باز کردن منو اصلی

مرکز سنگینی سراسری

یک صفحهٔ ابهام‌زدایی ویکی‌مدیا
جابجایی مرکز سنگینی سراسری سامانه خورشیدی' نسبت به خورشید

مرکز سنگینی سراسری (به انگلیسی: Barycenter) مرکز گرانیگاه دو جرم (یا بیشتر) است که در حال چرخش به دور یکدیگرند، یا نقطه‌ای‌است که هر دوی آنها (یا همگی) در اطراف آن می‌گردند. تصور کلی این مفهوم مهم در زمینه‌هایی مانند اخترشناسی و اخترفیزیک کاربرد دارد. فاصلهٔ از مرکز گرانیگاه یک جرم تا مرکز سنگینی سراسری را می‌توان همانند و به عنوان یک مسئله دو جسم محاسبه کرد.

هرگاه که یکی از آن دو جرم بطور قابل توجهی سنگین تر از دیگری‌است، (و فاصله نسبتاً نزدیک‌است)، مرکز سنگینی سراسری معمولاً در درون جسم سنگین تر قرار می‌گیرد. به جای این که دیده شود که به دور یک مرکز مشترک با جرم کوچکتر می‌گردد، جرم بزرگتر به سادگی با کمی «تلو تلو خوردن» دیده می‌شود. در سامانهٔ زمین و ماه، این مورد به گونه‌ای کامل قابل دیدن‌است که در آن مرکز سنگینی سراسری مشترک در داخل زمین و به طور متوسط ۴۶۷۱ کیلومتر از مرکز زمین قرار گرفته‌است، شعاع سیارهٔ زمین ۶٬۳۷۸ کیلومتراست.

هنگامی که جرم هردو جسم برابر (یا نزدیک به برابر) است، مرکز سنگینی سراسری مشترک آنها به طور کلی در مکانی میان آن دو قرار دارد و هر دو جسم، مداری را در پیرامون آن مرکز دنبال می‌کنند. نمونه‌های این مورد: سامانهٔ پلوتو و شارون، و همچنین بسیاری از سیارک‌های دوتایی و ستاره‌های دوتایی هستند. در مورد رابطهٔ گرانشی مشتری و خورشید نیز، با وجود تفاوت ۱٬۰۰۰ برابری در اندازه‌های جرمی آنها، با توجه به وجود فاصلهٔ نسبتاً زیادی که بین آنهااست مرکز سنگینی سراسری مشترک آنها در بیرون از جرم بزرگ‌تر و در جایی بین آن دو قرار دارد.

در ستاره‌شناسی، مختصات مرکز سنگینی سراسری مختصاتی غیر دوار با مبدأیی که در گرانیگاه جرمی دو جسم یا بیشتر قرار دارداست. سیستم سامانه بین‌المللی مرجع آسمانی یک سامانهٔ مرکز سنگینی سراسری، بر اساس مرکز سنگینی سراسری منظومهٔ شمسی‌است.

در هندسه، اصطلاح «مرکز سنگینی سراسری» مترادف با مرکزوار هندسی، در یک شکل دو بعدی‌است.

نگارخانهویرایش

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش