باز کردن منو اصلی

میر مصطفی خان تالشی

دومین حاکم خانات تالش

سپهبد میر مصطفی خان تالشی (زاده: ۱۷۴۷ لنکران، درگذشته: ۷ اوت ۱۸۱۴ لنکران) حاکم، دیپلمات و از رهبران نظامی سده نوزدهم میلادی است.[۱] وی دومین حاکم خانات تالش بود که پس از پدرش، میرجمال‌الدین‌خان، به قدرت رسید و از ۱۷۸۶ (۱۱۶۵ خورشیدی) تا ۱۸۱۴ (۱۱۹۳ خورشیدی) بر تالش حکومت کرد.[۲]

میر مصطفی خان تالشی
خان تالش
دورانپاییز ۱۷۸۶ میلادی - ۷ اوت ۱۸۱۴
(نزدیک به ۲۸ سال)
بر سر کار آمدنپاییز ۱۷۸۶ میلادی
(۱۱۶۵ خورشیدی) (۱۲۰۱ قمری)
نام کاملمیر مصطفی خان الحسینی تالشی
زادروز۱۷۴۷ میلادی (۱۱۲۶ خورشیدی)
زادگاهلنکران، ایران پرچم ایران
درگذشت۷ اوت ۱۸۱۴ (۶۷ سال)
(۱۶ مرداد ۱۱۹۳ خورشیدی)
محل درگذشتلنکران، ایران پرچم دولت علیه ایران
آرامگاهکربلا، امپراتوری عثمانی پرچم امپراتوری عثمانی
پیش ازمیر حسن خان
پس ازمیرجمال‌الدین‌خان
همسرفخرالنساء خانم
کاخقلعه لنکران
دودمانخانات تالش
پدرمیرجمال‌الدین‌خان
مادردختر رضا بیگ بورادیگاهی
فرزندانقمرآقا خانم
میر محمد بیگ
بیوگ خانم (قمرتاج خانم)
میر حسن خان
بیگم‌آقا خانم
میر حسین بیگ
میر هدایت بیگ
میر عباس بیگ
میر اسماعیل بیگ
میر علی اکبر بیگ
سکینه خانم
دیناسلام، شیعه دوازده امامی

تبارویرایش

میر مصطفی خان از سادات حسینی است که نسبش به زید بن علی و از آنجا به حسین بن علی می‌رسد.[۲] وی فرزند میرجمال‌الدین‌خان، مؤسس خانات تالش در سال ۱۷۴۷ میلادی (۱۱۲۶ خورشیدی) است.

دوران حکومتویرایش

سیاست میر مصطفی خانویرایش

میر مصطفی خان در اندیشه تأسیس کشوری مستقل بود. به همین دلیل ابتدا به سمت روسیه ابراز تمایل کرده و با پذیرفتن تحت‌الحمایگی امپراتوری روسیه سعی کرد تا از قاجاریان، بی‌نیاز شود تا در ادامه نیز از روس‌ها جدا شده و پادشاهی تالش را تأسیس کند اما هرگز به اهدافش نرسید.

او در طول جنگهای اول ایران و روسیه (۱۲۱۸–۱۲۲۸)، گاه متحد دولت ایران، و گاه نیز همدست ارتش روسیه بود و پس از شکست‌های پی‌درپی ارتش ایران و پیشروی‌های ارتش روسیه در سرزمین‌های شمال رودخانهٔ ارس، به دولت روسیه پیوست. الکساندر اول پس از واقعه یورش به لنکران، درجه سپهبد به میر مصطفی خان داده بود.[۳]

میرزا احمد لنکرانی فرزند میرزا خداویردی (وزیرکل میر مصطفی خان)، در کتاب خود، اخبارنامه، می‌گوید که زمانی که میر مصطفی خان، لوای اقتدار برافراشت، یک نامه از طرف وزرای دولت روسیه به سرکرده قشون روس در لنکران ارسال شده بود و از او پرسیده بودند: "چند سال طول می‌کشد تا میوه تالش، رسیده و قابل خوردن شود؟!" و وی نیز پاسخ داده بود: "دست‌کم ۲۵ سال!" میر مصطفی خان که به طریقی از این نامه‌نگاری‌ها باخبر شده بود، متعجب شده و نزدیکان خود را احضار کرد تا هر کسی برداشت خود از این نامه را مطرح کند. هر کسی، حدس و گمان خود را مطرح می‌کرد اما خان، هیچ‌کدام را نپذیرفت تا این که پیرمردی از میان جمع گفت: "منظور وی این است که چند سال طول می‌کشد تا تالش به تصرف روسیه در بیاید" در این هنگام، خان به شدت خشمگین شده و با ناسزا گفتن به روس‌ها، اظهار می‌کند که با روسیه نیز همان کاری را خواهد کرد که با قاجار کرده بود. اما خیلی زود مرگش فرا رسید و نتوانست اشتباهاتش را جبران کند.[۴]

