باز کردن منو اصلی

طایفه موری، یکی از طایفه‌های پرجمعیت ایل بختیاری، از شاخه هفت‌لنگ و از باب دورکی باب می‌باشد .[۱][۲][۳]

محتویات

تقسیماتویرایش

طایفه موری از لحاظ اجتماعی به دو بخش اصلی تقسیم شده‌است:

  • بُوری باب (متشکل از چهار تیره می‌باشد)
  • بِردِنی باب (متشکل از هشت تیره می‌باشد)

که به چهار تش و هشت تش معروف می‌باشند.

بوری بابویرایش

متشکل از چهار تیره می‌باشد:

  • تیره علیجانوند
  • تیره بوری
  • تیره گورداگونی
  • تیره کرتلایی

بِردنی بابویرایش

متشکل از هشت تیره بوده‌است:

  • تیره کریم‌وند
  • تیره اسدوند
  • تیره حسنوند
  • تیره عبده وند
  • تیره غریب وند
  • تیره عیدی وند
  • تیره قاسمعلی وند
  • تیره اَوَروند

محل سکونت و بزرگان طایفهویرایش

قشلاق یا گرمسیر طایفه موری، .چلو.تلخاب. سوسن سرخاب، اوزه، شیمبار، اندیکا، کوه شو در استان خوزستان و ییلاق یا سردسیر آنها، در استان چهارمحال و بختیاری بازفت «بالا و پائین» در می‌باشد. گروه اندکی از خانوارهای طایفه موری، حدوداً سنت کوچ زیستی را حفظ کرده‌است و تمام کوچ‌رو می‌باشند.

از بزرگان این طایفه میتوان از مش ولی ظاهری عبده وند (کلانتر وازبزرگان بازفت)آاسکندر ظاهری عبده وند( کلانترواز بزرگان بازفت)آفرج الله حاتمی(از بزرگان بازفت) آبهرام محمدی بوری(آخرین کلانتر طایفه). همت موری علیجانوند (یکی از کدخدایان وبزرگان طایفه). زهرمار بوری (یکی از سرداران طایفه در جنگ منار). اقایی ملا بهمن علیجانوند (یکی از سرداران طایفه در جنگ منار و اولین کلانتر طایفه ). ملا نگهدار عیدی وندی(از کدخدایان وسخنوران طایفه) زنده یاد آ غلامحسین عیدی وندی ( از سخنوران و حامیان کارهای خیر در طایفه ) کل حاجت بهرامی علیجانوند (از کدخدایان و بزرگان طایفه ) و زنده یاد آعبدلحسین مهمدی کرتلایی (از سخنوران وبزرگان طایفه ) نام برد.

همچنین جنگجویان این طایفه همرا با دیگر طوایف دورکی وبختیاری برای کشورگشایی وفتح قندهار به نادر شاه افشار پیوستند.

داستانهای شفاهی وابستهویرایش

  • عشق به شكار (صيادی) واقعه دلخراش دومير صياد زبردست بختياري فریدون و نجفقلی

حدود يكصد وهفتاد سال پيش (۱۲۶۱ ه.ق) دو شكارچی ماهر وزبردست بختياري فريدون ونجفقلی ازطايفه موری تيره عيديوند در اواخر فصل پاييزعزم شكار به كوه ليله را كردند(كوه ليله بين بازفت و چلو می باشد) كه بسيار كوه صعب العبوری است دارای دره های بزرگ وجنگل فراوان است ،نزديك غروب هوا بسيار سرد وكم كم تاريك می شد ابرهای سياه در آسمان به هم مي پيوستند برف پرپشتي شروع شد كولاكهای برف از همه طرفه صيادان را احاطه كرد، خيلی تقلا كردند كه بطرف خانه ها بياييند ولی دوام نياوردنند.برف همه جا را پوشيد زير درختي به هم تكيه دادند برف وسرما دو ميرصياد شيردل را از پا در آورد.زهرا دختر ولی زن فریدون بود. نجفقلی علاوه بر حرفه صيادي نی هفت بند هم خوب مي نواخت هفت بند تزئين شده ای داشت كه هميشه همراهش بود.گويند نجفقلی قبل از مردن اسلحه اش را بصورت عمودی گذاشته و دستمال دور گردنش را هم به لوله آن بسته بود(جهت علامت) وبرف وكولاك دور آنرا گرفته بود تا از شدت سرما نيفتد. وقتي تا دو روز خبری از صيادان نشد معصومعلی كه يكی از صیادان زبردست طايفه اوروند بود گفت كه سراغ فريدون و نجفقلی برويد دير آمدند و حتما گرفتار برف شده اند و با عده ای از جوانان بسيج شدند وبه كوه ليله رفتند همه جا از برف سفيد بود نوك لوله تفنگ نجفقلی كه سياه بود از دور مشاهده شد افراد همه جمع شدند جسد دو صياد شيردل جوان را در همان جاه از زير برف درآوردند.ابياتی در آن زمان در وصفشان سروده اند كه هنوز هم بعداز گذشت سالها ورد زبان مردم بختياری است.

فريدون بنگ ازنه نجفقلی گو                      شوق شكال گريدم شو نيكنم خو

فريدون بنگ ازنه نجفقلينه                         بيو بريم شكال كنيم به كوه ليله

سرتنگ باغ پلی فياله زاره                        بيو كه ريم نجفقلی ميش به گداره                                                           

سر تنگ باغ پلی فياله  ريزه                      بيو كه ريم نجفقلی ميش به كوريزه

هفبند نجفقلی هفت گل ومنگول                  ندونم به ليله مند يا مند سركول

هفبند نجفقلي هفت گل وپرده                    ارخوی شكال كنی بيو ريم به زرده

بيورويم شكال كنيم به كوه زرده                 بزنيم زرد چمبری  لازی به گرده

شو خوس نجفقلی  باغ پليه                 چرشد تيل زنی زهرا وليه

كر وند اوره گرهد كوبيد ليوه                   بارالله تونكنی زهرانه بيوه

بارالله بارو بوار برف بشوره                  مصمعلی كوهمال كنه لاشانه جوره

 

پانویسویرایش

  1. «نمودار اجتماعی طوایف بختیاری». دانشنامه ایرانیکا.
  2. «Bakhtyārī». دانشنامه بریتانیکا. دریافت‌شده در 3-25-2014. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک)
  3. «BAḴTĪĀRĪ TRIBE». Encyclopaedia Iranica. دریافت‌شده در ۸ ژانویه ۲۰۱۴.

منابعویرایش

  • حسین ابراهیمی ناغانی (۲ اسفند ۱۳۸۸). «اسامی طوایف و شعب ایل بختیاری». وب‌گاه انسان‌شناسی و فرهنگ.
  • شینی، داریوش. نگرشی بر ایل بختیاری و طایفه شهنی، اهواز : انتشارات معتبر، ۱۳۸۵
  • تاریخ بختیاری نوشته سردار اسعد بختیاری
  • عیدیوندی، حافظ. مروری بر تاریخ ایران از سپیده دم تاریخ و نگرشی بر ایل بختیاری، قم: نسیم حیات، ۱۳۸۳
  • مردانی، سعید. تاریخ چهارمحال و بختیاری
  • بساک کاظمی، غلامرضا. فرهنگ واژگان بختیاری. ضرب‌المثل‌های بختیاری