باز کردن منو اصلی

مداحی یا روضه‌خوانی یکی از هنرهای نمایشی ملی و مذهبی ایرانیان همچون شبیه‌خوانی، پرده‌خوانی، نقالی است.[۱] این مراسم غالباً در ایام محرم، صفر، نیمه شعبان، فاطمیه و زادروز و وفات امامان شیعه برگزار می‌شود. مداحی در گذر زمان، با محتوای سیاسی همراه شده و در برخی موارد، مداحان، روضه‌هایشان را مضامین سیاسی روز درآمیخته و اجرا می‌نمایند. هم‌اکنون، مداحی به عنوان یک پیشه حرفه‌ای در شیعیان ایران، عراق، پاکستان و سایر کشورهای شیعه‌نشین دنبال می‌شود.

موسیقی در ایران
تاریخ
پیش از اسلامهخامنشیان • ساسانیان
پس از اسلامصدر اسلاممروگی
معاصرقاجارپهلویلس‌آنجلسیزیرزمینی
موسیقی سنتی ایرانی
مقام‌هانظریهٔ ادواردستگاه‌هاتحول مقام به دستگاهردیففواصل موسیقی ایرانیگوشهآوازهاسازهافرم‌ها
دیگر سبک‌ها
پاپرپراکسمفونیکجازمتالکرال
نواحی
آذربایجانیشوشتریایلامیباصریبختیاریبخشی‌های خراسان شمالیبلوچیبندریترکمنیجنوبیخراسانیعلوانیهکردیکرمانیگیلکیلریمازندرانی
مناسبتی
زرتشتینوروزخوانیتعزیهرمضانصلوات‌خوانیمداحی
حسین سیب‌سرخی از مداحان ایرانی - ۱۳ آبان ۱۳۹۲

تعداد مداحان در ایران ۱۵۰ هزار نفر در سال ۱۳۹۸ تخمین زده می‌شوند که آمار غیررسمی نیز آن را دوبرابر می‌کند.[۲]

ابعاد مداحی در ایرانویرایش

مداحی در ایران امروزه فراتر از جنبه‌های عزاداری صرف رفته و جنبه‌های سیاسی و بعضاً امنیتی پیدا کرده‌است. سخنان و اشعار برخی از مداحان که شخصیت‌های سیاسی عمدتاً دولتی ایران را خطاب قرار می‌دهند بارها حاشیه آفرین شده. بی‌بی‌سی فارسی در مقاله ای در خصوص ابعاد امنیتی این مقوله نوشت از آنجا که نیروهای لباس شخصی بخشی از نیروهای غیررسمی حکومت محسوب می‌شوند هئیت‌های عزاداری را مکانی برای ساماندهی و جذب این نیروها معرفی نمود.[۲]

حمایت‌های مالیویرایش

همچنین دستمزدهای بالای برخی از این مداحان مورد توجه قرار گرفته‌است. گزارش‌هایی از دریافت دستمزد یک میلیاردی برای ده شب مداحی نمونه ای از این مبالغ است. عمده مبالغی که صرف این مقوله می‌گردد نیز نه از جیب اشخاص که از بودجه‌های دولتی تأمین می‌شود. کمک‌های فوق به صورت نقدی و غیر نقدی (تأمین امکانات اختصاصی) یکی از نمونه‌های این کمک‌های حکومتی تشکیل بنیاد بنیاد دعبل خزایی به دستور سیدعلی‌خامنه‌ای در سال ۱۳۸۴ هجری عنوان شد که وظیفه تأمین مالی مداحان را بر عهده گرفت. نمونه دیگر آن در سه سال آخر شهرداری محمدباقر قالیباف بود که مبالغ گرانی برای توسعه "گسترش فرهنگ دینی، ملی و ارزش‌های انقلاب اسلامی" پرداخت شد، بخشی از این طرح وظیفه کمک به هئیت‌های بخصوصی را برعهده داشت. رشته دانشگاهی مرتبط با مداحی نیز در مراکز آموزش علمی-کاربردی سازمان تبلیغات اسلامینیز ایجاد و تأمین شده‌است.[۲]

تاریخچهویرایش

مداحی ریشه‌ای تاریخی در سیره پیامبر و اهل بیت دارد. در زمان پیامبر، اشعار زیادی هم در مدح و ثنای خداوند و هم در مدح پیامبر و هم در رابطه با وقایع تاریخی مثل غدیر خم سروده شده که بسیاری از این اشعار در دیوان‌های مختلف شعری از جمله دیوان صاحب بن عباد موجود است و در کتاب «الغدیر» نیز علامه امینی بسیاری از این اشعار را آورده‌است.

