ممقان

شهری در استان آذربایجان شرقی

مَمَقان شهری در بخش ممقان شهرستان آذرشهر استان آذربایجان شرقی ایران است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن بالغ بر حدود ۱۵هزار نفر بوده‌است.[۴] که از این جهت بیست و یکمین شهر پرجمعیت استان محسوب می‌گردد. تاریخ بنیاد ممقان دقیقاً معلوم نیست؛ ولی قدمت زاویهٔ «باباجابر» که قدیمی‌ترین اثر تاریخی این شهر محسوب می‌گردد به سدهٔ هفتم هجری می‌رسد. از آثار تاریخی ممقان می‌توان به «آرامگاه پیرحیران»، «مسجد حاجی‌یعقوب» و «بیجووور» اشاره کرد. «مزیدلو»، «امشج»، «یوخاری محله» و «آشاقا کوچه» از مهم‌ترین محله‌های این شهر به‌شمار می‌روند.[۵]

ممقان
ماماغان
کشور ایران
استانآذربایجان شرقی
شهرستانآذرشهر
بخشممقان
نام(های) دیگرمامَقان؛ ماماغان
سال شهرشدن۱۳۳۶[۱]
مردم
جمعیت۱۵۶۵۲ نفر(۱۳۹۵)
رشد جمعیت۱۱٪- (۵سال)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۱۳۴۶ متر[۲]
اطلاعات شهری
شهردارمهندس نجمی
ره‌آوردنخودچی و سویا و سوزن دوزی یا ممقان دوزی
پیش‌شمارهٔ تلفن0413[۳]
وبگاهwww.mamaghancity.ir
کد آماری۱۲۰۳

وجه تسمیهویرایش

نقل‌قول‌های مختلفی دربارهٔ وجه تسمیهٔ ممقان ذکر شده‌است؛ از جمله این‌که نام واقعی این شهر «مامقان» و به‌معنای «شهر مادر غازان‌خان» بوده و بعدها به ممقان تغییر یافته‌است. عده‌ای نیز بر این عقیده‌اند که نام واقعی ممقان «مامغان» و به‌معنای «شهر مغان» بوده‌است. نقل‌قول دیگری حاکی از آن است که نام شهر در گذشته «مامگان» بوده و پس از یورش اعراب به «مامقان» و بعدها به ممقان تغییر پیدا کرده‌است. مماق یا ماماق نام یکی از سرداران اردوی زرین (قیزیل اوردو)بود. اردوی زرین در دوره جانی بیگ بین سال های ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۷ میلادی از قفقاز به ایران حمله کرد و تبریز را مسخر ساخت.ماماق بعد از مرگ جانی بیگ مدتی قدرت سایه اردوی زرین بود. تمام شهرها و روستاهای منطقه احتمالا ریشه مغولی دارند. مماق محتملا در محلی که حالا ممقان است تیول داشته است.(تاریخ فتوحات مغول. نوشته ساندرز. ترجمه ابوالقاسم حالت.چاپ امیرکبیر. تهران ۱۳۹۰)ص[۵]

مردمویرایش

هم‌اکنون بیشترِ مردم ممقان به پخت و فراوری نخود مشغول هستند و جو، خربزه، زردآلو، گندم، نخودچی و هندوانه، گردو بادام و سایر محصولات کشاورزی از عمده‌ترین محصولات کشاورزی این شهر محسوب می‌شوند. همچنین «سوزن‌دوزی»، «جارو بافی» و «قالی‌بافی» نیز از مهم‌ترین صنایع دستی این شهر به‌شمار می‌روند.[۵]

اکثر مردم این شهر به شغل نخودپزی که قدمتی ۵۰ ساله دارد مشغولند این صنعت در کل دنیا مختص شهر ممقان می‌باشد. با توجه به آمار بدست آمده در سال‌های پیش ۱٬۳۰۰ کارگاه نخودپزی در ممقان مشغول فعالیتند.[نیازمند منبع]

جمعیتویرایش

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۱۵۶۲۵ نفر (۳٬۹۳۷ خانوار) بوده‌است.[۶]

جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
۱۳۴۵۷٬۲۹۰—    
۱۳۵۵۸٬۵۹۰+۱۷٫۸٪
۱۳۶۵۱۰٬۳۸۳+۲۰٫۹٪
۱۳۷۰۱۰٬۶۶۰+۲٫۷٪
۱۳۸۵۱۰٬۸۷۲+۲٪
۱۳۹۰۱۳٬۳۵۹+۲۲٫۹٪
۱۳۹۵۱۵٬۶۲۵+۱۷٪

اماکن مهمویرایش

از اماکن دیدنی ممقان می‌توان به این‌جاها اشاره کرد:

  • پارک بزرگ ایرینجی
 
پارک بزرگ ایرینجی ممقان
 
پارک بزرگ ایرینجی ممقان
  • مقبره پیرحیران-مقبره شهدای گمنام
 
پیرحیران (مقبره شهدای گمنام ممقان)
 
پیر حیران ممقان
  • مقبره پیرجابر
  • حمام تاریخی
 
حمام تاریخی ممقان
 
حمام تاریخی ممقان
  • روستای متروکه تورامین
 
روستای تورامون ممقان
 
روستای تورامون ممقان

دانشگاه‌هاویرایش

صنایعویرایش

این شهر که از بخش های شهرستان آذرشهر می باشد به عنوان نگین!!! آذربایجان شناخته می‌شود و نزدیکی به صنایع بزرگی همچون ایران خودرو تبریز، ایران خودرو آذربایجان، شرکت بزرگ شیرین عسل، شرکت مهراصل، مادخودرو، گسترش فولاد (فولاد گستر کوثر تبریز)، معدن دیاتومیت و نزدیکی شهرک صنعتی شهید سلیمی ممقان در حریم (!!) این شهر قرار دارد و همچنین ممقان سالانه چهل درصد نخود خام ایران را تبدیل به نخودچی کرده و با صادرات آن به کشورهای اروپایی، آمریکایی، خاورمیانه و حوزه خلیج فارس سالانه ۵۰۰ میلیون دلار ارز وارد ایران می‌کند.[نیازمند منبع](!!)

منابعویرایش

  1. «بانک اطلاعات تقسیمات کشوری-جستجو شهر». پورتال وزارت کشور. ۲۰۱۰-۱۲-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۰۷-۱۳.
  2. «پایگاه جستجوی نامهای جغرافیایی». سازمان نقشه‌برداری کشور. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۰۷-۱۳.
  3. «اجرای طرح هم کد سازی تلفن ثابت». وبگاه شرکت مخابرات ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ اکتبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱ نوامبر ۲۰۱۴.
  4. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بازبینی‌شده در ۱۹ ژوئن ۲۰۱۷.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ «: شهر تاریخی ممقان». پایگاه فرهنگی و اطلاع‌رسانی تبیان. ۲۰۱۰-۱۲-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۰۷-۱۳.
  6. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در خرداد ۱۳۹۶.