مَساحَت یا پَهنه، تمام سطح یا کف هر شکل هندسی را مساحت آن شکل گویند که یک چندیِ تعیین‌کنندهٔ بزرگی یک سطح دوبعدی است.

این سطح می‌تواند مربوط به یک شکل دوبعدی یا یک شکل سه‌بعدی باشد.

در هندسه مساحت با این اصل آغاز می‌شود: مساحت مربعی به طول ۱ برابر است با ۱.

با این اصل می توان اثبات کرد که مساحت مربعی به ازای هر طولی در دسته اعداد حقیقی برابر است با مجذور طول آن ضلع. برای اثبات این مسئله باید یک بار طول ضلع مربع را یک عدد طبیعی بگیرید. سپس ثابت کنید می توانیم ‌n² تا مربع به طول ضلع ۱ در این شکل قرار دهیم. سپس طول ضلع را یک عدد گویا بیان می کنیم مانند ۱/۲ . بعد ثابت می کنید در مربعی به طول ضلع ۱ می توان ۲ تا از این مربع ها قرار داد. پس در بازه‌اعداد گویا هم مساحت مربع برابر است با n². بعد باید به سراغ اعداد گنگ برویم مانند رادیکال ۲. اینجا ۲ دنباله صعودی و نزولی تعریف می کنید که دنباله صعودی از رادیکال ۲ بزرگ تر و یکی دیگر از دنباله های کوچک تر.(دقت کنید ریاضی دان ها ابتدا قبل از این کار اثبات می کنند عدد رادیکال ۲ وجود دارد. اول تعریف رادیکال ۲ را می گویند که هست : عددی که ضربدر خودش می شود ۲ ، سپس ثابت می کنند این عدد وجود دارد!). سپس حاصل ضرب دو عضو این دنباله رو که کمترین اختلاف رو دارند در نظر می گیریم. سپس اختلاف این دو دنباله رو کم می کنیم طوری که خیلی نزدیک به مساحت مربعی به اندازه ۲ واحد می شویم. اینجا با استفاده از قضیه های حد (که اثبات دارند) استفاده می کنیم و می فهمیم باز هم مساحت مربع شده است مجذور طول ضلع آن. بعد از اثبات مساحت مربع به همین ترتیب مساحت مستطیل را اثبات می کنیم که کمی ساده تر است و سپس مثلث و ما بقی شکل ها. منبع:هندسه اول نظام قدیم سال ۶۶ که متاسفانه لینک یا pdf از آن در دسترس نیست.

فرمول‌های مساحتویرایش

فرمول‌های مساحت:
شکل فرمول متغیرها
مثلث متساوی الاضلاع     طول یک ضلع مثلث است.
مثلث     نصف محیط،  ,   و   طول هر ضلع هستند.
مثلث     و   دو ضلع دلخواه و   زاویه بین شان است.
مثلث     و   به ترتیب قاعده و ارتفاع هستند
مربع     طول یک ضلع مربع است.
مستطیل     و   به ترتیب اندازه طول و عرض مستطیل هستند.
لوزی     و   طول دو قطر لوزی هستند.
متوازی الاضلاع     طول قاعده و   ارتفاع عمود بر آن است.
ذوزنقه     و   طول دو ضلع موازی و   فاصله بین شان (ارتفاع) است.
شش ضلعی منتظم     طول یکی از اضلاع است.
هشت ضلعی منتظم     طول یکی از اضلاع است.
چند ضلعی منتظم     طول یک ضلع و   تعداد اضلاع است.
    شعاع دایره فرضی محیط بر چندضلعی و   محیط چندضلعی است.
دایره     شعاع و   قطر است.
قطاع دایره     و   به ترتیب شعاع و زاویه (برحسب رادیان) هستند.
بیضی     و   دو شعاع بیضی هستند.
مساحت کل یک استوانه     و   به ترتیب شعاع و ارتفاع هستند.
مساحت جانبی استوانه     و   به ترتیب شعاع و ارتفاع هستند.
مساحت کل مخروط     و   به ترتیب شعاع و مولد مخروط هستند.
مساحت جانبی مخروط     و   به ترتیب شعاع و مولد مخروط هستند.
مساحت کل کره     و   به ترتیب شعاع و قطر کره هستند.
مساحت کل کره بیضوی مانند کره.
مساحت کل هرم     مساحت قاعده،   محیط قاعده و   ارتفاع عمود بر آن هستند.

یکای مساحتویرایش

یکای مساحت بر پایهٔ سیستم SI متر مربع (m²) است و آن برابر مساحت مربعی با ضلع یک متر است.

یکای مساحت در ایرانویرایش

در قدیم در ایران برای اندازه‌گیری مساحت از یکاهای بومی ایرانی مانند گریب (جریب) استفاده می‌شد. همچنین از واحدهای بزرگتری چون هکتار (معادل ۱۰۰۰۰ متر مربع) و کیلومترمربع برای اندازه‌گیری مساحت استفاده می‌شود. واحد ایکر در سیستم انگلیسی برای اندازه‌گیری سطح به کار می‌رود و هر ایکر برابر ۴۰۴۶٫۸۵۶۴۲ متر مربع می‌باشد. در مورد اندازه جریب نظرهای متفاوتی وجود دارد و در مناطق مختلف این اندازه متفاوت است. معمولاً در گذشته هر جریب معادل با ۱۶۰۰ متر مربع بود. در ایران دوره صفویه، هر جریب معادل ۹۵۶ متر مربع بوده‌است. در دوره قاجار هر جریب تقریباً ۱۰۰۰متر مربع محاسبه می‌شده‌است. در سال ۱۳۰۲ محمدحسن خان صنیع الدوله پیشنهاد نمود اوزان و مقیاسهای سنتی ایران، از جمله جریب، با مقادیر متناسب آن‌ها در نظامهای بین‌المللی برابر شود؛ بنابراین از ۱۳۰۲ به بعد ۱۰ جریب معادل ۱هکتار در نظر گرفته شد.

منابعویرایش

ویکی‌پدیای انگلیسی en:Area