امامان شیعه، شاعران را به سرودن شعر دربارهٔ خداوند و پیامبر و اهل بیت تشویق می‌کردند و همین امر نشان دهنده جایگاه قابل توجه مداحی در اسلام است.

از آنجا که مداحان در ایام محرم بخش‌هایی از کتاب روضه الشهدا فی مقاتل اهل بیت را می‌خوانند به آن‌ها روضه‌خوان نیز گفته می‌شود.

 
یک مداح در یک دسته عزاداری در ایران

مداحی اما امروز چهره دیگر به خود گرفته وبا رونق رسانه‌هایی مثل تلویزیون و کم رنگ شدن بازار روضه خوانی به سبک قبل، بازار مداحان جوان که بیشتر آوازخوانی می‌کنند گرم شده. برای این بازارگرمی بسیار از این مداحان نو، آهنگ‌ها و ترانه‌های پرفروش و پرطرفدار را برمی‌دارند و بر روی آن‌ها شعرهای مذهبی پیاده می‌کنند.

زنانویرایش

مجالس روضه‌خوانی، نوحه‌خوانی یا مولودی برای زنان به صورت جلسات جداگانه‌ای برگزار می‌گردد. در این جلسات یا از روحانی شناخته شده برای انجام امور مذهبی استفاده می‌شود یا از زنانی که دارای اطلاعات مذهبی هستند و صدای خوشی دارند دعوت می‌شود که در اصطلاح عامه به این زنان که در این مجالس سخنرانی، روضه‌خوانی و مداحی می‌کنند خانم جلسه‌ای می‌گویند. ممکن است گاهی مجالس زنانه بدون سخنران و مداح برگزار گردد.[۳][۴]

در سال‌های اخیر، برخی مسائل مربوط خانم جلسه‌ای‌ها، از جمله، نظرات آنان راجع به مسائل جنسی و دستمزدهای آنان جنجال‌برانگیز شده‌است.[۵][۶][۷]

سبک‌های مداحیویرایش

شور مداحی به سبک نو و بدیع که توسط سید محمد جواد ذاکر طباطبایی بنیانگذاری شده‌است. می‌توان گفت این سبک بسیاری از جوانان را به هیئات مذهبی، عزاداری و مداحی علاقه‌مند کرده‌است، با وجود برخی وارد کردن ایرادات برای تضعیف این سبک، سبک شور همچنان طرفداران بسیاری دارد.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. از پرده خوانی تا مرشدی جدید آنلاین
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ «هیئت‌های عزاداری؛ 'مسئله امنیت ملی'».
  3. باقری، زهرا. ««خانم جلسه‌ای» های سخنور اما کم اطلاع!». رضوی نیوز. دریافت‌شده در ۲ سپتامبر ۲۰۱۹. کاراکتر C1 control character در |نشانی= در موقعیت 40 (کمک)
  4. «جلسات زنانه، فرصت‌ها و تهدیدها». حوزه. دریافت‌شده در ۲ سپتامبر ۲۰۱۹.
  5. «جنجال صوت لو رفته از خانم جلسه ای». رکنا. دریافت‌شده در ۲ سپتامبر ۲۰۱۹.
  6. حسینی، مرضیه. «آموزش جنسی به سبک خانم جلسه‌ای». دیدارنیوز. دریافت‌شده در ۲ سپتامبر ۲۰۱۹.
  7. «دستمزد جنجالی خانم جلسه‌ای‌ها». جماران. دریافت‌شده در ۲ سپتامبر ۲۰۱۹.