باز کردن منو اصلی

میرزا یوسف آشتیانی

سیاست‌مدار ایرانی

میرزا یوسف آشتیانی (۱۲۲۷ ه ق- ۱۳۰۳ ه ق) ملقب به مستوفی‌الممالک از رجال قاجار بود.

میرزا یوسف آشتیانی
Mostofi ol Mamalek by Abul hasan Ghaffari.jpg
میرزا یوسف آشتیانی
صدراعظم ایران
مشغول به کار
۲۹ شعبان ۱۳۰۱ – ۳ رجب ۱۳۰۳ ه‍.ق
در زمانِناصرالدین‌شاه
اطلاعات شخصی
زاده۱۲۲۷ (قمری)
،
درگذشت۱۱ رجب ۱۳۰۳
،
ملیت ایران
همسر(ان)زهرا خانم، تاج‌ماه خانم، خانم‌مصری، شکر خانم
فرزندانهمدم‌السلطنه، حسن مستوفی
شغلسیاستمدار
مذهباسلام
در دوران پیری

زندگیویرایش

میرزا یوسف، از نوادگان میرزا محسن آشتیانی و فرزند میرزا حسن مستوفی‌الممالک زمان محمدشاه قاجار بود.[۱] او پس از درگذشت پدرش، لقب مستوفی‌الممالک گرفت و ریاست مستوفیان را عهده‌دار شد. او بر اثر درستکاری و کاردانی مورد توجه و اعتماد امیرکبیر قرار گرفت.[۲] او مورد علاقه و احترام ناصرالدین‌شاه بود و سه سال قبل از فوتش از جانب شاه منصب صدارت یافت. ناصرالدین‌شاه فقط به صدراعظم‌ها «جناب» می‌نوشت، ولی سال‌ها پیش از صدارت مستوفی‌الممالک به او «جناب آقا» خطاب می‌کرد.[۳] او از جناح محافظه‌کار دربار قاجار و از مخالفین میرزا حسین‌خان سپهسالار و اصلاحات او بود.[۴][۵] مستوفی‌الممالک به حسن اخلاق شهرت داشت.[۶][۱] او دراویش را گرامی می‌شمرد و با آنان دوستی داشت.[۷]

او زمین‌های زیادی در اطراف تهران از ناصرالدین‌شاه خریداری و آباد کرد. حسن‌آباد، یوسف‌آباد، بهجت‌آباد، عباس‌آباد، امیرآباد و ونک از باغ‌های مستوفی‌الممالک بود که اکنون محله‌هایی به همین نام‌ها بر آن ساخته شده‌است.

او در ۱۱ رجب ۱۳۰۳ (مصادف با ٢٦ فروردین ماه سال ١٢٦٥ هجری شمسی) درگذشت و در آرامگاه خانوادگی واقع در ونک دفن شد.

مستوفی‌الممالک در طول عمر خود چهار همسر اختیار کرد:
زهرا خانم، دختر عمویش میرزا حسین مستوفی، که فرزندی نیاورد
تاج‌ماه خانم، دختر سیف‌الله میرزا پسر فتحعلی‌شاه، او نیز بدون فرزند ماند
خانم‌مصری، دختر یکی از بزرگان مصر، مادر همدم‌السلطنه همسر جلال‌الدوله (پسر ظل‌السلطان)
شکر خانم، دختر رئیس یکی از قبایل کرد، مادر حسن مستوفی[۸]

پانویسویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ معیری، دوستعلی ص.۴۵
  2. اعتمادالسلطنه ص.۱۱۴
  3. معیری، دوستعلی صص.۴۵-۴۶
  4. امانت، عباس. ص ۵۰۹
  5. اعتمادالسلطنه صص.۱۲۰-۱۲۲
  6. اعتمادالسلطنه ص. ۱۲۱
  7. معیری، دوستعلی ص. ۴۷
  8. معیری، دوستعلی ص. ۴۸

تبارنامهویرایش

منابعویرایش

  • دائرةالمعارف فارسی (به سرپرستی غلامحسین مصاحب)
  • اعتمادالسلطنه (۱۳۵۷«خلسه» مشهور به خوابنامه، تهران: نقش جهان
  • معیری، دوستعلی (۱۳۶۱رجال عصر ناصری، تهران: نشر تاریخ ایران
  • امانت، عباس (۱۳۸۴قبلهٔ عالم، تهران: کارنامه، شابک ۹۶۴-۴۳۱-۰۴۹-۷

پیوند به بیرونویرایش