باز کردن منو اصلی

مختصات: ۳۵°۳۵′۸٫۳۶″ شمالی ۵۱°۲۶′۳٫۷″ شرقی / ۳۵٫۵۸۵۶۵۵۶°شمالی ۵۱٫۴۳۴۳۶۱°شرقی / 35.5856556; 51.434361

آرامگاه رضاشاه پهلوی
Reza-shah mausoleum2.jpg
نامآرامگاه رضاشاه پهلوی
کشور ایران
استاناستان تهران
شهرستانشهر ری
اطلاعات اثر
نوع بناآرامگاه
سال‌های مرمتتخریب در سال ۱۳۵۹
دیرینگیدوره پهلوی
بانی اثرمحمدرضا شاه پهلوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۱۳۲۹
تاریخ ثبت ملی۲۰ بهمن ۱۳۵۵

آرامگاه رضاشاه پهلوی در پیرامون شاه‌عبدالعظیم حسنی در شهر ری واقع در جنوب تهران قرار داشت. پیکر رضا شاه پهلوی را پس از مرگ در ژوهانسبورگ به مصر بردند و در آن‌جا به امانت گذاشتند، سرانجام در اردیبهشت ۱۳۲۹ جنازه رضاشاه به وسیله هواپیما و سپس با قطار مخصوص به تهران حمل شد و در این آرامگاه به خاک سپرده شد.

مشخصات بناویرایش

این آرامگاه توسط محسن فروغی در سمت غرب حرم شاه‌عبدالعظیم طراحی شد و در سال ۱۳۲۹ به بهره‌برداری رسید. مساحت آن ۹۰۰۰ مترمربع و ارتفاع آن ۲۵ متر بود که ۷ متر از ارتفاع گنبد حرم شاه‌عبدالعظیم کوتاه‌تر ساخته شده بود. ساختمان دو طبقه بود که طبقه بالا سالن ورودی و بازدید بود و در طبقه پایین سنگ قبر سیاه رنگی قرار داشت که مزار رضاشاه در آن واقع شده‌بود و بر بالای آن سنگ، تاج پادشاهی طلایی نصب شده بود.[۱]

انتقال جسد به آرامگاه در تهرانویرایش

در اردیبهشت ۱۳۲۹، در دورهٔ نخست‌وزیری رجبعلی منصور قرار شد پیکر رضاشاه به ایران آورده شود و هواپیمای حامل جنازه رضا شاه قبل از آمدن به ایران، به منظور طواف در مکه از قاهره به طرف جده پرواز کرد. سرانجام هفدهم اردیبهشت ۱۳۲۹، جنازه رضاشاه به وسیله هواپیما و سپس با قطار مخصوص به تهران حمل شد[۲] و با تشریفات رسمی به شاه عبدالعظیم برده شد و در آرامگاه ویژه او در کنار آرامگاه حضرت عبدالعظیم دفن شد.[۳][تاریخ ندارد]

تخریبویرایش

 
خبر تخریب آرامگاه رضاشاه پهلوی در یک روزنامه در اوایل انقلاب اسلامی ایران

در اردیبهشت‌ماه ۱۳۵۹، با وجود مخالفت بنی صدر آرامگاه رضاشاه به دستور حاکم شرع وقت، صادق خلخالی توسط نیروهای سپاه طی بیست روز به‌کلی ویران شد؛[۴][کدام صفحه؟] این اقدام توسط روح‌الله خمینی تأیید شد.

خاطرات خلخالیویرایش

«بعنوان اینکه افتتاحی بشود برای تخریب، بنده هم اولین کلنگ خرابکاری را زدم.»
صادق خلخالی در مورد تخریب آرامگاه رضا شاه.[۵]

«
»

صادق خلخالی در کتاب خاطرات خود می‌گوید که بعد از جلسه‌ای که با روح‌الله خمینی داشته‌است به این نتیجه رسیده‌اند که برای کوتاه کردن دست خاندان پهلوی در سالروز رفتن شاه به مصر آرامگاه رضاشاه را تخریب کنند و زمانی که شروع به کار کردند به علت محکمی ساختمان مجبور شدند از مواد منفجره و گریدر و بلدوزر و جرثقیل و وسایل قوی مکانیکی استفاده کنند و در ساعت، حدود ۴:۳۰ بعد از ظهر بنی صدر دستور توقف تخریب را داد ولی خلخالی به آن اعتنایی نکرد و بنا را به کمک مردم و سپاه تا ۱۰ شب به خاک تبدیل کرد.

اردیبهشت ۱۳۹۷ویرایش

در تاریخ ۲ اردیبهشت ۱۳۹۷ در جریان گودبرداری محلِ سابقِ آرامگاه، جسدی مومیایی کشف شد. بررسی نقشه ماهواره‌ای، اینکه جسد متعلق به رضاشاه باشد را محتمل‌ترین گزینه می‌داند.[۶] در تاریخ ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، حسن خلیل‌آبادی، عضو شورای شهر تهران اعلام کرد مومیایی متعلق به رضاشاه بوده و دوباره در همان محدوده دفن شده‌است.[۷]

جستارهای وابستهویرایش

نگارخانهویرایش

منابعویرایش

  1. «مستند رضاشاه». یوتیوب. بایگانی‌شده از اصلی در ۸ آوریل ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۳.
  2. کاوشی، حسین (۱۳۸۸). «تخریب مقبره رضاشاه (1) (رضاشاه و جنازه‌اش در تبعید)». پرتال جامع علوم انسانی. دریافت‌شده در ۶ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  3. مکی، حسین. تاریخ بیست‌ساله ایران. هشتم. تهران. صص. ۵۲۶–۵۳۳.
  4. مکی، حسین. تاریخ بیست‌ساله ایران. هشتم. تهران.
  5. «قبر پدر شاه مخلوع با جرثقیل تخریب شد». کیهان. ۲۲ اردیبهشت ۱۳۵۹. دریافت‌شده در ۶ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  6. «نقشه ماهواره‌ای می‌گوید: مومیایی رضاخان، محتمل‌ترین گزینه!». خبرآنلاین. ۲۵ آوریل ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۶ آوریل ۲۰۱۸.
  7. «عضو شورای شهر پایتخت ایران: جسد مومیایی شده متعلق به رضاشاه بود و دوباره دفن شد». بی‌بی‌سی. دریافت‌شده در ۲۱ مه ۲۰۱۸.

پیوند به بیرونویرایش