مرگویرایش

میر مصطفی خان پس از حدود سه دهه حکومت، در روز یک‌شنبه ۷ اوت ۱۸۱۴ میلادی (۱۶ مرداد ۱۱۹۳ خورشیدی) درگذشت و در لنکران به خاک سپرده شد. در سال ۱۹۱۹ میلادی، جسد وی به کربلا منتقل شده و در آنجا دفن شد.[۳]

خانوادهویرایش

میر مصطفی خان از همسر خود، صاحب ۷ پسر به نام‌های میر محمد بیگ، میر حسن خان، میر حسین بیگ، میر هدایت بیگ، میر عباس بیگ، میر اسماعیل بیگ و میر علی اکبر بیگ و نیز ۴ دختر به نام‌های قمرآقا خانم، بیوگ خانم (قمرتاج خانم)، بیگم‌آقا خانم و سکینه خانم بود.

خاندان‌های تالشخانوف، تالشینسکی، تالشلی از جمله نوادگان میر مصطفی خان هستند که امروزه در جمهوری آذربایجان زندگی می‌کنند.

شجره‌نامهویرایش

حسین بن علی
علی بن حسین (سجاد)
زید بن علی
میر شمس‌الدین
میر محمدرضا مجتهدالعرفاء
میر محمدباقر شیخ‌الاسلاممیر حسینخاندان مهرانی‌ها
میر عزیز خانمیر عباس‌بیگ‌الحسینیفاطمه خانمابراهیم خان
میرجمال‌الدین‌خان‌الحسینی
(قره‌خان)
میرطهماسب‌خان‌الحسینیمیر رضا بیگ
(میرزا بیگ)
فتحعلی‌شاه قاجارصادق خان شقاقیمیرمصطفی‌خان‌الحسینیمیر عیسی (ابراهیم)میر قاسممیرمهدی‌بیگمیرعسگربیگ
عباس‌میرزا
نایب‌السلطنه
خیرالنساء خانممیرحسن‌خان‌الحسینیبیکه خانممیرحسین‌بیگمیرمحمدبیگمیرعباس‌بیگ
شاهزاده
فرخنده خانم
میرکاظم‌خان‌الحسینیمیرخانکشی‌بیگمیرجوادبیگمیرعبدالله‌بیگ
میر زین‌العابدین‌خان
سرهنگ
میر اسداللّه‌خان
صارم‌السلطنه
میر سلطان‌احمدخان
سیف‌الملک
میرمصطفی‌بیگمیرنقی‌بیگمیرحسن‌بیگ
(بیوگ‌خان)
میرمحمدبیگ
مير سليمان‌خان
صارم‌السلطنه
میر لطفعلی‌خان
امیرتومان
میر داوودخان‌
امیرالممالک
مير صادق‌خان 
صارم‌السلطنه
میراسدالله‌خانمیرمصطفی‌خانمیرمحمدحسین‌خان
صارم‌نظام



جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «میر مصطفی خان تالشی». در [[ویکی‌پدیای روسی|دانشنامهٔ ویکی‌پدیای روسی]]، بازبینی‌شده در ۲۷ آوریل ۲۰۱۶.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ پورصفر قصابی نژاد، علی (۱۳۸۹). «خانات تالش». دانشنامه جهان اسلام. ۱۴. تهران: بنیاد دائرةالمعارف اسلامی. ص. ص ۵۹۱۵. شابک ۹۶۴-۴۴۷-۰۱۵–۵ مقدار |شابک= را بررسی کنید: invalid character (کمک).
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «میر مصطفی خان تالشی». در [[ویکی‌پدیای ترکی آذربایجانی|دانشنامهٔ ویکی‌پدیای ترکی آذربایجانی]]، بازبینی‌شده در ۲۷ آوریل ۲۰۱۶.
  4. لنکرانی، میرزا احمد (۱۳۸۰). اخبارنامه: تاریخ خانات تالش در زمان جنگهای روسیه علیه ایران. به کوشش علی عبدلی. تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه. صص. صص ۷۸–۷۹. شابک ۹۶۴-۳۶۱-۰۳۹-X.

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش