس، ۱۳۷۸. شابک ‎۹۶۴-۳۱۵-۵۲۳-۴‬
  • ‏‫مجموعه اشعار محمد مختاری‮‬‏‫. مشهد: بوتیمار‏‫، ۱۳۹۵. شابک ‎‏‫‭۹۷۸-۶۰۰-۴۰۴-۲۸۲-۶‬‬

ترجمه‌هاویرایش

  • ت‍راس، وی‍ک‍ت‍ور. م‍ای‍اک‍وف‍س‍ک‍ی‌. ت‍ه‍ران: ک‍ه‍ک‍ش‍ان: دف‍ت‍ر وی‍راس‍ت‍ه، ۱۳۷۶. شابک ‎۹۶۴-۶۱۷۹-۰۸-۸‬
  • ک‍ی‍ن‍گ، م‍اری‍ن. م‍اری‍ن‍ا ت‍س‍وت‍ای‍وا. ت‍ه‍ران: ک‍ه‍ک‍ش‍ان: دف‍ت‍ر وی‍راس‍ت‍ه، ۱۳۷۳.
  • درای‍ور، س‍ام. آن‍ا آخ‍م‍ات‍ووا. ت‍ه‍ران: ک‍ه‍ک‍ش‍ان: دف‍ت‍ر وی‍راس‍ت‍ه، ۱۳۷۵.

سایر آثارویرایش

  • اس‍طوره زال: ت‍ب‍ل‍ور ت‍ض‍اد و وح‍دت در ح‍م‍اس‍ه م‍ل‍ی‌. ت‍ه‍ران: ن‍ش‍ر آگ‍ه، ۱۳۶۹.
  • ان‍س‍ان در ش‍ع‍ر م‍ع‍اص‍ر، ی‍ا، (درک ح‍ض‍ور دی‍گ‍ری): ب‍ا ت‍ح‍ل‍ی‍ل ش‍ع‍ر ن‍ی‍م‍ا، ش‍ام‍ل‍و، اخ‍وان، ف‍رخ‍زاد. ت‍ه‍ران: ت‍وس‏‫، ۱۳۷۸. شابک ‎۹۶۴-۳۱۵-۳۷۸-۹
  • ت‍م‍ری‍ن م‍دارا‏‫: (ب‍ی‍س‍ت م‍ق‍ال‍ه در ب‍ازخ‍وان‍ی ف‍ره‍ن‍گ و…). ت‍ه‍ران: وی‍س‍ت‍ار‏‫، ۱۳۷۷. شابک ‎۹۶۴-۵۵۰۷-۱۷-۰
  • چ‍ش‍م م‍رک‍ب (ن‍وان‍دی‍ش‍ی از ن‍گ‍اه ش‍ع‍ر م‍ع‍اص‍ر). ت‍ه‍ران: ت‍وس، ۱۳۷۸. شابک ‎۹۶۴-۳۱۵-۵۱۸-۸
  • ح‍م‍اس‍ه در رم‍ز و راز م‍ل‍ی. ت‍ه‍ران: ن‍ش‍ر ق‍طره‏‫، ۱۳۶۸. ‬
  • زاده اضطراب جهان (۱۵۰ شعر از ۱۲ شاعر اروپایی). تهران: سمر، ۱۳۷۱.
  • م‍ن‍وچ‍ه‍ر آت‍ش‍ی‌. ت‍ه‍ران: ت‍وس‏‫، ۱۳۷۸. شابک ‎۹۶۴-۳۱۵-۵۲۰-X
  • ه‍ف‍ت‍اد س‍ال ع‍اش‍ق‍ان‍ه: ت‍ح‍ل‍ی‍ل‍ی از ذه‍ن‍ی‍ت غ‍ن‍ای‍ی م‍ع‍اص‍ر و گ‍زی‍نهٔ ش‍ع‍ر ۲۰۰ ش‍اع‍ر ۱۳۷۰–۱۳۰۰. ت‍ه‍ران: ت‍ی‍راژه، ۱۳۷۷. شابک ‎۹۶۴-۹۰۸۳۶-۵-۸‬

پانویسویرایش

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش